در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  طاهريان و رابطه با عباسيان
نویسنده :  حميده سلطاني مقدم
كلمات كليدي  :  تاريخ، طاهريان، عباسيان، خراسان، مامون، معتصم، واثق
طاهریان که از خاندان کهن و نژاده دهقانان خراسان بوده­اند در جامعه جز خاندان معتبر و محترم در نزد مردم به حساب می­آمدند. آن­ها باید برای حاکمان عرب مالیات را جمع­آوری می­کردند. "رزیق" جد حسین بن طاهر به همراه دو فرزندش "طلحه" و "مصعب" به عنوان امیر داعیان عباسی محل اعتنا و اعتماد آن­ها بوده­اند. با توجه به این که طلحه را خطیبی توانا و مطلع به حکمت و منطق دانسته­اند.[1] دلیل توانمندی مالی و فرهنگی وی می­باشد. حسین بن مصعب که جز بزرگان خراسان بود به فرزندش طاهر یاد آور می­شود که وی دارای اصل و ریشه کهن خانوادگی است طاهر هم مدعی شده بود در وقت بیرون آمدن از خراسان نه جز اعیان بزرگ و نه از طبقه پایین بودم؛ ولی با همه خانواده­های بزرگ این منطقه دوستی داشته­ام.[2]
 
طاهریان و نقش آن­ها در تحولات سیاسی خراسان
منابع در ذکر نسب خاندان طاهری تا نام رزیق متفق هستند. به همین سبب آگاهی­های مختصری پیرامون موقعیت اجداد طاهر بن حسین نگاشته­اند. فرزندان رزیق نام طلحه و مصعب که از تربیت و آموزش کافی برخوردار بوده­اند در تحولات سیاسی نقش بسیاری داشتند. آن­ها اولین داعیان نهضت عباسی در خراسان بوده­اند.[3] طلحه جز پنج نفر نقیب اولی بود که "محمد بن علی" آن­ها را برای دعوت به خراسان فرستاد.[4] طلحه مکاتبات با ابراهیم امام را هم به عهده داشت. با ورود ابومسلم، ابومنصور طلحه وظایف حساس خود را ادامه داد تا این که ابومسلم برای استواری بیعت با لشگریان از ابومنصور خواست تا از سپاهیان یک بار دیگر بیعت بگیرد.[5] برادر ابومنصور، مصعب بن رزیق جد طاهر بن حسین نیز در خدمت عباسیان به امر دعوت اشتغال داشته و کاتب سلیمان بن کثیر بوده است. ظاهرا وی بعد از پیروزی عباسیان به پاس خدماتش حکومت پوشنگ که موطن اصلی­اش بوده است را به دست آورد.[6] او از طرف "مهدی" حکومت پوشنگ را داشته، زیرا در آن سال "یوسف بن ابراهیم بن برم" یاغی خارجی وی را از آن شهر بیرون راند. این سال­ها روزگار دگرگونی­های مهم اجتماعی، سیاسی و مذهبی در خراسان بود؛ اما ترقی طاهریان محسوس نبود و تسلط و نفوذ آن­ها در خراسان خبر از نقش بزرگ­تر آن­ها در آینده می­داد.[7] حسین بن مصعب پدر طاهر در خراسان نیز موقعیت و اعتبار بسیاری داشت. او در زمان "منصور" به همراه سپاه خراسان روانه بغداد شد. در این سفر فرزند خردسالش طاهر نیز همراه او بود که در کودکی آن­جا پرورش یافته بود.[8]
او بعدها به زادگاه خود پوشنگ بازگشت و در هنگام حکومت "علی بن عیسی" بر خراسان ظاهرا جز افرادی بودند که دیگران را در توطئه بر ضد علی بن عیسی تشویق می­کرد. او و دیگر بزرگان خراسان یا خود به هارون نامه نوشتند و یا از خویشان خود در دربار می­خواستند تا هارون را از ستم علی بن عیسی به مردم خراسان آگاه کند[9] و بعد از آن چون حسین بن مصعب نزد هارون منزلتی یافت او را به جای علی بن عیسی به حکومت پوشنگ فرستاد. هارون در سفر آخر خود به خراسان با استقبال سران خراسان از جمله حسین بن مصعب روبه رو شد. رشید از حسین برای مامون بیعت گرفت.[10] طاهر خود در سال 181 به حکومت پوشنگ زادگاه خود منصوب شد و دومین فرزند خود عبدالله در پوشنگ به دنیا آمد.[11] طاهر به برزگترین آرزوی خود که همان رسیدن به حکومت پوشنگ بود، رسید. او به زادگاهش بسیار علاقه داشت و بسیار خرسند بود که باعث سرافرازی و غرور همشهریان خود شده بود وقتی که شخصی به وی گفت: «یا ذوالیمینین کاردانی و لیاقت و شایستگی تو باعث شد تا بدین مقام و منزلت رسیدی طاهر پاسخ داد این تبریک و تهنیت برای من گوارا نیست و بدان دل­خوش نمی­باشم زیرا هنگامی که از کوچه­ها و گذرهای بغداد می­گذرم پیرزنان پوشنگی را بر بام­های منازل نمی­بینم که مرا نظاره کنند».[12]
حسین بن مصعب موسس سلسله طاهریان از ده پوشنگ از نواحی هرات بود او در زمان هارون­الرشید در خراسان می­زیست و حکمران پوشنگ بود و در خراسان با دعات عباسی نیز همکاری می­کرد.[13] در دوره امارت "مامون" در خراسان نیز حسین در درگاه او بود و چون به سال 199 درگذشت مامون بر جنازه او نماز خواند و کسی را برای ابلاغ این خبر به طاهر فرستاد. طاهر در ابتدا در خراسان بود و و هم در آن­جا وارد دربار مامون شد در سال 195 که "امین" دشمنی را با برادر آغاز کرد نام او را از خطبه انداخت مامون به تایید "فضل بن سهل"، طاهر را که مردی باکفایت بود به ریاست سپاهی به مقابله با سپاه امین فرستاد. امین در جنگ با دو فرمانده سپاه مامون "هرثمه" و طاهر شکست خورد و قبل از این که بتواند خود را به پناه هرثمه که به زعم او طبع نرمی­تری نسبت به طاهر داشت درآورد به دست فرمانده دیگر طاهر کشته شد،[14] و سر او به پیشگاه مامون فرستاد مامون نیز به طاهر نامه نوشت و گفت نیک کرده­ای و احتیاط آورده­ای هم چنین می­بایست که کردی.
مامون بعد از این که به خلافت نشست طاهر را به حکومت بغداد و شحنگی آن­جا رسانید و در سال 205 طاهر را به حکمرانی خراسان گماشت. این سال، سال فرمانروایی ایرانیان در مشرق ایران است. ظهور طاهریان آرزوی ایرانیان را در کسب استقلال تا اندازه­ای به واقعیت نزدیک کرد.[15] این خدمت طاهر به مامون دو وجهه داشت: از یک سو مامون خلافت­اش را مدیون پایمردی و دلاوری طاهر می­دانست با امارت خراسان که آرزوی طاهر بود فرستاد و از سوی دیگر کینه و عداوتی را نسبت به او در دل داشت، چرا که در هر صورت طاهر را کشنده برادر می­دانست. مامون با دیدن او به یاد برادر می­افتاد و از دیدن قاتل او به خشم می­آمد. "حسین خادم" که پریشانی و اشک­های مامون را بعد از دیدن طاهر دیده بود با اصرار از مامون خواست سبب این اشک­ها را بداند. مامون در جواب می­گوید: «طاهر برادر مرا به زاری کشته است به ستیزه هرثمه و هرگاه که من او را می­بینم یا آواز او را می­شنوم مرا مهر برادری بجنبد و خون اندر دل من بجوش آید» پس مامون با دادن امارت خراسان هم پاداش خدمات او را می­دهد و هم او را از جلوی چشم خود دور می­کند. طاهر خود از این موضوع بی­اطلاع نیست و همیشه از خشم و غضب خلیفه در بیم بوده است. مامون یکی از غلامان خاصه خود را جهت مراقبت در اعمال طاهر و تفتیش در امور خراسان همراه او روانه کرد مامون از جاه و حشمت طاهر نیز خرسند نبود. اما طولی نکشید که میان خلیفه و امیر اختلاف پیش می­آید. طاهر که از ابتدای امارتش با خوارج در ستیز بود در مقابل "حمزه آذرک" در سیستان به سختی بسیاری دچار شده بود مامون در نامه­ای او را متهم کرد که در امر سرکوب خوارج کوتاهی می­کند. طاهر نیز بسیار رنجید و در جواب او هم نامه­ای تند برای خلیفه فرستاد. گویا همین موضوع باعث دشمنی و اظهار عصیان او شد.[16]
طاهر در سال 207 نام مامون را از خطبه انداخت و اولین گام جدایی از خلافت را برداشت چرا که خلیفه هیچ نفوذی در خراسان نداشت. طبری می­گوید: «در خطبه نماز طاهر به جای آن که بگوید خدایا بنده خویش و خلیفت خویش مامون را نیکو دار گفت خدایا نیکو دار تمام پیروان محمد بدان چه نیکو داشتی بدان برگزیدگان خود را.»[17]
طاهر مدتی اندک بعد از این نماز درگذشت[18] و شایعه شد که مامون او را به وسیله ماموری زهر داده است. اما بعد از وفات او به سرعت فرزندش "طلحه" به اشاره "احمد بن ابی خالد" وزیرش امارت خراسان را عهده­دار شد. طلحه در زمان پدر نیز مصدر همه امور کارهای خراسان بود. بعد از وفات طاهر لشگر او بشوریدند و قسمتی از خزاین خراسان را غارت کردند و تا موجب شش ماهه نستاندند آرام نیافتند.[19]
 مامون که طلحه را به نیابت برادرش عبدالله به خراسان فرستاده بود احمد بن ابی خالد کاردارش را نیز به خراسان فرستاد تا آن فتنه را بنشاند و لشگر را آرام کند فرستادن احمد بن ابی­خالد دلیل نگرانی مامون از اوضاع خراسان است چرا که یکی از دلایل شورش لشگریان سپاه بعد از وفات طاهر این بود که سپاه خلیفه را مسئول مرگ فرمانده خود می­دانست. پس بی­دلیل نیست که مامون امارت خراسان را به سرعت به فرزند او سپرد. چه در غیر این صورت سوءظن سپاهیان بیشتر می­شد. طلحه کاردار و اطرافیان مامون را با دادن هدایای نقدی نواخت سراسر ولایت او به دفع خوارج گذشت. بعد از مرگ طلحه امارت خراسان از طرف مامون به برادرش عبدالله رسید او نیز برادر خود علی را به خراسان فرستاد چرا که خود درگیر جنگ با خرمدینان بود. امارت علی چندان طول نکشید چون او در جنگ با خوارج کشته شد.[20]
 
عبدالله طاهر و عباسیان
امارت عبدالله در خراسان دوره استقلال واقعی طاهریان از خلافت است. عبدالله هم چون فرزند مامون بود که او را هم چون فرزند گرامی می­داشت و اعتماد بسیاری به او داشت او را در میان نزدیکان و درباریان می­ستود و صفاتی چون پاک ­فطرتی و نیک­سیرتی را به او نسبت می­داد. "ابوالفرج اصفهانی" در کتاب "الاغانی" در مورد التفات مامون نسبت به عبدالله اشاره می­کند و می­گوید وقتی مصر به سال 212 توسط عبدالله کاملا متصرف شد، مامون جهت اظهار تلطف و حق­گذاری خراج یک سال آن سرزمین را که بالغ بر سه میلیون دینار می­شد به او بخشید.[21]
عزتمندی عبدالله نزد مامون آن چنان بود که در زمانی که طاهر از فرزند خود عبدالله خشمگین بود و او را عتاب کرده بود مامون نامه­ای به او نوشت و از او عفو عبدالله را خواست و وقتی طاهر را به خراسان فرستاد عبدالله را به شرطگی بغداد گماشت تا از او دور نباشد و بعد او را برای دفع "نصر بن شبث" به "رقه" فرستاد و امارت بین رقه و مصر را به او داد. موفقیت عبدالله در سرکوبی نصر که به خون­خواهی امین برخاسته بود او را نزد مامون عزیزتر کرد. چرا که امرایی که از مصر گریخته و به رقه آمده بودند از ابتدای کار مامون برای او زحمات بسیاری داشتند و موجب تزلزل و ضعف حکومت شده بودند. عبدالله طاهر مصر را آرام کرد و به اوضاع مسلط شد.در بازگشت از مصر مامون او را به جنگ با خرمدینان فرستاد و در عوض ولایت جبال را به اوداد. هنگامی که عبدالله در دینور مشغول تهیه لشگر برای دفع خرمدینان بود برادرش طلحه درگذشت. چندی بعد برادر دیگر "علی" در جنگ با خوارج کشته شد. خوارج نیشابور را دچار هرج و مرج کرده بودند به ناچار مامون عبدالله را از "دینور" خواست و او را به خراسان سرزمین پدری خواند و ولایت طبرستان رویان و دماوند را به او داد. [22]
بعد از مامون برادرش معتصم به جای او نشست. مامون روابط بسیار خوبی را با عبدالله داشت؛ اما از خصومت میان برادرش و عبدالله خبر داشت. به همین دلیل قبل از مرگ، معتصم را از هر گونه اقدامی علیه طاهریان بر حذر داشت. چرا که نیرومندی قدرت طاهریان خصوصا عبدالله در برابر دشمنان خطرناکی چون خوارج و تلاش بی وقفه امیران خاندان چیزی نبود که به راحتی بتوان از آن گذشت. پس معتصم از آزردگی خاطری که مربوط به زمان صاحب شرطگی عبدالله در بغداد می­شد چشم پوشید و دانست که باید قدرت طاهریان را در مشرق بپذیرد هر چند که به قول "گردیزی" کنیزکی برای مسموم کردن او فرستاده بود. از قضا کنیزک به جای آن که قاتل عبدالله شود عاشق او شد و نقشه از پیش نرفت[23] و معتصم نامه­ای به وی نوشت و آورد که در قلبم از تو رنجش­هایی بود که اکنون برطرف شده، عبدالله هم تمام تلاشش این بود که بهانه به دست معتصم ندهد و در قلع و قمع مخالفان خلافت عباسی از خوارج گرفته تا علویان با خلافت همراهی کند.[24]
به همین دلیل اعتماد خلیفه اندک اندک جلب شد تا جایی که نام او را در میان چهارتن رجال بزرگ عهد مامون یاد کرد گرچه قدرت و حشمت طاهریان آن قدر بود که مانع از آن شود که چشم بر آن بست.
اعتماد خلیفه معتصم به عبدالله آن چنان بود که حسادت و بدخواهی عده­­ای از جمله "افشین" را در پی داشت. بدخواهی افشین موجب تحریک و شورش "مازیار" اسپهبد طبرستان در سال 224(ه.ق) شد و عبدالله بر همه آن­ها فائق آمد[25] و به بسط نفوذ خود پرداخت. حتی پسر خود طاهر بن عبدالله را که بعد از خود به امارت خراسان رسیده به بلاد غز و ترکمانان فرستاد و به کمک لشگریان خراسان توانست سرزمین­هایی که قبلا مسلمانان بدانجا نرسیده بودند پا گذارد. بعد از مرگ عبدالله مخالفان وی به "واثق" پیشنهاد کردند به جای فرزند عبدالله، "اسحاق بن ابراهیم" را به خراسان بفرستد تا این ملک موروثی به چنگ خلافت بازگردد؛ اما واثق خود به این امر مایل بود؛ اما باز هم حکومت به طاهر بن عبدالله رسید.[26]
"طاهر ثانی" به بزم و عیش و طرب بیشتر علاقه داشت تا سیاست و مملکت­داری در زمان او بود که "حسن بن زید علوی" طبرستان رااز دست طاهریان به در برد. چنان­که ری و قزوین در سال 251 از قلمرو حکومتشان جدا شد و "یعقوب لیث" نیز پوشنگ و هرات را گرفت. در زمان متوکل او و طاهر بن عبدالله روابط حسنه­ای داشتند و متوکل منشور خراسان را برای طاهر فرستاد.[27]
طاهر هم مطیع امر خلیفه و مامور اجرای فرامین او بود. بعد از متوکل، "مستعین" چندان با طاهر همراه و همدل نبود و مرگ او باعث خشنودی یاران خلیفه بود یعقوبی می­گوید: «اصحاب مستعین از هیچ کس چنان بیمناک نبودند که از امیر خراسان».[28]
به همین علت با مرگ او خلیفه کوشید تا محمد بن عبدالله بن طاهر را که در بغداد موقعیت مناسبی داشت به حکومت خراسان بفرستد. سعی مستعین از جهتی نیز آن بود تا گریبان خود را از دست محمد بن عبدالله با فرستادن او و یارانش به خراسان زهایی بخشد. اما محمد اعلام کرد برادرش طاهر را به جانشینی خود می­فرستد و شاید حضور او در خراسان با آشوب همراه باشد.[29] بنابراین مخالفت اطرافیان مستعین با حکومت یافتن طاهر دوم بیشتر از روی حسادتی بود که نسبت به این خاندان و نفوذ آن­ها در خراسان داشته­اند با مرگ طاهر در سال 248 خلیفه احساس راحتی و رهایی کرد.[30]
 
خلافت در دعوای یعقوب و طاهریان
خلیفه واکنش تندی به عمل کرد یعقوب در حمله به قلمرو طاهریان از خود نشان داد. معتمد پس از شنیدن اخبار یعقوب به عبیدالله بن عبدالله دستور داد تا "حجاج خراسان" طبرستان و گرگان را جمع و در حضور آن­ها اقدامات یعقوب لیث صفاری را در برابر طاهریان و حمله به نیشابور و دستگیری محمد بن طاهر را محکوم کند.[31]
و در جنگ "دیرالعاقول" خلیفه محمد بن طاهر را از چنگ صفاریان آزاد می­کند که بعد از رهایی جرات بازگشت را نداشت و تنها به ریاست و شرطگی بغداد بسنده می­کند. طاهریان در بغداد نیز نفوذ فوق­العاده­ای داشتند و به درآمد سرشاری دست یافتند. یعقوبی در آمد آن­ها را در بغداد سالانه سیزده میلیون درهم ذکر کرده است.[32]
در بررسی رابطه طاهریان و عباسیان باید گفت منافع این دو بسیار به هم نزدیک و حتی می­توان گفت به یکدیگر گره خورده بود. خلفا امارت طاهریان را تایید می­کردند. آن­ها نیز سد محکمی در برابر نفوذ دشمنان خلافت بودند. البته باید گفت این دشمنان در واقع برای استقلال و امارت طاهریان نیز مضر بودند گاهی امرای طاهری در جلب کمک خلیفه برای سرکوبی شورش­ها تلاش می­کردند؛ مانند زمانی که عبدالله از معتصم در برابرافشین کمک می­خواهد تا به کمک خلیفه از شراین رقیب خطرناک رهایی یابد همراهی و همسویی طاهریان در دفع علویان با آن که داعیه طرفداری آنان از شیعیان و علویان را در برخی منابع می­یابیم نشانه ترس از غائله علویان و آسیب رساندن آنان هم به عباسیان و هم طاهریان است.
استقرار طاهریان در بغداد در محکم کردن جایگاه­شان موثر بود آن­ها در مواقع حساس و درگیرهای داخلی میان خلفا به سود خلیفه وقت وارد صحنه می­شدند. در نبرد میان "معتز" و "مستعین" جانب مستعین را می­گیرند و در موقع خلافت معتز او را در برابر ترکان یاری می­دهند تا این که ترکان از این پیوستگی طاهریان و عباسیان بیمناک بودند ارتباط و نزدیکی این امر با دستگاه خلافت از نظر بعضی تاریخ­نگاران به گونه­ای بوده که آنان رابه عنوان نایبان درگاه خلافت در زمره سلاطین نیاورده و اخبار ایشان را ضمن تاریخ خلافت عباسی آورده­اند، اگر چه طاهریان اجازه دخالت در مسائل داخلی امارتشان را نمی­دادند. بنابراین تنها به جز یکبار که طاهر نام مامون را از خطبه انداخت بقیه آل­طاهر از مبلغان و حامیان برتری خلفا بودند و در صدد مناقشه و منازعه برنیامدند. در عین استقلال، خود را نمایندگان امیرالمومنین به شمار می­آوردند برای آن­ها موروثی شدن این قلمرو بسنده بود در همین راستا از حکم و منشور خلیفه استقبال می­کردند.[33]


[1]. ابن اثیر، الکامل، ترجمه ابوالقاسم حالت، تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، 1371، ص 301.
[2]. شجاعی صائین، علی؛ نیشابور، تاریخ تکوین دولت صفاری، تهران، قلم، 1376، ص 57.
[3]. رن فرای، تاریخ ایران کمبریج، مترجم حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، 1389، ج 4، ص 81.
[4]. ابوعبدالله جهشیاری،الوزرا و الکتاب، مترحم ابوالفضل طبابایی، تهران، مترجم، 1348،ص 119.
[5]. ابن اثیر، الکامل، پیشین، ج 8، ص 301.
[6]. الخضری، محمد؛ محاضرات تاریخ الامم الاسلامیه، بی حا، دارالفکر، بی تا،ص 301.
[7]. تاریخ ایران کمبریج، پیشین، ص 82.
[8]. نفیسی، سعید؛ تاریخ خاندان طاهری، تهران، اساطیر، 1386، ص 29.
[9]. الکامل، پیشین، ج 11، ص 29.
[10]. طبری، ترجمه ابوالقاسم پاينده، تهران، اساطير، 1375، ج 12، ص 545.
[11]. جهشیاری، الوزرا و الکتاب، پیشین،ص 291.
[12]. ابن خلکان، وفیات الاعیان، مصحح فاطمه مدرسی، ارومیه، دانشگاه ارومیه، 1381،ج 2، ص 203.
[13]. زرین کوب، عبدالحسین؛ تاریخ ایران بعد از اسلام، تهران، امیرکبیر، 1373،ص 589.
[14]. مسعودی، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، 1374، ج 2، ص 414.
[15]. راوندی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران، امیرکبیر، 1374،ص 195.
[16]. ابن طباطبا، الفخری، ترجمه وحید گلپایگانی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص 312.
[17]. طبری، محمد بن جربز؛ تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، اساطیر، 1375، ج 13، ص 5708.
[18]. منهاج سراج، طبقات ناصری، عبدالحی حبیبی، کابل، مطبعه کابل، 1343،ج 1، ص 192.
[19]. زرین کوب، پیشین، ص 590.
[20]. ابن اثیر، الکامل، ترجمه ابوالقاسم حالت، تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، 1371، ج 17، ص 42.
[21]. پرویز، عباس ، از عرب نا دیالمه، قم، مولف، بی تا،ص 694.
[22]. زرین کوب، پیشین، ص 605.
[23]. گردیزی، زین الاخبار، مصحح عبدالحی حبیبی، تهران، دنیای کتاب، 1363، ص 300.
[24]. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل، تحقیق احمد صقر، بیروت، دارالمعرفه، بی تا، ص 536 ـ 537.
[25]. الکامل، پیشین، ج 17، ص 141.
[26]. یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ترجمه ابراهیم آیتی، انتشارات علمی و فرهنگی، 1371، ج 2، ص 508.
[27]. گردیزی، پیشین، ص 203.
[28]. یعقوبی، پیشین، ص 526.
[29]. یعقوبی، همان، ص 526.
[30]. کمبریج، پیشین، ج 4، ص 147.
[31]. ابن خلکان، پیشین، ص 412 ـ 413.
[32]. ابن اسحاق همدانی، البلدان، ترجمه مسعودی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، 1349، ص 85.
[33]. عباس، پرویز؛ تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، تهران، شرکت سهامی چاپ و انتشارات کتب ایران، بی تا، ص 92.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1393/08/09
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas