در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  اوراق قرضه Bond
نویسنده :  ابراهيم محمدي قراسوئي
كلمات كليدي  :  تأمين مالي، قرضه، سود، كوپن قرضه، دارايي مالي، ابزار بدهي، ابزار مالي
اوراق قرضه، اوراقی است که به‌موجب آن وام‌گیرنده (منتشرکننده اوراق) تعهد می­کند اصل بدهی را در تاریخ سررسید مشخص (برخلاف سهام عادی و سهام ممتاز که سررسید معینی ندارند) بازپرداخت نماید و همچنین بهره تعیین‌شده را در فواصل معین پرداخت نماید.[1]
این اوراق حق مالکیت بر شرکت به‌وجود نمی­آورد؛ بنابراین از سود سهام پرداختی (یا زیان احتمالی) سهمی نمی­برند. خریدار قرضه می­تواند آن‌را به دیگری بفروشد؛ در این صورت خریدار جدید، از شرکت صادرکننده قرضه طلبکار خواهد بود.[2]
هر شرکتی برای اینکه بتواند کالاها یا خدماتی را عرضه کند؛ نیازمند منابع مالی است تا دارایی‌های مورد نیاز را بخرد و هزینه عملیات را بپردازد. معمولا شرکت‌ها از طریق فروش یا پذیره‌نویسی سهام، اوراق قرضه (در ایران اوراق مشارکت)، آورده سرمایه­گزاران، وام­های بلند­مدت و کوتاه­‌مدت و یا از محل سود انباشته منابع مالی مورد نیاز خود را تأمین می­کنند. اصطلاحا به عمل تأمین منابع لازم برای تاسیس، راه‌اندازی و گردش عملیات شرکت در ادبیات علوم مالی به تأمین مالی تعبیر می‌شود.[3]
معمولا بانک مرکزی کشورها (برای اجرای سیاستهای پولی و کنترل وضعیت اقتصاد)، نهادهای دولتی، شهرداری‌ها و شرکت‌های سهامی عام، مبادرت به انتشار و تأمین مالی از طریق اوراق قرضه می­کنند. در امریکا اوراق قرضه خزانه­داری از ایمن­ترین (از لحاظ پرداخت اصل و سود) اوراق بهاداری است که در بازار منتشر می­شود. این اوراق، معمولا دارای سررسید 10 تا 30 ساله هستند، بهره آن به‌صورت شش ماهه پرداخت می­شود و ارزش اسمی این اوراق (قیمت نوشته شده روی ورقه قرضه) بین هزار تا یک میلیون دلار متغیر است. اوراق قرضه نهادهای دولتی معمولا به‌منظور کمک به بخش‌های مشخص اقتصادی منتشر می‌شود. شهرداری‌ها (در امریکا) معمولا دو نوع اوراق قرضه منتشر می­کنند؛ یکی اوراق قرضه عمومی و دیگری اوراق قرضه طرح‌های ویژه درآمدزا. سود متعلق به اوراق قرضه در اوراق قرضه عمومی از محل مالیات­ها و در اوراق قرضه طرح‌های ویژه درآمدزا از محل درآمد طرح‌ها تأمین می­شود. همان‌طور که گفته شد، شرکت‌های بزرگ نیز برای تأمین مالی عملیات خود اقدام به انتشار اوراق قرضه می­کنند.[4]
در ایران نیز در اصلاح قسمتی از قانون تجارت (مصوب 24/12/1347) ورقه قرضه را ورقه قابل معامله­ای می­داند که معرف مبلغی وام با بهره­ای معین است که تمامی آن یا اجزای آن در موعد یا مواعد معیّنی باید مسترد گردد (ماده 52). قانون مذکور انتشار قرضه را به شرکت­های سهامی عام منحصر کرده است (ماده 51) و انتشار قرضه را به پرداخت شدن تمام سرمایه شرکت و گذشتن دو سال از تاریخ ثبت شرکت مشروط کرده است (ماده 55). همچنین متذکر می­گردد که دارندگان اوراق قرضه یک شرکت در اداره امور شرکت (برخلاف سهام) هیچ‌گونه دخالتی نداشته و فقط بستانکار شرکت محسوب می­شوند (ماده 53). دارنده اوراق قرضه می­تواند اوراق قرضه خود را با شرایطی به سهام، تبدیل یا تعویض کند (بند 11ماده 58 همان قانون).[5]
قابل ذکر است که در ایران، به‌علت وجود سود از پیش تعیین‌شده در اوراق قرضه، این اوراق ربوی شناخته شده و با اصلاحاتی از اوراق مشاركت استفاده می­شود.
 
ماهیت اوراق قرضه
صاحب‌نظران علوم مالی، دارایی‌ها (هر مایملک دارای ارزش مبادله) را به دو دسته تقسیم مکنند:
دارایی‌های مشهود؛ ارزش دارایی‌های مشهود (مانند زمین و ساختمان) به خصوصیات مادی آنها بستگی دارد؛
دارایی‌های نامشهود؛ ولی دارایی‌های نامشهود (مانند سهام و اوراق قرضه) نماینده حق قانونی دارنده این نوع دارایی نسبت به منفعتی در آینده هستند و معمولا به آنها اوراق بهادار یا ابزار مالی گفته می­شود.
اگر حق یا ادعای صاحب دارایی مالی، مبلغی ثابت برحسب واحد پول باشد، به دارایی مالی مذکور، ابزار بدهی یا اوراق بدهی می­گویند؛ اوراق قرضه، شاخص­ترین نوع ابزار بدهی است. اما اگر حق یا ادعای دارنده دارایی مالی، مبلغی متغیّر (بسته به سود و زیان شرکت یا مؤسسه) باشد، جزء حق سهام­داران یا اوراق سهام محسوب می­شود.[6]
 
ویژگی‌های اوراق قرضه
1.  وسیله اعطای اعتبار؛ قرضه در حکم وامی است که خریدار به مؤسسه صادرکننده آن اعطا می­کند. دارنده اوراق قرضه، بستانکار شرکت صادرکننده آن محسوب شده و حق دریافت اصل و فرع این اوراق را دارد و از سایر حقوقی که در قرارداد صدور این اوراق ذکر شده، بهره­مند می‌شود.
2.  تاریخ سررسید معین؛ اصل اوراق قرضه و همچنین سود متعلق به آن (اصطلاحا فرع) باید در تاریخ معین، طبق قرارداد پرداخت شوند.
3.  ارزش اسمی؛ معمولا ارزش اسمی اوراق قرضه بر روی آن درج می­گردد و خریداران با همین قیمت، مبادرت به خرید اوراق قرضه می­کنند؛ مگر در مورد اوراق قرضه با سود صفر که زیر قیمت اسمی فروخته می­شود و در عوض، سودی هم به خریداران پرداخت نمی­شود.
4.  قرارداد؛ از آنجا که اوراق قرضه، معمولا یک بدهی بلندمدت است، طبیعی است خریداران نسبت به موقعیت شرکت و تغییرات احتمالی در وضعیت آن نگران باشند. لذا رابطه میان وام‌گیرنده و وام‌دهنده، در سندی که معمولا آن‌را قرارداد یا موافقت‌نامه می­نامند، مشخص می‌شود. در قرارداد قرضه معمولا راجع به‌شکل ورقه قرضه، مقدار انتشار مجاز، توصیف کاملی از دارایی‌های وثیقه اوراق قرضه، حداقل و حداکثر نسبت‌های مالی، شروط بازخرید اوراق قرضه، مواد حمایتی از حقوق خریداران قرضه و محدودیت‌های تحمیل‌شده بر شرکت، نظیر محدودیت در تقسیم سود گنجانیده می‌شود.
5.  حق رأی؛ به‌طور کلی دارندگان اوراق قرضه حق رأی در امور شرکت (برخلاف سهامداران) را ندارند و در نتیجه، کنترلی بر آن نخواهند داشت. بعضا ممکن است در قرارداد صدور قرضه برای صاحبان آن، حق تصویب یا عدم تصویب اقدامات خاصی در نظر گرفته شود. همچنین اگر شرکت از شرایط مقرر در قرارداد تخطّی کند، دارندگان اوراق قرضه تا حد زیادی حق اعمال کنترل بر عملیات شرکت را به‌دست می­آورند.
6.  اولویت هنگام ورشکستگی؛ زمانی‌که شرکت صادرکننده اوراق قرضه ورشکسته شود، دارندگان این اوراق نسبت به سهامداران شرکت از اولویت برخوردارند.
7.  وثیقه؛ بعضی از اوراق قرضه دارای وثیقه هستند و دارایی­های شرکت صادرکننده قرضه به‌عنوان تضمین بازپرداخت اصل و سود متعلق به صاحبان در گرو (معمولا یک مؤسسه امین) قرار می­گیرد.
8.  امین؛ امین واسطه‌ای جهت ایجاد تعادل در روابط صادرکننده و خریداران اوراق قرضه و همچنین صیانت از منافع خریداران است. معمولا امین، صدور اوراق قرضه را گواهی کرده و به خریداران از رعایت تشریفات قانونی انتشار قرضه اطمینان می­دهد و بر رفتار شرکت صادرکننده نظارت کرده و همچنین در موارد قصور منتشرکننده و نقض قرارداد و عدم بازپرداخت اصل و فرع اوراق قرضه، اقدام متناسب را از طرف صاحبان قرضه به‌عمل می‌آورد.[7]
 
ریسک و بازده اوراق بهادار
در ادبیات مالی ریسک با عبارت میزان اختلاف بازده واقعی یک سرمایه­گذاری و میزان بازده مورد انتظار آن معرفی شده­ است. ریسک می­تواند ناشی از نوسان و پیش­بینی ناپذیری نرخ بهره، تغییر وضع بازار و اقتصاد، تغییرات درصنعت هدف سرمایه­گذاری، تورم، ساختار مالی شرکتها (ریسک مالی)، ریسک نقدینگی (صعوبت تبدیل به نقد شدن سرمایه­گذاری)، تغییرات نرخ ارز و ریسک (ثبات سیاسی و اقتصادی در کشور هدف سرمایه­گذاری) باشد[8]. اوراق قرضه دربین اوراق بهاداری مانند سهام عادی، سهام ممتاز، اوراق اختیار خرید و فروش سهام و پیمانهای آتی از کمترین ریسک برخوردار است و به‌صورت منطقی از حداقل بازدهی نیز برخوردار است.[9]
 اوراق قرضه خزانه (بانک مرکزی کشورها) از ایمن­ترین اوراق بهادار است و فاقد ریسک ورشکستگی است. در کشورهای پیشرفته دنیا، شرکت‌هایی هستند که میزان اعتبار مالی شرکت‌ها و درجه مرغوبیت اوراق بهادار را تعیین می­کنند که از جمله آنها به استاندارد پورز (Standard & Poors) و مودی (Moody) امریکا می­توان اشاره کرد.[10]
 
انواع اوراق قرضه
1.  اوراق قرضه بدون تضمین؛ این اوراق، فاقد تضمین برای بازپرداخت اصل و سود متعلق به اوراق قرضه هستند و تنها به پشتوانه اعتبار شرکت و اعتمادی که خریدار به شرکت دارد، اوراق قرضه شرکت یا نهاد به فروش می­رود.
2.  اوراق قرضه رهنی؛ در این نوع اوراق قرضه، شرکت منتشرکننده اوراق قرضه جهت تضمین بازپرداخت اصل و سود اوراق قرضه، اقلامی از دارایی‌های خود را در رهن یک مؤسسه امین قرار می­دهد.
3.  اوراق قرضه قابل تبدیل: این نوع قرضه، اوراقی است که مالک آن می­تواند این اوراق را با سهام عادی یا هر نوع دیگری از اوراق بهادار براساس شرایطی که منتشرکننده اوراق، تعیین می­کند، مبادله کند.
4.  اوراق قرضه با سود شناور: در این قرضه، نرخ بهره ثابت نیست و در فاصله­های زمانی مشخص و مساوی و بر طبق یک نرخ پایه از قبل مشخص شده، تعیین می­شود.[11]
 
سود اوراق قرضه
مبلغ سود سالانه که طی دوره نگهداری اوراق قرضه به صاحب آن تعلق می­گیرد، کوپن قرضه نامیده می­شود. مبلغ سود سالانه اوراق قرضه با نرخ ثابت و از پیش تعیین‌شده، از حاصل ضرب نرخ بهره در مبلغ اسمی قرضه به‌دست می­آید. اگر سود در دوره­های کمتر از یک سال (مثلا شش­ماهه، سه­ماهه یا ماهانه) پرداخت شود، مبلغ سود سالانه به‌تناسب بین این مقاطع تقسیم می­شود. در اوراق قرضه با نرخ شناور نیز مبلغ سود از حاصل‌ضرب مبلغ اسمی در نرخ شناور به‌دست می­آید. در اوراق قرضه با کوپن صفر (بدون سود) در سررسیدهای مشخص سود پرداخت نمی­شود؛ ولی قرضه با قیمت کمتر از قیمت اسمی منتشر و خریداری می­شود. تفاوت ارزش اسمی در سررسید و قیمت خرید، سود این‌گونه اوراق محسوب می­شود.[12]


[1]. پی جونز، چارلز؛ مدیریت سرمایه‌گذاری، رضا تهرانی وعسگر نوربخش، تهران، نگاه دانش، 1384، چاپ دوم، ص39.
[2]. علا، عین­اله؛ مبانی مدیریت مالی، تهران، انتشارات دانشكده امور اقتصادی، 1374، چاپ اول،  جلد2، ص702.
[3]. پی نوو، ریموند؛ مدیریت مالی، علی جهانخانی و علی پارسائیان، تهران، سمت، 1379، چاپ ششم، جلد اول، ص4-3.
[4]. پی جونز، چارلز؛ پیشین، ص41-39.
 [5]. كمالان، سیدمهدی؛ قانون تجارت، تهران، بهنامی، 1384، چاپ اول، ص33-32.
[6]. فبوزی، فرانک، مودیلیانی، فرانکو و فری، مایکل؛ مبانی بازارها و نهادهای مالی، حسین عبده تبریزی، تهران ، آگاه، 1376، چا پ اول، ص19-17.
[7]. علا، عین­اله؛ پیشین، ص702-706.
[8].پی جونز، چارلز؛ پیشین، ص122-120.
[9]. همان، ص18.
[10].. همان، ص42.
[11]. همان، ص42.
[12]. رشیدی، مهدی؛ مدیریت ریسك نوسانات نرخ ارز و بهره، تهران، مؤسسه عالی بانكداری، 1379، چاپ اول، ص77- 76.

 


2.9/5 - (8)
 
 
 
1393/07/29
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas