در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  علم عادي Normal science
نویسنده :  سيد محمد تقي موحد ابطحي
كلمات كليدي  :  توماس كوهن، ساختار انقلاب هاي علمي، پارادايم، علم عادي، علم انقلابي
  علم عادی، متعارف یا بهنجار در مقابل علم بحرانی یا انقلابی یکی از مراحل پیشرفت علم در نظریه تامس کوهن به شمار می­آید که کوهن در فصول 2-4 کتاب ساختار انقلاب­های علمی به تفصیل درباره آن توضیح داده است. در تصویری که کوهن از شیوه پیشرفت علم ارائه کرد، فعالیت­های پراکنده­ای که قبل از تشکیل یک علم صورت می­گیرد، پس از آنکه یک پارادایم مورد پذیرش جامعه علمی قرار گرفت، منتظم و هدفدار می­گردد و پژوهشگران درون پارادایم به فعالیتی مشغول می­شوند که کوهن آن را علم عادی می­نامد.[1]
  علم عادی که به عقیده کوهن پیوند بسیار نزدیکی با مفهوم پارادایم دارد، به معنای پژوهشی است که بر اساس یک یا چند دستاورد علمی پیشین انجام می­گیرد، دستاوردهایی که جامعه علمی در مقطعی از زمان، آنها را به عنوان الگوی عمل خود به رسمیت شناخته است. برای مثال فیزیک ارسطو، المجسطی بطلمیوس، اصول و نورشناسی نیوتن، الکتریسته فرانکین، شیمی لاوازیه، زمینه شناسی لایل تا مدتها به طور ضمنی، مسائل شناخته شده و مفاهیم، روش­ها و ابزارهای حل مسائل را برای دانشمندان فعال در آن حوزه فراهم آوردند. کارکرد این دیدگاه­ها به خاطر دو ویژگی اساسی بود. یکی آن که دستاوردهای آنها آن قدر بی­سابقه بودند که گروهی از هواداران دیدگاه­های رقیب را به سوی خود جلب می­کردند و دیگر آنکه این دستاوردها آن قدر باز بودند که طیف وسیعی از مسائل را برای حل در اختیار محققان قرار می­دادند[2]. به بیان دیگر می­توان گفت علم عادی در تلقی کوهن تلاشی است برای گنجاندن طبیعت در چارچوب پیش ساخته و حدودا غیر قابل انعطافی که پارادایم فراهم آورده است. در این صورت هدف علم عادی به هیچ وجه جستجوی پدیده یا نظریه جدید نیست، بلکه تبیین پدیده­ها بر اساس نظریه­های موجود و بررسی قابلیت این نظریه­ها و گسترش دامنه و دقت کاربرد پارادایم است[3]. کوهن فعالیت در علم عادی را به حل جدول کلمات متقاطع یا معمای جورچین تشبیه کرده است؛ چرا که از یک سو پارادایم موجود قابلیت حل برخی از مسائل را مسلم شمرده و قواعدی را هم برای حل مسئله در اختیار محققان قرار داده است. از سوی دیگر دلایل گوناگونی (آرزوی سود بردن، هیجان کشف مطلبی ناشناخته، یافتن نظم، آزمایش دانش موجود و ...) برای پرداختن به فعالیت علمی وجود دارد، اما به هر روی هر گامی که در این زمینه برداشته شود، گامی به سوی کامل کردن جدول یا پازل و به تعبیر دیگر گسترش پارادایم برداشته شده است[4].
در علم عادی سه نوع از تحقیقات تجربی رشد می­کنند:
1.    تحقیقاتی که ادعاهای مشاهده­ای پیشین را با درجه بالاتری از دقت دنبال می­کند و ادعاهای پارادایم فعلی را در برابر پارادایم قبلی تایید می­کند.
2.    تثبیت حقایقی که فی نفسه اهمیتی ندارند، اما پارادایم را تایید می کنند.
3.    تجربه­هایی که در راستای حل مشکلاتی که پارادایم توجه ما را به آنها جلب می­کند، صورت می­گیرد.
  به عقیده کوهن عدم توفیق در رسیدن به این اهداف، به دانشمندی که با آنها سروکار دارد باز می­گردد، نه به پارادایم به کار گرفته شده[5].
  تبیین ماهیت و تعیین کارکرد و ارزش علم عادی از موضوعات اختلافی میان کوهن و پوپر بوده است. کوهن در نقد تطبیق ابطال گرایی پوپر با تاریخ علم، به این نکته اشاره می­کند که نظریه پوپر جایی برای علم عادی باقی نمی گذارد و صرفا به توصیف پژوهش خاص[6] یا علم برجسته[7] می­پردازد. اما پوپر در مقاله علم متعارف و خطرهای آن، به فرازی از اوایل فصل اول کتاب منطق اکتشاف علمی اشاره کرده و نشان می­دهد که به وضعیت متعارفی در علم، که کوهن آن را تحت عنوان علم عادی توصیف کرده، توجه داشته است؛ ساختار نظام یافته­ای از علم که جایگاه پذیرفته شده­ای از مسائل را در اختیار دانشمندان می­گذارد تا آنها کارهای علمی خود را با آن تطبیق دهند. البته پوپر اعتراف می­کند که به اندازه کوهن به تمایز میان علم عادی و علم خاص توجه نداشته و توجه به این مسئله را مدیون کوهن است[8].
  اختلاف جدی­تر پوپر و کوهن در این زمینه، به ارزش و کارکرد علم عادی باز می­گردد. توضیح آنکه هر چند فلسفه علم کوهن بیشتر در مقام توصیف فرایند پیشرفت علم است و در تشریح علم متعارف نیز هدفی جز توصیف آن نداشته، اما پوپر بر آن است که عادی و متعارف خواندن این مرحله از فعالیت علمی به نوعی آن را توجیه و تجویز می­کند. این مطلب با توجه به موضعی که کوهن در مقاله نقش سنت و ابداع در تحقیق علمی بیان داشته قابل تایید است. کوهن در این مقاله تاکید می­کند که تجربه علمی و مطالعات تاریخی، او را وا می­دارد که بیش از اندازه روی تفکر واگرا و خلاف عرف تاکید نکند و تلاش بیشتری را صرف تفکر متعارف و همگرا و کار با ابزارهای مفهومی و روشی موجود نماید، که این تفکرات در نهایت به علم انقلابی و خلاق نیز خواهد انجامید. به عقیده کوهن تقریبا هیچکدام از طرح­های تحقیقاتی که به دست بزرگترین دانشمندان انجام می­گیرد، هدف انقلابی نداشته­اند[9]. در مقابل پوپر از علم عادی رویگردان است و آن را خطری بزرگ برای علم می­داند. به عقیده او همان­طور که کوهن گفته است، دانشمند عادی فنونی را آموخته است و بدون آشنایی با مبانی یا پرسش از دلایل، آنها را به کار می­برد و به حل معما در چارپوبی بسته و از پیش تعیین شده قانع است. پوپر معتقد است چنین دانشمندی در حقیقت قربانی القای عقیده شده است و برای پیشگیری و درمان چنین بیماری­ای باید تفکر انتقادی در تمامی سطوح آموزشی تعلیم داده شود[10].
  در این میان توجه به یک نکته می­تواند اختلاف معنایی بین علم متعارف در نگاه کوهن و پوپر را نشان دهد. پوپر با این عقیده کوهن که بسیاری از دانشمندان بزرگ تاریخ علم (برای مثال بولتزمن)،  دانشمند عادی هستند و دوره­های انقلابی علم بسیار محدود است، مخالفت می­کند و برای مثال بولتزمن را، هر چند در چارچوب فکری ماکسول فعالیت کرده، دانشمندی بزرگ و غیرعادی معرفی می­کند؛ چرا که در برابر شیوه حاکم بر زمانه­اش ایستاد و در فضایی کار کرد که پیروان اندکی در انگلستان آن زمان داشت. بر این اساس پوپر هر چند دسته­بندی کوهن از دانشمندان و ادوار علمی را دسته­بندی قابل ملاحظه­ای می­داند، اما معتقد است که این دسته­بندی برای تطبیق بیشتر با تاریخ علم نیازمند اصلاح است[11].
 
 


 .[1] چالمرز، آلن، چیستی علم، ترجمه سعید زیباکلام، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، چاپ اول، 1374، ص 114.
 .[2] کوهن، توماس، ساختار انقلابهای علمی، ترجمه عباس طاهری، تهران، انتشارات نشر قصه، 1383، ص 93-94.
  .[3] همان، ص 108- 109.
 .[4] همان، ص120-123.
  .[5]روزنبرگ، الکس، فلسفه علم، ترجمه مهدی دشت بزرگی و فاضل اسدی امجد، قم، انتشارات طه، 1374، ص 259.
[6]. Extraordinary Research
[7]. Extraordinary Science
[8]. پوپر، کارل، علم متعارف و خطرهای آن، ترجمه غلامرضا نظریان، فصلنامه ذهن، شماره 18، تابستان 1383، ص 110-111.
 .[9] کوهن، توماس، نقش سنت و ابداع در تحقیق علمی، ترجمه شاپور اعتماد، در مجموعه مقالات دیدگاه ها و برهانها، تهران، نشر مرکز، 1375، ص 86-89.
 .[10] علم متعارف و خطرهای آن، ص 111-112.
 .[11] همان، ص 113- 114.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1393/09/05
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید