در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  اميرخسرو دهلوي
نویسنده :  اعظم بابایی
كلمات كليدي  :  ادبيات فارسي، شاعران فارسي زبان، امير خسرو دهلوي، سبك عراقي و هندي، نظامي گنجوي
امیر ناصرالدین ابوالحسن خسرو بن امیرسیف‌الدین محمود دهلوی از عارفان و شاعران نامدار پارسی‌گوی هندوستان، در نیمه­ي دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم می‌زیست. پدرش سیف‌الدین محمود از امرای قبیله‌ی «لاچین» از ترکان ختایی ماوراءالنهر است. در روزگار حمله و استیلای قوم تاتار، امیر سیف‌الدین محمود مانند بسیاری از ساکنان نواحی شرقی فلات ایران به هندوستان رفت و این مصادف با پادشاهی «شمس‌الدین اِلتُتمش»(607-633ه.ق) بردهلی بود. امیر سیف‌الدین محمود به خدمت این پادشاه درآمد. اميرخسرو دهلوي، در سال 651 هـ ق به دنیا آمد.[1]
این شاعر نامدار بخش عمده­ي زندگی خود را در خدمت با سلاطین مختلف روزگارش گذراند، با این حال، دست ارادتی که به سلطان­المشایخ روزگار خود «شیخ نظام‌الدین محمدبن احمد دهلوی»- مشهور به نظام اولیا (متوفی 725 ه.ق) داد و تربیتی که از او یافت، در حوزه­ي تصوف نیز به او مقام و مرتبه­ي ویژه‌ای بخشید و تلألؤ آموزه‌های حکمی و عرفانی در اشعار او کاملا آشکار است. او این آموزه‌ها را با بهره‌گیری از آثار استادان نامدار ادب فارسی به ویژه سعدی، نظامی، سنایی و خاقانی در اوج فصاحت و شیوایی عرضه می‌دارد.[2]
 
شيوه­ي شاعری اميرخسرو
اميرخسرو به نظم و نثر آثار فراواني دارد، در غزل از پيروان سعدي بود، در قصيده از شاعران قرن ششم، خاصه سنايي و خاقاني تقليد مي‌كرد و در مثنوي تابع نظامي گنجوي بود؛[3] وي يكي از پركارترين شاعران پارسي گوي است و در اين باب حقا كم نظير است جامي مي‌گويد او 99 كتاب تصنيف كرده است و از قول اميرخسرو نقل كرده‌اند كه اشعارش از چهارصد هزار بيشتر و از پانصد هزار كمتر است.[4]
مهارتی که نظامی گنجوی در تنظیم و ترتیب منظومه‌های خود به کار برده، باعث شده که آثار او مورد تقلید شاعران بعد از او قرار گیرد . اولین کسی که از وی تقلید کرد امیر خسرو دهلوی بود و بعد از شاعران دیگری نیز از نظامی تقلیدکرده‌اند اما وی یکی از موفق‌ترين مقلدان نظامي است. همچنين بعضي از قدما معتقد بودند كه اولين نشانه‌هاي وقوع­گويي در اشعار اميرخسرو پيدا مي‌شود. سبک او بین عراقی و هندی است.[5]
با وجود اين­كه  اميرخسرو غالب اشعارش را با تقليد و اقتباس از شاعران بزرگ سروده است، بايد پذيرفت كه به ياري طبع روان و ذوق خدادادي و نيز به سبب اين­كه او در محيط جديدي از ادب فارسي تربيت شده و لهجه‌اي نو و تركيباتي تازه و انديشه‌هايي خاص نصيبش شده بود، طبعا تازگي‌هاي بسيار در سخن وي مشاهده مي‌شود و بسياري از مضامين نو و ابيات منتخب در آثار او ملاحظه مي‌گردد و مسلما به همين سبب است كه شاعران و نويسندگان بعد از او بارها به استادي ياد كرده‌اند.[6]
 
آثار منظوم امیر خسرو
الف) ديوان قصايد و غزليات.
ب) خمسه‌اي كه به تقليد از نظامي سروده است:
مطلع­الانوار در جواب مخزن­الاسرار نظامي.
 شيرين و خسرو در جواب خسرو و شيرين.
مجنون و ليلي در جواب ليلي و مجنون.
آيينه­ي اسكندري در جواب اسكندرنامه نظامي.
هشت بهشت در جواب هفت پيكر نظامي.
ج) مثنوي‌هاي ديگر از قبيل قران­السعدين.
 
آثار منثور امیر خسرو
الف) خزائن­‌الفتوح، معروف به تاریخ علایی در تاریخ سلطان علاء‌الدین محمد خلجی.
ب) رسایل‌الاعجاز یا اعجاز خسروی، در ذکر قواعد انشاء زبان فارسی.
نمونه‌هايي از شعر اميرخسرو[7]
اي زلف چليپاي تو غارتگر دين‌ها
                                           وي كرده گمانِ دهنت رفع يقين‌ها
زین­سان كه بكشتي به شكر خنده جهاني
                               خواهم كه به دندان كشم از لعل تو كين‌ها
گر مهر گيا بايدت اي دوست طلب كن
                                 هر جا كه چكد آب دو چشمم به زمين‌ها
دشوار رود مهر تو از سينه‌ی خسرو
                             مانده است چو نقشي كه بماند به نگين‌ها
نمونه‌‌اي از ترانه‌هاي او
دل ما را ز دست غم امان نيست
                                         نشان شادماني در جهان نيست
جهان پر آشنا و من به غم غرق
                                           كه درياي محبت را كران نيست
                                 ****                                            
بيم است كه سودايت ديوانه كند ما را
                                    در شهر به بدنامي افسانه كند ما را
من مي‌زده دوشم شايد كه خيال تو
                                    امروز به يك ساغر مستانه كند ما را


[1] -  صفا، ذبیح­الله؛ امیر خسرو دهلوی، تهران، دانشگاه تهران، بی تا، ص 7.
[2] - اخگرحیدرآبادی، میرزا قاسمعلی؛ مجموعه رسایل عرفانی، تهران، 1385، دانشگاه تهران، ص 141.
[3] - صفا، ذبیح‌الله؛ گنج سخن، تهران، دانشگاه تهران، 1357، چاپ ششم. ص 81.
[4] - صفا، ذبیح‌الله؛ تاریخ ادبیات ایران، تهران، فردوس، 1369، جلد سوم، چاپ ششم، ص780.
[5] - دهلوی، امیر خسرو؛ خمسه­، تصحیح و مقدمه: امیراحمد اشرفی، تهران، شقایق، 1362، چاپ اول، ص 10 مقدمه.
[6] - همان؛ 787.
[7]- اشعار برگرفته از: برگزيده‌اي از غزل­ها و ترانه‌هاي اميرخسرو، تهران، 1349.
 

 


3.1/5 - (8)
 
 
 
1393/08/09
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas