در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  اتحاديه هاي كارگري Labor Unions
نویسنده :  غلامعلي سليماني
كلمات كليدي  :  انواع اتحاديه هاي كارگري، مزايا و معايب اتحاديه هاي كارگري، اتحاديه هاي كارگري در ايران
به­طورکلی سازمان و اتحاديه­ي كارگري، سازماني است، داوطلبانه و مستقل، متشكل از كارگران يك حرفه يا يك صنعت، صرف­نظر از تفاوت­هاي عقيدتي، سياسي، مذهبي، جنسي و نژادي كه به­منظور تامين و حمايت از منافع گروهي و اعتلاي موقعيت فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي آنان ايجاد مي­شود. سازمان­هاي كارگري در كشورهاي مختلف عناوين گوناگون دارند؛ مثلا در انگلستان عناوين اين سازمان­ها عبارتند از: اتحاديه، فدراسيون، كنفدراسيون؛ در فرانسه، سنديكا، فدراسيون و كنفدراسيون؛ و در ايران انجمن صنفي، كانون و كانون عالي.[1]
پاره­اي از مورخان، انجمن يا اتحاديه­هاي قرون وسطايي صنعت­گران و اربابان حرف را به منزله­ي پايه­هاي اوليه و منشاء سازمان­هاي كارگري بعدي تلقي نموده­اند، لكن اعضاء اتحاديه­هاي صنفي قرون وسطي به ­هيچ ­وجه افرادي نبوده­اند كه شخصا و پنهاني در حرفه­ي مربوطه كار نمايند، بلكه اغلب كارفرماياني بودند كه به كارگران نسبتا معدود خود (بين 2 الي 12نفر) مزد مي­پرداختند و حتي اجتماعات مربوط به كارگران ماهر قرون وسطايي را نمي­توان به­عنوان اسلاف بلاواسطه و مستقيم اتحاديه­هاي كارگري پذيرفت.[2]
مسلّم است كه اجتماعات مربوط به کارگران از نيازمندي به حمايت متقابل سرچشمه گرفته و توسعه­يافته است. در واقع همبستگي­ها و فعاليت سازمان­هاي كارگري، عملا از زماني آغاز شده است كه ضمن احساس «اشتراك منافع» و «سرنوشت مشترك»، تبايني دائمي بين ارباب و خدمت­گزار (و به عبارتي كارگر و كارفرما) رو به فزوني گذاشت. مخصوصا از زماني كه دست صنعت­گران از تملك اغلب وسائل و ابزار مورد لزوم حرفه كوتاه و تهي ماند، اين تباين و اختلاف آشكارتر گرديد. البته اين امر جنبه­ي حصري نداشته و در واقع يكي از نتايج پيشرفت انقلاب صنعتي بود كه طي آن نيروي بخار، ماشين آلات جديد و سيستم كارخانه به­وجود آمد.[3]
بنابراین توسعه­ي سازمان­هاي كارگري نتيجه­اي است از توسعه­ي بازار، تجارت و نيز رشد و توسعه­ي صنعت، كه توليد انبوه و سازمان وسيع، استخدام تعداد زيادي از افراد و بسط ارتباطات متعدد كاري را به دنبال داشته است. نتيجه­ي مستقيم اين رشد و توسعه، از يك طرف، قوي­تر شدن طبقه­ي سرمايه­دار و ناتوان­گرديدن فرد كارگر در مقام مذاكره با كارفرما و از طرف ديگر، رشد آگاهي طبقه­ي كارگر بوده است، طبقه­اي كه با توجه به گستردگي و مهارت و تخصص اعضاي خود مي­تواند با تشكل و همبستگي، قدرت زيادي به دست آورد و از منافع خويش در مقابل سرمايه­دار دفاع كند.[4]
از نظر سیاسی نيز، انقلاب کبیر فرانسه(1789) تاثیر فراوانی در سرنوشت کارگران برجای گذاشت، به این ترتیب که در نتیجه­ي از بین رفتن فئودالیته در این کشور و گسترش افکار آزادی­خواهی، کارگران بیدارتر و هشیارتر گردیدند.[5]
با بروز انقلاب صنعتي در اواخر قرن هجدهم، گروه­هاي گارگري خودبه­خود مشخص گرديد و مقارن با اين زمان مي­توان سوابقي از اتحاديه­هاي كارگري آن روزگار يا «باشگاه­هاي حرفه­اي» بين گارگران ماهر از قبيل حروف­چين­ها، كلاهدوزها به­وجود آمد، كه معمولا براي نيل به اهداف و مقاصد محدودي تشكيل مي­گرديد و غالبا محلي و موقتي بوده و به خاطر قدرت و نفوذ كارفرمايان و خصومت دولت در تحقق آرمان­هاي خود توفيقي نيافتند. بدون شك طي قرن هجدهم، مهمترين سازمان و تشكيلات طبقه­ي كارگر، همان باشگاه­هاي حرفه­اي بوده كه ضمن ادغام در يكديگر، اتحاديه­هاي كارگري را پديد آوردند.[6]
برای مثال سازمان­های کارگری متشکل انگلستان در یک شبکه­ي پیچیده و سردرگم وسیعی از نظامات و همبستگی­های طبقه­ي کارگر با مختصات ویژه­ای به فعالیت خود ادامه می­دهند و با به دست آوردن اعضایی با بیش از 10میلیون نقش قاطع و انکارناپذیری را نه تنها در حیات ملی انگلستان بلکه در جزایر بریتانیا به عهده داشته و حتی نفوذ آنها از داخل مرزهای این جزایر گذشته و در پی­ریزی سازمان­های کارگری بین­المللی به کار افتاده است.[7]
اتحادیه­های کارگری نقش غیرقابل انکاری در پی­ریزی بسیاری از اتحادیه­های کارگری داشته­اند. بسیاری از احزاب سوسیالیست مستقیما به­وسیله­ي سندیکاها ایجاد شده­اند. حزب کارگر انگلیس نوع مبین تاثیر سندیکاهاست. این حزب به موجب تصمیم کنگره­ي کارگران در 1899م پدید آمد و به­عنوان یک تشکیلات انتخاباتی و پارلمانی اعلام گردید. در احزاب سوسیالیست ماده­ي تشکیل حزب سندیکاهای کارگری، تعاونی­های کارگری و انجمن­های کارگری هستند. مثال­هاش حزب کارگر انگلیس – قوی­ترین حزب سوسیالیست اروپا، حزب کارگر بلژیک و حزب کار سوئد است.[8]
آمار رسمی حزب سوسیالیست ایتالیا ارقام زیر را به دست می­دهد: کارگران کارخانه 27/42 درصد. در مورد احزاب سوسیال دموکراسی آلمان نیز که کارگران در تمام  قسمت­ها بیشترین نسبت را به خود اختصاص می­دهند و این نسبت بین 4/77 درصد و 7/94 درصد در نوسان هست.[9]
 
وظایف اتحادیه­های کارگری
اهم وظايفي كه انتظار مي­رود اتحاديه­هاي­كارگري انجام دهند، عبارتند از:
1.      ايجاد امكان برخورداري فرد از شرايط مناسب كاري و ايجاد محيط فيزيكي بهتر براي كارگران؛
2.      تلاش جهت ايجاد اشتغال كامل؛
3.      افزايش بهره­وري كار؛
4.      ايجاد تامين شغلي؛
5.      نظارت و برنامه­ريزي صنعتي؛
6.      كوشش در توزيع منصفانه­ي درآمد ملي؛
7.      عقد پيمان­هاي جمعي به نمايندگي از جانب كارگران؛
8.      حل اختلافات و دعاوي مربوط به كار؛
9.      بهبود تامين اجتماعي و بيمه­ي بيكاري؛
10.  تضمين سهمي از افزايش توليد در واحدهاي صنعتي براي كارگران از طريق اضافه پرداخت متناسب با افزايش بهره­وري؛
11. مشاركت در خدمات عمومي، اجتماعي و تعاوني؛
12. دفاع از حقوق اعضاء در مقابل قدرت­ها؛
13. مراقبت در اجراي قوانين و مقررات مربوط به كار؛
14. ايجاد تعهد و مسئوليت كارگران نسبت به جامعه؛
15. آموزش كارگران به­منظور ماهر ساختن آنان براي انجام دادن بهتر وظايف و مسئوليت­هاي محوله و نيز آماده كردن آنان براي احراز مشاغل مديريت؛
16. استقرار دموكراسي صنعتي از طريق گسترش استفاده از روش­هاي مشاركت در مديريت؛
17. تلاش در حفظ و استقرار آرامش صنعتي؛
18. انجام امور تحقيقي و پژوهشي وانتشار نشريات، خبرنامه و كتبي درباره­ي مسائل كار و كارگري؛
19. كوشش براي ايجاد يك زندگي مرفه و خوشايند براي طبقه­ي كارگر.[10]
 
انواع اتحاديه­هاي كارگري
سازمان­هاي كارگري انواع مختلفي دارند: از جمله سازمان­هاي حرفه­اي، صنعتي، عمومي و كارگاهي. سازمان­هاي حرفه­اي را كارگراني تشكيل مي­دهند كه حرفه­ي آنان – صرف­نظر از هر صنعتي كه در آن مشغول به كار هستند- همسان است. مثل اتحاديه­ي خياطان، اتحاديه­ي راننده­گان. در اين قبيل سازمان­ها اغلب كارگران ماهر و متخصص عضويت دارند. سازمان­هاي صنعتي را كارگراني تشكيل مي­دهند كه در يك صنعت كار مي­كنند. صرف­نظر از حرفه، مهارت و درجه­اي كه دارند. مثل اتحاديه­ي كارگران صنعت نفت يا اتحاديه­ي كارگران صنعت چاپ. سازمان عمومي كه هر نوع كارگري را به عضويت قبول مي­كند. سازمان­هاي عمومي براي پر كردن فاصله بين سازمان­هاي حرفه­اي و سازمان­هاي صنعتي تشكيل شده­اند. در اين سازمان­ها بيشتر كارگران نيمه ماهر و ساده عضويت دارند و در نهايت سازمان­هاي كارگاهي سازمان­هايي هستند كه در خود كارگاه تشكيل مي­شوند و مخصوص كاركنان همان كارگاه مي­باشند.[11]
 
مزایا و معایب اتحادیه­های کارگری
الف) مزایا:
1.      با عضویت در این اتحادیه، کارگرها احساس امنیت بیشتری می­کنند و در نتیجه روحیه­ي انها تقویت و اعتماد به نفس در آنها افزایش می­یابد.
2.      سازمان­های کارگری در موقعیتی قرار دارند که، می­توانند از یک موضع تقریبا برابر با کارفرمایان مذاکره و حق کارگران را مطالبه کنند.
3.      چون کارگران به­طور انفرادی نمی­توانند در برنامه­ریزی و نظارت بر امور موسسه­ي خویش مشارکت داشته باشند، این خواست خود را با پیوستن به سازمان تحقق می­بخشند و به این ترتیب نفوذ بیشتری در شکل­دادن به مقررات و قوانین و نیز اجرای آنها اعمال می­کنند و کنترل بیشتری بر زندگی کاری خود خواهند کرد و در نتیجه نیازهای روانی و اجتماعی آنها تا حدودی محقق خواهد شد.
4.      در صورت بروز اختلاف، شکایت را می­توان از طریق سازمان مطرح و به این ترتیب از نزاع و کشمکش و توقف در کار جلوگیری کرد.[12]
 
ب) معایب:
1.      برخی از رهبران سازمان­های کارگری از کارگران در جهت هدف­های سیاسی خود استفاده می­کنند و آنان را برای تحقق اهداف خود بسیج می­کنند.
2.      سازمان­های کارگری گاهی کارگران را به کم­کاری تشویق می­کنند، به دنبال افزایش دستمزدها هستند و کارفرمایان را مجبور به استخدام جدید می­کنند، در نتیجه صنعت دچار درماندگی مالی می­شود و در نهایت هم کارگران متضرر می­شود و هم اقتصاد کشور صدمه می­بینند.
3.      تعدد زیاد این اتحادیه­ها در برخی از کشورها سبب رقابت­های بی­مورد می­شود و به وحدت  و اتحاد بین آنها خدشه وارد می­سازد و این امر مستقیما به ضرر کارگران می­انجامد.[13]
 
اتحادیه­های کارگری در ایران
الف) از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی:
 سال 1907م برای ایران سال مهمی بود، زیرا که در این سال مشروطیت و نیز نخستین اتحادیه­ي کارگری را به دست آورد و نخستین اعتصاب­های کارگری را تجربه کرد. از جمله مواد قانون مشروطیت، آزادی بیان (ماده­ي20) آزادی اتحادیه­ها و انجمن­ها (ماده­ي21) بود و بدینسان بنیادی قانونی برای فعالیت­های کارگری پدید آورد.... کارگران «چاپخانه­ي کوچکی»[14] تهران، در سال 1907م نخستین اتحادیه­ي کارگری ایران را تاسیس کردند.[15]
با فرا رسیدن سال 1289 کارگران چاپخانه­های تهران کار سازمان دادن اتحادیه­ي سراسری کارگران صنعت چاپ را به پایان بردند و روزنامه­ي خود به نام «اتفاق کارگران» را منتشر کردند و در خرداد ماه 1289 دست به اعتصاب موفقی زدند. پیروزی کارگران چاپخانه­های تهران سایر کارگران را تشویق کرد که متشکل شوند و در سال 1298 نانواها و شاگردان دکان­های بزازی نيز اتحادیه­های خود را تشکیل دادند.[16]
در سال 1299 شورای اتحادیه­های تهران تشکیل شد، در این زمان اتحادیه­های زیادی در کشور به­وجود آمده بود که مهمترین آنها اتحادیه­ي کارکنان شیلات مازندران بود که حدود پنج­هزار عضو داشت. کارگران صنعت نفت نیز از اتحاد و تشکل نسبی برخوردار بودند و در سال 1301 اولین اعتصاب خود را به منظور آزادکردن تشکیل اتحادیه، افزایش دستمزد، تقلیل ساعات کار تا 8 ساعت در روز و رفع تبعیض بین کارگران ایرانی و خارجی، عملی کردند. با پا گرفتن حکومت رضاشاه و تقویت حکومت مرکزی، به علت اختناق موجود، فعالیت اتحادیه­ها دچار رکود و وقفه شد و اغلب رهبران و اعضای فعال اتحادیه­ها دستگیر شدند و به این ترتیب کارگران اتحادیه­های مخفی تشکیل دادند.[17]
 
دوره­هاي نهضت کارگری در ایران از آغاز تا پیروزی انقلاب اسلامی:
1-      پیدایش و رشد جنبش کارگری از انقلاب مشروطه تا سال 1300 شمسی؛
2-      دوره­ي سرکوب جنبش در روزگار حکمرانی رضاشاه  1304- 1320؛
3-      سال­های شکوفایی مجدد و تکامل جنبش­های کارگری از شهریور 1320 تا کودتای 28 مرداد 1332؛
4-      دوره­ي سرکوب دوباره و رکود جنبش از 1332 تا انقراض سلطنت پهلوی.[18]
 
ب) اتحادیه­های کارگری در ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی:
 پس از پیروزی انقلاب اسلامی، طبق قانون کار جمهوری اسلامی ایران، حق تشکل برای کارگران و کارفرمایان به رسمیت شناخته شده است. تشکلی که در قانون کار برای کارگران مجاز دانسته شده است، انجمن صنفی است. بر اساس ماده­ي 131 قانون کار «در اجرای اصل 26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به­منظور حفظ حقوق و منافع مشروع و قانونی و بهبود وضع اقتصادی کارگران و کارفرمایان، که خود متضمن حفظ منافع جامعه باشد، کارگران مشمول قانون کار و کارفرمایان یک حرفه یا صنعت می­توانند مبادرت به تشکیل کانون انجمن­های صنفی نمایند.»[19]
البته انجمن­های صنفی نیز می­توانند نسبت به تشکیل کانون انجمن­های صنفی در استان و کانون عالی انجمن­های صنفی در سراسر کشور اقدام نمایند. این کانون در صورت تشکیل، نسبت به انتخاب کلیه­ي نماینده­گان کارفرمایان ایران در شورای عالی کار، شورای عالی تامین اجتماعی، شورای عالی حفاظت و بهداشت کار، کنفرانس بین­المللی کار و نظایر آن اقدام خواهد کرد.
 
 وظایف و اختیارات انجمن­های صنفی کارگری به شرح زیر است:
1.      کوشش در جهت استیفای حقوق و خواسته­های مشروع؛
2.      دريافت حق عضويت و كمك­هاي داوطلبانه به ترتيبي كه در اساسنامه مقرر مي­شود؛
3.      همكاري در جهت تاسيس و تقويت شركت­هاي تعاوني، همچنين تلاش در جهت تامين امكانات رفاهي اعضاء با رعايت مقررات مربوط؛
4.      همكاري با وزارت كار و امور اجتماعي در جهت شناخت مشكل­هاي كارگري و اجراي قانون كار؛
5.      عضويت در كانون انجمن­هاي صنفي استان پس از تصويب مجمع عمومي مربوطه؛
6.      فعاليت مشترك با كانون­هاي انجمن­هاي صنفي استان و كانون عالي انجمن­هاي صنفي سراسر كشور در حدود قوانين و مقررات جاري كشور؛
7.      همكاري با ساير تشكل­هاي كارگري و كارفرمايي و انجام ساير وظايف و اختياراتي كه به موجب قانون بر عهده­ي انجمن­هاي صنفي قرار داداه شده است.
علاوه­بر موارد فوق در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، شوراي اسلامي كار و تاسيس انجمن­هاي اسلامي هم پيش­بيني شده است.
 
بحثي درباره­ي آينده­ي كار و اتحاديه­هاي كارگري
به­نظر می­رسد با رشد تکنولوژی و جایگزینی آن با انسان مناسبات کارگر و کارفرما، سرنوشت اتحادیه­ها و سندیکاهای کارگری و همچنین آینده­ي کار با  دگرگونی­های عمده­ای روبه­رو خواهد شد. آلوين تافلر در كتاب موج سوم مي­نويسد: مفهوم سنتي كار متعلق به زمان آدام اسميت و كارل ماركس بود... اما زمان جديد علاوه­بر كوچك­تر كردن واحدهاي توليدي... و دگرگون ساختن خصلت واقعي كار، مي­تواند ميليون­ها انسان را از ادارات و كارخانه­ها آزاد كرده و به ماواي اصلي­شان كه از ابتدا به آن تعلق داشته­اند يعني خانه بازگردند.[20] به عبارتي «درحالي­كه در گذشته تكنولوژي صنعتي جايگزين نيروي جسماني كار آدمي مي­شد، يعني ماشين­هايي كه جايگزين زور و بازوي آدمي مي­گرديد، تكنولوژي­هاي جديد كامپيوتري نويد مي­دهند كه جايگزين انديشه­ي آدمي شوند... ما در حقيقت در حال ورود به دوره­ي جديدي در تاريخ هستيم، دوره­اي كه ماشين­آلات در فرايند ساخت و انتقال كالاها و دادن خدمات جايگزين آدمي مي­شود و اين منجر به كاهش كارگران و بيكاري گسترده مي­شود. از اين ديد با توسعه­ي اتوماسيون و رشد بيكاري در كشورهاي صنعتي و اشكال پيچيده­تر توليد، شاهد تحولات سريع و برگشت­ناپذيري در روابط كارگر و كارفرما هستيم، اكثر كارگراني كه در اثر پيشرفت تكنولوژيك از كار بي­كار مي­شوند به صفوف اعانه­بگيران دولت مي­پيوندند.[21]
 


[1]. زاهدي، شمس­السادات؛ روابط صنعتي، نظام روابط كار، تهران، مركز نشر دانشگاهي، 1377، چاپ پنجم، ص 65
[2]. آريائي، هوشنگ؛ تحول و نقش اتحاديه­هاي كارگري در انگلستان، تهران، دانشگاه تهران، 1354، ص 55
[3]. همان، ص 58
[4]. همان، صص 63و 64
[5]. حافظيان، فاطمه؛ تشكل­هاي كارگري و كارفرمايي در ايران، تهران، انديشه­ي برتر،1380، ص30
[6]. همان، ص 63
[7] . آريائي، هوشنگ؛ همان، ص 45
[8]. دوورژه، موریس؛ احزاب سياسي، ترجمه­ي رضا علوي، تهران، مؤسسه­ي عالي علوم سياسي، 1352، صص 21و 41
[9][9]. میخلز، روبرت؛ جامعه­شناسی احزاب، ترجمه­ي احمد نقیب­زاده، تهران، قومس، 1369، صص 158و 159
[10]. زاهدي، شمس­السادات؛ همان، ص 56
[11]. زاهدي، شمس­السادات؛ همان، ص 66
[12]. همان، ص 66
[13]. همان، ص 67
[14]. چاپخانه­ي کوچکی در خیابان ناصریه­ي تهران واقع بود.
[15]. ويلم، فور؛ اتحاديه­ي كارگري و قانون كار در ايران، ترجمه­ي ابوالقاسم سري، تهران، توس، 1371، ص13
[16]. لاجوردي، حبيب؛ اتحاديه­ي كارگري و خودكامگي در ايران، ترجمه­ي ضياء صدقي، تهران، نو، صص3 و11
[17]. زاهدي، شمس­السادات؛ پيشين، ص71
[18]. احمدي، محمودطاهر؛ اسنادي از اتحاديه­ي كارگري(1321-1332)، تهران، سازمان اسناد ملي ايران، 1379، چاپ اول، ص يازده (مقدمه)
[19]. قانون کار جمهوری اسلامی ایران، ماده­ي 130و131، صص 44-46
[20]. تافلر، آلوين؛ موج سوم، ترجمه­ي شهيندخت خوارزمي، تهران، نو، 1366، چاپ سوم، صص 47 و 269
[21]. توسلي، غلامعباس؛ جامعه­شناسي كار و شغل، تهران، سمت، 1378، چاپ دوم، ص 271

 


3.2/5 - (30)
 
 
 
1393/06/01
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas