در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  محمد حسين صولت قشقايي
نویسنده :  منصوره رضايي
كلمات كليدي  :  تاريخ، پهلوي، محمد حسين صولت قشقايي، صولت الدوله، مصدق، خسرو خان، ناصر خان، ملك منصور، كودتاي 28 مرداد، شورش جنوب
   «اینک روزی رسیده است که بعون الله تعالی ایل مهم قشقایی که سال­های دراز در این آب و خاک پرورش یافته و همواره به شجاعت مشهور بوده­اند. به مدد برادران وطنی خود تنگستانی­ها و دشتستانی­های دلاور، دست از آستین مردمی برآرند و چنان چشم زخمی به قشون دشمن و خائنین برسانند که آواز آن در جهان پیچیده و جهانیان بدانند که ایران بردنی و خوردنی نیست.»[1] (از سخنان سردار عشایر صولت­الدوله پدر محمدحسین صولت)
   محمدحسین­خان فرزند اسماعیل­خان صولت­الدوله در سال 1293(ه.ش)[2] به هنگام حرکت ایل از ییلاق به قشلاق در مکانی به نام خویس به­دنیا آمد.[3] پدر و مادرش چهارده فرزند به دنیا آوردند که شش تن از آنان در کودکی از دنیا رفتند و فقط چهار پسر و چهار دختر ماندند. چهار برادر به ترتیب سن؛ ناصرخان، ملک منصورخان، محمدحسین خان و خسرو خان بودند.[4]  
 
نسب خانوادگی
   پدرش اسماعیل­خان صولت­الدوله فرزند داراب خان ایل بیگی مقتدر ایل قشقایی فرزند مصطفی قلی­خان ایلخانی (سردار لشکر آرا) فرزند جانی­خان متولد 1252(ه.ش) مردی باهوش، پرتوان و غیرتمند، دین مدار و وطن پرست بود.[5]
   مادرش خدیجه بی­بی دختر عبدالله بیگ کشکولی زنی شجاع و بی­باک، سیاس، سخنران و دوراندیش بود که در دوران تبعید و زندانی شدن و در نهایت مسموم شدن  همسرش اسماعیل­خان به دست رضاخان مسئولیت سنگین ایل را بر عهده گرفت.[6]
   اما دربارۀ برادرانش ناصر، خسرو و ملک منصور باید گفت که؛ ناصرخان برادر بزرگتر او و متولد 1287(ه.ش) بود که از همان دوران کودکی به امور ایلاتی پرداخت. ایشان بعد از کودتای 28 مرداد مدتی با عوامل رژیم درگیر و در پی آن راهی خارج از کشور شد و در سال 1362 در آمریکا درگذشت.[7] و اما خسروخان که مردی چهارشانه و خنده­رو بود[8] از چهره­های سیاسی و جنجالی پس از شهریور 1320 است. او در زمان دکتر مصدق با او همکاری می­کرد و در دوره­های 16 و 17 به مجلس راه یافت. ایشان بعد از کودتای 28 مرداد به آلمان رفت؛ اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران باز گشت و بر ضد نظام حرکت­هایی را انجام داد و با سازمان سیا همکاری کرد که در خرداد سال 1361 دستگیر و اعدام شد.[9] برادر دیگرش ملک منصورخان که اکثر اوقات محمدحسین را همراهی می­کرد در دانشگاه اکسفورد انگلستان تحصیل می­نمود. ایشان در سال 1318 به آلمان رفته و با شروع جنگ همراه با محمدحسین وارد ارتش آلمان شدند.[10]
 
تحصیلات
   پدر محمدحسین برای با سواد شدن فرزندان خود اهمیت بسیار می­داد. تا جایی که محمدحسین می­گوید: «من قبل از پنج سالگی درس نمی­خواندم؛ اما از پنج سالگی باید به مکتب می­رفتیم.»[11] در نتیجه ایشان پس از رفتن به تهران در کالج امریکایی امتحان داد و پس از قبولی وارد آن­جا شد. به قول خودش از نظر سواد فارسی و عربی در کلاس هفتم و زبان انگلیسی در کلاس پنجم بود.[12] او دروس دورۀ ابتدای را در ایران گذراند. سپس در سال 1310 برای ادامۀ تحصیلات خود راهی انگلستان و سپس آلمان شد.[13] ایشان در دانشگاه برلن آلمان در رشتۀ اقتصاد مشغول به تحصیل شده؛ اما آن را رها کرد و پس از پیوستن به ارتش به سرباخانه­ایی در مزریس نزدیک فرانکفورت منتقل شد.[14]
 
علایق محمد حسین
    ایشان علاقۀ زیادی به ورزش داشت. تیراندازی و سوارکاری از عمده ورزش­هایی بود که انجام می­داد، البته می­توان گفت این امر برمی­گردد به محیطی که در آن پرورش یافته بود. ایشان از هفت سالگی سوار اسب می­شد و به قول خودش «بچه­های ایل از روز تولد در بغل مادرشان سوار اسب می­شدند و در مسیر ییلاق و قشلاق سالانه در حدود 1200 کیلومتر راه را سواره طی می­کردند. حرکت دائمی و سوارکاری برای بچه­های ایل نوعی بازی و کار روزمره بود. سوارکار و تیرانداز خوب بودن و خوب نشانه گرفتن بالاترین افتخار یک نوجوان قشقایی بود.»[15]
 
ارتباط با انگلیس و آلمان
   «هرگز نباید به این قشقایی­های لعنتی اعتماد کرد آن­ها در جنگ جهانی اول و دوم ما را به ستوه آوردند.» این مطلب که از زبان برجسته­ترین سیاستمدار انگلیسی سدۀ بیستم یعنی چرچیل است. بیانگر عمق کینه و نفرت انگلیسی ها نسبت به قشقای هاست.[16] و در مقابل، سردار قشقایی ها، اسماعیل صولت الدوله تمام سال­های عمر خویش را صرف مبارزه با بیگانگان کرد. تا جایی که دکتر مصدق وقتی دید ناصرخان فرزند اسماعیل­خان را به عنوان گروگان در شیراز نگه داشته­اند با تکیه به این ویژگی اسماعیل خان بیان کرد که؛ « ...به جای این­که مجسمۀ صولت­الدوله را به سبب مبارزه با انگلیسی­ها و وطن­پرستی به در و دیوار نصب کنید. پسرش را به گروگان آورده­اید؟...»[17]
   با این وجود قشقایی­ها که با انگلیسی­ها سابقۀ دشمنی داشتند. به سمت آلمانی­ها گرایش پیدا کردند و در فاصلۀ جنگ جهانی اول و دوم روابط آن­ها با آلمان مستحکم­تر شد. محمدحسین قشقایی که در برلن بود در سال 1318 داوطلبانه وارد ارتش آلمان شد. با یورش هیتلر به خاک شوروی و شکست­های اولیۀ شوروی از آلمان قشقایی­ها بالخصوص محمدحسین و برادرانش مانند سایر ایرانیان به علت تنفر از اشغال ایران بوسیلۀ متفقین، قحطی و گرفتاری­های دیگر به طرفداری از آلمان پرداختند. در واقع ایرانیان می­خواستند. از این نیروی سوم بر علیه دو نیروی دیگر بهره ببرند. هرچند آیندۀ خوبی در انتظار آلمان نبود.[18]
   اما روابط قشقایی­ها با آلمان ادامه نیافت و ناصرخان برادر محمدحسین سه تن از نیروهای آلمانی را به اسارت گرفته بود به همین جهت شولتز از طریق رادیویی با آلمان تماس گرفت و این خبر را به آن­ها رساند و از آن­ها خواست تا محمدحسین قشقایی و ملک منصور را به عنوان گروگان نگه دارند. اما مدتی قبل محمدحسین و برادرش آلمان را ترک کرده بودند. در نتیجه آن­ها را در راه بازگشت به ایران در مرز سوریه دستگیر کردند، و ناصرخان مجبور شد آن آلمانی­ها را رها سازد و در نهایت محمدحسین و برادرش به ایران باز گشتند.[19]
 
محمدحسین صولت و دکتر مصدق
   آشنایی ابتدایی با دکتر مصدق از زمانی شروع شد که ناصرخان به عنوان گروگان در شیراز بود. که همان­جا دکتر مصدق ناصرخان را به عنوان ایلخان­گری ایل قشقایی انتخاب کرد.[20] بعدها اسماعیل­خان هر وقت که به دیدن دکتر مصدق می­رفت، محمدحسین را با خود می­برد. چون می­خواست او را اجتماعی بار بیاورد. تا از همان آغاز راه و چاه زندگی را بیاموزد و در نتیجه سعی می­کرد او را با رجال بزرگ مملکت آشنا کند.[21]
   محمدحسین و برادرانش روابط خوبی با دکتر مصدق داشتند و با ایشان همکاری می­نمودند و حتی زمانی که محمدحسین به عنوان نمایندۀ مجلس انتخاب شده بود بارها به طرفداری از دکتر مصدق پرداخت. به عنوان مثال طرفداران دکتر مصدق اعلامیه­ایی را مبنی بر حمایت از او صادر کردند که؛ « ... ما امضا کنندگان ذیل نمایندگان مجلس شورای ملی در تایید سوگندی که برای حفظ مبانی مشروطیت در مجلس شورای ملی یاد کرده­اییم و به علت این­که معتقدیم در شرایط فعلی ادامۀ نهضت ملی جز با زمامداری دکتر مصدق میسر نیست متعهد می­شویم با تمام قوای خود و وسائل موجود از دکتر مصدق پشتیبانی نماییم . اصغر پارسا، خسرو قشقایی، محمد حسین قشقایی، و دیگر افراد...»[22]
 
محمد حسین و کودتای 28 مرداد
   به هنگام کودتا محمد­حسین و برادرش خسروخان نماینده مجلس بودند که آقایی به نام گودوئین (رئیس سازمان سیا) به آن­ها تلفن کرد و با آن­ها قرار ملاقات گذاشت. در این ملاقات گودوئین گفت که تصمیم گرفته شده مصدق برود و زاهدی بیاید و با شاه همکاری کند و از محمدحسین و برادرش خواست تا با او همکاری کنند[23] و در مقابل او نیز تضمین می­کند که یکی از آن­ها سفیر بشود و دیگر این­که اختیارات فارس و ماهی پنج میلیون دلار هم به آن­ها بدهد. اما محمد حسین در جواب به او گفته بود که؛ «ما با مصدق همکار بوده­اییم و حالا نمی­توانیم، خیانت کنیم ولو این­که شما پانصد میلیون دلار هم بدهید. غیر ممکن است که مرتکب چنین کاری شده و فامیل خودمان را ننگین و لکه­دار کنیم.»[24] 
   در ادامه محمدحسین در کتاب یادمانده خود در این خصوص می­نویسد: «ما تلاش کردیم که ایشان دست از این کودتا بردارند؛ اما نتوانستیم آنان را منصرف کنیم... در مقابل مصدق به هیچ و جه حاضر نبود برای جلوگیری از کودتا اقدامی صورت دهد. ما هم متوجه شده بودیم که اگر مصدق برود ما هم با او نابود می­شویم خلاصه هدف ما خنثی کردن کودتای ارتش به وسیلۀ ارتش بود که اینگونه نشد.»[25]     
 
محمدحسین و شورش جنوب
   ایلات و طوایف فارس از زمان رضاخان حادثه ساز بودند. در آن زمان ارتش به جنگ­های بزرگی بخصوص در منطقۀ بویر احمد دست زد و پس از سال­ها موفق شد، عشایر فارس را سرکوب کند؛ اما دوباره پس از شهریور 1320 برادران قشقایی دست به تحرکاتی در مناطق جنوبی زدند.[26] البته انگلیسی­ها که در آن موقع از حضور برادران قشقایی در فارس بیمناک بودند به اضافۀ ابراهیم قوام (قوام­الملک) که به تهران آمده بود سعی کردند علیه دشمن قدیمی خود؛ یعنی قشقایی­ها به آنتریک پرداخته و دولت ایران را تشویق به جنگ علیه قشقایی­ها کنند.[27] در نتیجه شورش فارس به سرکردگی محمدحسین خان، ملک منصور و ناصرخان به وقوع پیوست.[28] محمدحسین و برادرانش خواسته­های قشقایی­ها و نهضت خود را به نخست وزیر تلگراف کردند که به این قرار است: 1- ترمیم فوری کابینه 2- تغییر روئسای حساس ارتش 3- محاکمه و مجازات عمال ناصالح دورۀ دیکتاتوری 4- واگذاری کارهای فارس از لشکری و کشوری به خود اهالی 5- تشکیل انجمن­های ملی و محلی 6- تجدید نظر در تعداد نمایندگان فارس 7- اعطای مبلغ کافی برای اصلاح امور فرهنگی، بهداشت و طرق و شوارع 8- تجدید نظر در قوانین مضر و متناقض که منافی قانون اساسی است و فراهم نمودن وسایل رفاه عامه 9- اتصال راه آهن مرکز به شیراز و بندر بوشهر ونیز آسفالت جاده ها.[29]
   اما قوام به خواسته­های آن­ها توجهی نکرد و این امر برادران قشقایی را به خشم آورد و یک گروه به سرکردگی محمدحسین قشقای و همکاری عده­ایی از سران بویر احمد به کازرون حمله کرده و توانستند تعداد زیادی اسلحه و مهمات بدست آورند.[30] در نتیجه قوام مجبور شد، در روز سوم مهر 1325 یک هیاتی مرکب از اعزاز نیک پی، میرزا علی هیات، سردار فاخر هیات و دیگر افراد را برای مذاکره با ایل قشقایی بفرستد[31] که پس از ورود هیات اعزامی به شیراز و استقرار آن­ها در مقر استانداری فارس مذاکرات آغاز شد و آن­ها فقط چند مورد از خواسته­های قشقایی­ها را پذیرفتند، و در نهایت امور ژاندارمری فارس را به محمد­حسین صولت واگذار کردند.[32]
   اما شاه به این مساله هم توجه داشت که مسلح شدن عشایر به سلاح­های سنگین می­تواند خطر و تهدیدی جدی برای او باشد در نتیجه از سرلشکر زاهدی خواست که این مساله را حل کند سرلشکر زاهدی سعی کرد سران قشقایی را متقاعد سازد تا سلاح های بدست آمده از این درگیری­ها را تحویل بدهند و سر لشکر افشار نیز مذاکراتی با محمدحسین داشت در نتیجه قرار شد سلاح­های سنگین را تحویل بدهند.[33]
 
محمد­حسین در انتخابات
   باید از اینجا آغاز کرد که استانداران که در واقع ماموران مستقیم اسدالله علم بودند ضمن تلاش جهت حمایت از نامزدهای مورد تایید شاه وظیفه داشتند از برگزیده شدن افراد مخالف شاه و دربار جلوگیری کنند. در نتیجه کار برای محمدحسین بسیار سخت شد.[34] اما محمدحسین که در شیراز انتخابات را باخته بود تلاش کرد تا از شهرستان آباده به مجلس راه یابد و موفق هم شد.[35] و در نهایت ایشان توانست در دوره­های چهاردهم، پانزدهم و هفدهم به عنوان نماینده مجلس انتخاب شود.[36] 
 
کناره گیری از امور سیاسی  
   هر چند در سال 1342 زمانی که محمدحسین از اروپا به ایران آمد به اتهام همکاری با سران عشایر در شورش فارس دستگیر و به دو سال حبس محکوم شد. او پس از آزادی با کناره­گیری از فعالیت­های سیاسی به تاسیس یک شرکت پیمانکاری و فعالیت­های اقتصادی پرداخت و در سال­های بعد خاطرات خود را در کتابی با عنوان یادمانده­ها چاپ کرد.[37]
 
در آخر اینکه
   ایشان در سال 1358 به سبب تصادفی که برای همسرش رخ داده بود به ناچار ایران را به مقصد انگلیس ترک کرد و پس از سال­ها دوری از وطن در سال 1371 به ایران بازگشت و در کناره­های خزر آرام گرفت.[38]
 


[1]. کیانی، منوچهر؛ پرچمدار حماسۀ جنوب صولت الدوله قشقایی، شیراز، کیان، 1385، چاپ دوم، ص5.
[2]. درداری فولادی، نوروز؛ تاریخ اجتماعی و سیاسی ایل بزرگ قشقایی، شیراز، انتشارات قشقایی، 1388، چاپ اول، ص691 .
[3]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، تهران، فیروزان، 1385، چاپ اول، ص5.
[4]. همان، ص6.
[5]. کیانی، منوچهر؛ پرچمدار حماسۀ جنوب صولت الدوله قشقایی، پیشین، ص5.
[6]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص5.
[7]. مرکز بررسی اسناد تاریخی، رجال عصر پهلوی 2، علی امینی به روایت اسناد ساواک، تهران، 1379، ج2، ص514 .
[8]. روزلت، گرمیت؛ کودتا در کودتا، ترجمه دکتر علی اسلامی، جاما، 1359، چاپ سوم، ص69.
[9]. مرکز بررسی اسناد تاریخی، رجال عصر پهلوی 2، علی امینی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص515 – 516.
[10]. نصیری طیبی، منصور؛ نهضت جنوب، تهران، شیرازه، 1381، چاپ اول، ص6.
[11]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص9.
[12]. همان، ص29.
[13]. درداری فولادی، نوروز؛ تاریخ اجتماعی و سیاسی ایل بزرگ قشقایی، پیشین، ص691.
[14]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص51 – 53 .
[15]. همان، ص16.
[16]. روزلت، گرمیت؛ کودتا در کودتا، ترجمه دکتر علی اسلامی، پیشین، ص96 – 71.
[17]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص10.
[18]. نصیری طیبی، منصور؛ نهضت جنوب، پیشین، ص6 – 7 .
[19]. همان، ص16.
[20]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص10.
[21]. همان، ص20.
[22]. سفری، محمد علی؛ قلم و سیاست، بی جا، نشر نامک، 1371، چاپ اول، ص623.
[23]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص103 – 107.
[24]. قشقایی، محمد ناصر؛ سال­های بحران خاطرات روزانه، تهران، رسا، 1371، چاپ سوم، ص407.
[25]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص105 – 107.
[26]. فردوست، حسین؛ ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، تهران، اطلاعات، 1373، چاپ ششم، ج1، ص505.
[27]. نصیری طیبی، منصور؛ نهضت جنوب، پیشین، ص5.
[28]. فردوست، حسین؛ ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، تهران، اطلاعات، 1370، چاپ سوم، ج2، ص50.
[29]. نصیری طیبی، منصور، نهضت جنوب، پیشین، ص44 .
[30]. همان، ص46 – 52 .
[31]. نیک پی، اعزاز؛ تقدیر یا تدبیر، بی جا، ابن سینا، 1347، چاپ اول، ص121.
[32]. نصیری طیبی، منصور؛ نهضت جنوب، پیشین، ص51.
[33]. همان، ص81 – 92.
[34]. شاهدی، مظفر؛ مردی برای تمام فصول اسد الله علم و سلطنت محمد رضا پهلوی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1379، چاپ اول، ص264.
[35]. نصیری طیبی، منصور؛ نهضت جنوب، پیشین، ص19 .  
[36]. تفرشی، مجید و طاهری، محمود؛ گزارشهای محرمانه شهربانی، تهران، سازمان اسناد ملی ایران، 1371، چاپ اول، ج2، ص126.
[37]. کیانی، منوچهر؛ پرچمدار حماسۀ جنوب صولت الدوله قشقایی، ص691.
[38]. قشقایی، محمد حسین؛ یادمانده ها، پیشین، ص135.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1393/05/09
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas