در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  عاقله
نویسنده :  هیئت تحریریه سایت پژوهه
كلمات كليدي  :  عاقله، عقل، ديه، قتل، جنايت خطائي، خويشان
 عاقله، مونّث عاقل از مادّۀ عقل است كه در زبان عربي به معناي منع،  حفظ و بستن مي‌باشد. و در اصطلاح فقهي، نزديكان و خويشاوندان شخصي هستند كه مرتكب قتل غير عمد و جرح مخصوص مي‌شود که بايستي ديۀ آن قتل و جرح را بپردازند. در رابطه با مفهوم عاقله كه چرا خويشاوندان نزديك شخص جاني يا قاتل را عاقله نام‌گذاري كرده‌اند چند احتمال وجود دارد:
1- عقل به معناي «منع» است و خويشاوندان نزديك قاتل با پرداخت ديه حائل و مانع بين جاني و اولياء دم مقتول  يا مجروح مي‌شوند.
2- عقل به معناي «حفظ كردن» آمده است و عاقله به كساني گفته مي‌شود كه با پرداخت ديه، خاطي را از قصاص يا تعزير حفظ مي‌كنند.
3- عقل به معناي «بستن» آمده و خويشان جاني، شترها را به عنوان ديه نزد اولياء دم برده و عقال مي‌كنند يعني زانوان آن‌ها را مي‌بندند و يا اين كه با پرداخت ديه، زبان اولياء دم را از تقاضاي قصاص و غيره مي بندند.
 
خويشاني كه شرعاً عاقله نامیده می­شوند؛ به ترتیب تقدم عبارتند از:
1- خويشان پدر و مادري.
2- خويشان پدري.
 
شرایط عاقله
1- بلوغ.
2- عقل.
3- داشتن مال.
4- مرد بودن.
5- خطایی بودن قتل.
6- عاقله بودن با بينه ثابت شده باشد نه با اقرار يا صلح با اولياء دم.
بنابراين زنان و مجانين و افراد تنگدست و اطفال، عاقله محسوب نمي­شوند.
كافر ذمي ديه‌اش بر عهدۀ خودش مي‌باشد، اگر چه خطاي محض باشد، و چنانچه خود او از عهدۀ اداء دیه برنيايد بر امام است كه ديه‌اش را بپردازد.
اگر عاقله‌اي وجود نداشت يا از پرداخت ديه ناتوان بود از مال جاني پرداخت مي‌شود و اگر خود او نيز مالي نداشت بر امام مسلمين است كه اداء كند.
عاقله، ديه خطا را باید در مدت سه سال اداء ‌كند، هر سال يك سوّم آن، خواه ديۀ كامل باشد يا ناقص، قتل باشد يا جرح. به اجماع فقهاء، در موارد قتل یا جرح غير عمد است كه عاقله بايد ديه جاني را بپردازد و در قتل يا جرح عمدي، پرداخت ديه بر عهده خود جاني است.
  در علّت اين‌كه چرا بايد ديه  را خويشان شخص بپردازد، گفته شده است:
براي اين‌كه خويشاوندان در اعمال و  رفتار خوب و بد نزديكان خود نظارت داشته و در انجام وظيفه امر به معروف و نهي از منكر نسبت به آن‌ها كوتاهي ننمايد.
قانون مجازات اسلامي در باب چهارم از كتاب ديات از مادۀ 306 تا 313 موضوع عاقله و افراد و شروط و وظايف قانوني آنها را بيان كرده است.
 
 
 
 
منابع:
 1)دائرة المعارف تشيع، زير نظر احمد صدر حاج سيد جوادي، بهاءالدين خرشاهي و كامران فاني، تهران، نشر محبي، ج 11، صص 21-22.
 2)حسيني دشتي، سيد مصطفي؛ معارف و معاريف، تهران، موسسه آرايه، ج 7، صص 184 – 186.
 

1.5/5 - (2)
 
 
 
1393/09/05
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید