نویسنده: جواد پوریا

 

حق الناس در اسلام خیلی اهمیت دارد. به اندازه ای اهمیت دارد كه علی (ع) در نهج البلاغه می‌فرماید: اگر از اول شب تا به صبح مرا برهنه روی خارها بكشانند، بهتر از این است كه خدا را ملاقات كنم و یك حق الناس بر گردن من باشد. در دعای دیگری عرض می‌كند: «اللهم انی اعوذ بك من نقاش الحساب؛ خدایا در روز قیامت راجع به حق الناس خیلی سخت می‌گیری». نقاش حساب، معنایش این است كه اگر تیغی در دست شما رفته باشد و نتوانید با دستتان یا ناخنتان بگیرید، با منقاش می‌گیرید، یعنی این قدر دقیق است. باز در نهج البلاغه می‌فرماید: «به خدا قسم اگر جهان هستی را به من بدهند و بگویند كه ظلم كن و یك پوست جو را از دهان مورچه ای بگیر، من نمی كنم». نه برای ریاست و نه برای مال دنیا و نه برای اینكه به نوایی برسد، حاضر نیست به یك مورچه ظلم كند و پوستی را كه در دهان مورچه است، بیجا بگیرد. ‏ان ربك لبالمرصاد؛ خدا در كمینگاه است. معنایش این است كه در روز قیامت حساب و سئوالهایی است و اول مطلبی كه می‌پرسند، از نماز است. دوم حساب و كتابی كه می‌پرسند، حق الناس است. مال مردم خوری یا نه؟ تقلب و حقه یازی كردی یا نه؟ موجب شدی كه گرانی كاذب پیدا شود یا نه؟ حق زنت را دادی یا نه؟ حق شوهرت را دادی یا نه؟ حق اولادت را دادی یا نه؟ حق پدر و مادرت را دادی یا نه؟ غیبت كردی یا نه؟ تهمت زدی با نه؟ شایعه پراكنی كردی یا نه؟ امام صادق(ع) می‌فرماید: در مرحله اول ماموران خدا از تو سئوال می‌كنند. اما در مرحله دوم خدا در كمینگاه است و سئوال و جواب مال خداست و قسم هم خورده كه به عزت و جلالم سوگند از همه چیز ممكن است بگذرم اما از حق مردم نخواهم گذشت. ‏كسی كه مال مردم را خورده و حق الناس به گردنش است، خوبیهایش را می‌دهند به مظلوم و او مثل آدمهای ورشكسته می‌شود. در آن دنیا، گناهان كسانی را كه حقی بر گردنش دارند، به او می‌دهند. مسئله حق الناس خیلی مشكل است و متاسفانه همه ما گرفتاریم و باید مواظب باشیم. در روایات می‌خوانیم آن كسی كه قطع رحم كرده و می‌توانسته به خواهرش برسد و نرسیده، كارش مشكل است. معنای صله رحم این نیست كه بروی منزل خواهر فقیرت و هزار تومان كف دستش بگذاری و برگردی. نه؛ معنایش این است كه اگر خانه ندارد و تو توان مالی داری، خانه برایش بخری، دعای كسی كه قطع رحم كند مستجاب نمی شود، یعنی قطع رحم مانع بزرگی است. غیبت هم مانع بزرگی است و اصلاحق الناس مانع بزرگی است. تارك الصلوه هر چه بگوید خدا مثل كسی است كه در یك اتاق در بسته كه منفذ هم ندارد، داد بزند. معلوم است كه هیچ كس نمی شنود. ما خودمان را فریب می‌دهیم یعنی خودسرانه كار می‌كنیم و هر چه دلمان می‌خواهد انجام می‌دهیم. آقا به جای اینكه دختر برادرش را، پسر خواهرش را، خویش و قومش را كه فقیر است كمك كند، جهازیه درست كند و دختر را شوهر بدهد و پسر را زن بدهد، مرتب مكه می‌رود. اینها هوی و هوس است، یعنی واجب را ترك كرده و مستحب را بجا آورده است.‏

از مواعظ ارزشمند حضرت آیت الله حسین مظاهری