در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  كسب روزي حلال
نویسنده :  سيده معصومه جوادي زاويه
كلمات كليدي  :  روزي، رزق، حلال، آثار روزي حلال
  واژه روزی، به معنای رزقی است که خداوند متعال برای همه افراد زمین عطا کرده است و همینطور به معنای خوراک روزانه آمده است.[1] واژه حلال نیز به معنای جایز و روا آمده است.[2]
 
روزی حلال در قرآن
  با نگاه به آیات قرآنی در می­یابیم که قرآن هرگز ما را به چشم پوشی از مواهب الهی دعوت نکرده است و فقر را ارزش و نعمت به حساب نیاورده و همیشه آدمی را دعوت به فعالیت نموده است تا از طریق کار و کوشش خود به روزی حلال دسترسی داشته باشد و دستور داده است که از روزی حلال و پاکیزه بخورید:
«ای مردم، از آنچه در زمین است حلال و پاکیزه بخورید[3]
«از نعمت­های پاکیزه­ای که به شما روزی داده­ایم بخورید[4]
 
در این آیات مراد از طیبات، چیزهای حلال و پاکیزه است که خداوند متعال روزی بندگانش قرار داده است و به حالت دستوری آورده است که ازحلال و طیب تناول کنید.
 
روزی حلال در روایات
  پیشوایان معصومین(ع) همواره با گفتارو عمل، پیروان خود را به تلاش برای به دست آوردن روزی حلال تشویق کرده و حلال بودن روزی را ویژگی لازم و دائمی درآمدها دانسته­اند. در روایات بسیاری که از پیامبر اکرم(ص) آمده است، مشاهده می­کنیم که آن حضرت کسب در آمد حلال را برای هر مسلمانی واجب دانسته است[5] و تلاش و کار کردن دراین راه را با جهاد برابر شمرده­اند.[6]
  در روایت دیگری نیز حضرت می­فرمایند: هر کسی شب هنگام بر اثر جستجوی حلال، خسته به خواب رود، آمرزیده خفته است.[7] در روایت دیگری نیز، امام صادق(ع)، به جستجوی روزی حلال امر می­فرمایند و آن را کمک و پشتیبان دین معرفی می­کنند.[8]
 
شرایط کسب حلال
  یکی از ملزومات جامعه بشری آن است که انسان­ها ناگزیر از زندگی دسته جمعی هستند و برای بقاء و استمرار آن، نیازمند یک سری امکانات زیستی می­باشند و برای کسب این امکانات به ناچار باید در یک تعامل و ارتباط فکری و معنوی با دیگر انسان­ها قرار گیرند تا بتوانند احتیاجات روزمره خود را تأمین کنند.
  با توجه به تأکیدات فراوانی که خداوند درقرآن و روایات متعددی که از ائمه(ع) نقل شده است، در می­یابیم که برطرف کردن نیازهای انسان باید از راه حلال و پاکیزه­ انجام گیرد و گرنه به هدفی که خداوند متعال می­خواهد، دست پیدا نخواهیم کرد.
1.  شناخت دین:
  امام صادق(ع) در بیان راه­کار مناسب برای کسب روزی حلال می­فرمایند: کسی که می­خواهد تجارت کند، باید شناختی در دینش داشته باشد تا حلال را از حرام باز شناسد و کسی که شناخت دینی ندارد و به احکام تجارت ناآشناست ولی تجارت می­کند، خود را در شبهات افکنده است.[9]
 
2.  شناخت مسائل خرید و فروش:
امام علی(ع) در روایتی می­فرمایند: در بازار ننشیند مگر کسی که مسائل خرید و فروش را بداند و هر که با نادانی تجارت کند، در ربا خوردن فرو می­رود.[10]
با توجه به روایاتی که بیان شد، ائمه معصومین(ع)، راهکار مناسب برای کسب روزی حلال را ابتدا شناخت دین و مسائل دینی و بعد از آن اشنا شدن با مسائل خرید و فروش بیان می­کنند و به صراحت اعلام می­دارند که شخصی که به این­ها عمل نکند، خود را در شبهات و حرام گرفتار خواهد کرد.
 
آثار روزی حلال در زندگی انسان
الف- در زندگی فردی
رزق و روزی، یکی از مهم­ترین مسائلی است که در زندگی فردی و اجتماعی بشر مطرح می­شود، به دلیل اینکه انسان از ابتدا با آن رشد می­کند و تا آخر عمر نیز با آن سر و کار دارد، از این­رو آثار و فواید مهم و متعددی دارد که در اینجا به برخی از آنها اشاره می­کنیم:
1.  آمرزش گناهان:
  خداوند متعال، همواره با اسباب مختلفی، گناهان انسان را می­بخشد که توبه، شفاعت، عبادت و... از جمله اینهاست. یکی از اسباب دیگری نیز که سبب آمرزش گناهان انسان می­شود، روزی حلال است. چنانچه پیامبر اکرم(ص) در این­باره می­فرمایند: هر که روزی حلال خورد، فرشته­ای به فرمان خدا بر سر وی بایستد و برایش آمرزش خواهی کند، تا از خوردن فارغ آید.[11]
 
2.   استجابت دعا:
  استجابت دعا دارای شرایط و مقدمات بسیاری است که یکی از آنها پاک کردن روزی از هر گونه شبهه و حرامی است. لذا با پاک و حلال بودن مال، دعای آدمی به مرحله استجابت می­رسد. یکی از اصحاب رسول خدا(ص) از آن حضرت در خواست کرد که خدای تعالی او را مستجاب الدعوة کند، حضرت به او فرمود: خوراک خود را پاک کن تا دعایت مستجاب شود.[12]
 
3.  گرامی شدن نزد خداوند:
  در آیات و روایات بسیاری به این مطلب اشاره شده است که بنده با شرایطی در نزد خداوند محبوب و گرامی است. یکی ازاین راه­ها برای گرامی بودن نزد خداوند، طلب روزی حلال است. حال چه بنده به این روزی دست پیدا کند و چه با تلاش­های بسیار دست پیدا نکند در هر صورت در نزد خداوند محبوب و گرامی خواهد بود.
امام صادق(ع) در این­باره فرموده است: بنده، آن زمان نزد خدا گرامی­تر است که درصدد کسب درهمی حلال برآید و نتواند به آن دست یابد.[13]
 
4.   نورانیت دل و جان:
  یکی از ثمرات روزی حلال در انسان، این است که اعمال صالحه او مورد قبول درگاه خداوند قرار می­گیرد و همچنین سبب روشنایی و نورانیت دل و جان آدمی می­شود. زیرا فردی که خود را موظف به کسب روزی حلال می­داند و آن را یکی از واجبات می­شمارد و در راه به دست آوردن آن تلاش و کوشش فراوان می­کند، در اعمال دیگر خود نیز وسواس بیشتری به خرج می­دهد، از این رو هم اعمال او مورد درگاه خداوند قرار می­گیرد و هم به سبب روزی حلال، خداوند دل و جانش را روشنایی می­بخشد. پیامبر اکرم(ص) در این­باره می­فرمایند: هر کس چهل شبانه روز حلال خورد، خداوند دلش را روشن و نورانی می­فرماید.[14]
 
5.  باز شدن درهای بهشت:
  یکی دیگر از آثار فردی روزی حلال که متوجه آخرت فرد می­شود، باز شدن درهای بهشت است. که طبق فرموده رسول اکرم(ص) هر که ازدسترنج حلال خود بخورد، درهای بهشت به رویش گشوده شود و از هر در که خواهد وارد شود.[15]
آثار دیگری نیز می­توان نام برد: برکت مال، رقت قلب، تربیت نسل صالح.
 
ب- در زندگی اجتماعی
1.  سربار نبودن:
  زندگی شرافتمندانه ایجاب می­کند که هر شخص، شغل آبرومندی را برای خود انتخاب کند و از طریق سعی و عمل خود، امرار معاش خود و خانواده­اش را تأمین بکند. چرا که نتیجه بیکاری، نداشتن مهارت و تلف کردن وقت این است که انسان، خود و خانواده­اش را سربار و نان­خور دیگران کند و چنین کسی از رحمت خدا به دور است. پیامبر اکرم(ص) می­فرمایند: هر که از زور بازوی خود نان بخورد، خداوند به رحمت در او نظر نموده، هیچگاه عذابش نفرماید.[16]
 
2.  فقر زدایی:
  یکی از راه­های حلال کردن مال، پرداختن زکات، خمس و سایر حقوق مالی است که خداوند بر گردن انسان قرار داده است که پرداخت آنها موجب ریشه کن شدن فقر شده و در کاهش تقاضای تهیدستان بسیار مؤثر است.[17]
 
عوامل افزایش روزی حلال
  علل متعددی را برای زیاد شدن روزی در قرآن و روایات مشاهده می­کنیم که اجرای آن موجب افزایش روزی و رشد اخلاق و عواطف مردم در خانواده و جامعه می­باشد که دراینجا به برخی از آنها اشاره می­کنیم.
1.   تقوا و پرهیزگاری:
خداوند در قرآن می­فرماید:
«و او را ازجایی که گمان ندارد روزی می­دهد و هر کس بر خدا توکل کند، کفایت امرش را می­کند.»[18]
 
2.  استغفار:
 طبق فرموده رسول اکرم(ص) که می­فرمایند: فراوان از خدا طلب آمرزش کنید که آن جلب روزی می­کند.[19] در می­یابیم که یکی از مهم­ترین اصلی­ترین عوامل جلب روزی استغفار از درگاه خداوند متعال است. چرا که طبق فرموده اولیاء خدا استغفار درهای رحمت الهی را به روی دگان باز می­کند و افزایش روزی، که مقصود از آن روزی حلال است، یکی از این درهای رحمت است.
 
3.   دعا و نیایش:
  دعا و نیایش به درگاه خداوند نیز از راه­های بسیار مهم در جلب و افزایش روزی است. چنانچه امام صادق(ع) می­فرمایند: راستی خداوند عزوجل روزی مومنان را آنچنان که تصور نمی­کنند به آنها می­رساند و این بدان جهت است که بنده چون راه بدست آوردن روزی خویش را نداند بسیار دعا و نیایش می­کند.[20]
 
4.  کتمان فقر:
  یکی از كليدهای وسعت روزی حلال ، پنهان كردن فقر است. پیامبر اکرم(ص) در این­باره می­فرمایند: كسی كه گرسنه شود يا احتياجی داشته باشد ولی آن را از مردمان پنهان كند و تنها نزد خداوند بگويد، بر خداوند است كه يك سال روزی حلال روزيش نمايد.[21]
 
5.  کمک و یاری به مومنان:
  یکی از رایج­ترین کمک­ها در میان مردم، انفاق و صدقه دادن است، که یکی ازمهم­ترین مصادیق، کمک و یاری مومنان به شمار می­رود.
مردم عموماً عادت دارند بر حسب اعتقادات مذهبی خود، روزانه و یا هفتگی وجهی را به عنوان صدقه به دیگران بدهند. خصوصا اگر با خطری مواجه شده باشند و یا قصد سفری را داشته باشند.[22] این عمل علاوه بر اینکه یک نوع بیمه برای آنها محسوب می­شود، باعث تزکیه نفس،  پاکی و افزایش روزی[23] انها نیز می­گردد.
سایر عوامل عبارتند از: تمییز کردن ظروف غذا [24]، همسایه خوب بودن،[25]ازدواج،[26]خلال کردن دندان­ها،[27] مهمان نوازی،[28]انگشتر عقیق،[29]خوش اخلاقی و مهربانی و... .[30]
 
عوامل تنگ­دستی
1.   قطع ارتباط با خویشاوندان نزدیک:
  از گناهانی که موجب فقر است قطع رحم یا همان قطع ارتباط با بستگان نزدیک مانند: پدر، مادر، برادر، خواهر و مانند آن است. امیرالمومنین علی(ع) فرمودند: قطع ارتباط خویشاوندی فقرآور است.[31]
 
2.   سبک شمردن نماز:
  اهمال در نماز خواندن، بی­توجهی به نماز اول وقت، ترک نماز جماعت، فرار از شرکت در نماز مسجد و مانند آن همگی از مصادیق کاهلی در نماز است که در روایات از آن به الاستخفاف بالصلاة [32] تعبیر شده است. این کارها نیز بنا بر تصریح روایات باعث فقر می شوند.
 
3.   قسم دروغ خوردن:
  برخی از بس که دروغ گفته­اند این گناه به صورت عادتی زشت برای آنها تبدیل شده است. روایات به ما هشدار می دهند که این کار موجب فقر و تنگدستی می­شود. امیرالمومنین علی(ع) می­فرمایند: عادت بر دروغگویی فقرآور است.[33]
 


[1] - دهخدا، اکبر؛ لغت نامه، تهران، نشر وزارت ارشاد اسلامی، 1361، ج1، ص105
[2] - همان، ج2، ص983
[3] - بقره / 168
[4] - بقره / 57
[5] - مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار، تهران، انتشارات اسلامیه، 1364، ج100، ص9
[6] - ری شهری، محمد؛ میزان الحکمه، ترجمه شیخی، حمیدرضا، قم، انتشارات دارالحدیث، 1377، چاپ دوم، ،ج5، ص2059
[7] - احسان بخش، صادق؛ آثار الصادقین، قم، دارالعلم، 1366، ج4، ص184
[8] - همان
[9] - عاملی، محمد بن حسن؛ وسائل الشیعه، بیروت-لبنان، احیاء تراث عربی، 1370، ج12، ص283
[10] - مجلسی، محمدباقر؛ حلیة المتقین، تهران، انتشارات جاویدان، بی تا، ص379
[11] - قمی، عباس؛ سفینه البحار، تهران، دار الاسوة و للطباعة و النشر، 1373، ص198
[12] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج90، ص373
[13] - ری شهری، محمد؛ پیشین، ص2059
[14] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج100، ص16
[15] - همان، ص2016
[16] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج100، ص9
[17] - فراهانی فرد، سعید؛ نگاهی به فقر و فقر زدایی از دیدکاه اسلام، بی جا، کانون اندیشه جوان، چاپ اول، بهار 1378، ص126
[18] - طلاق / 3
[19] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج100، ص21
[20] - احسان بخش، صادق؛ پیشین، ج7، ص103
[21] -  قاسمي، محمدعلي، گشايش روزي، انتشارات نورالزهراء (س)، چاپ كوثر، چاپ اول، 1388، ص110
[22] -  تشکر، احمد؛ رزق حلال، قم، انتشارات صالحان، چاپ اول، 1387، ص 46
[23] - آمدي، عبدالواحد بن محمد ؛ غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولي محلاتي، قم، دارالکتاب الاسلامي، 1381، ج1، ص 131، ح10
[24] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج95، ص200
[25] - کلینی، محمدبن یعقوب بن اسحاق؛ اصول کافی، ترجه مصطفوی، سید جواد، دفتر نشر فرهنگ اهل بیت(ع)، ج11،ص151
[26] - عاملی، محمد بن حسن؛ پیشین، ج2، ص15
[27] - کلینی، محمدبن یعقوب بن اسحاق؛ پیشین، ج6، ص376
[28] - عاملی، محمد بن حسن؛ پیشین، ج9، ص470
[29] - کلینی، محمدبن یعقوب بن اسحاق؛ پیشین، ج6، ص471
[30] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج69، ص408
[31] - عاملی، محمد بن حسن؛ پیشین، ج 15، ص 347
[32] - مجلسی، محمدباقر؛ پیشین، ج 84، ص 334
[33] - عاملی، محمد بن حسن؛ پیشین، ج 15، ص 347

 


4/5 - (33)
 
 
 
1393/06/27
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas