در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  قال الله تعالي :«وَ يُؤْثرُونَ عَلي‏ انْفُسهمْ وَ لَوْ كانَ بهمْ خَصاصَةً»(سوره حشر، آيه 9)
تاریخ  :  1388/08/07
خلاصه  :  آنها را بر خود مقدّم مي‏دارند هر چند خودشان بسيار نيازمند باشند (كتاب ترجمه الاخلاق؛ مرحوم شبر)
حقوق دوستان و برادران‏[1]
«دوستان و برادران دينى، حقوقى بر انسان دارند كه منحصر به يك يا چند مورد نيست بلكه در جميع اطراف زندگى انسان از» مال، جان، زبان و قلب حق دارند كه بوسيله عفو و دعا و اخلاص و وفا و سبكبارى و ترك تكلّفات و تكليفات حق آنها ادا مى‏شود.
بنابر اين حقوق آنها را در هشت مورد كلى مى‏توان جمع كرد:
1 - حق در مال: ادا كردن حق برادران در مال سه درجه دارد كه عبارتند از:
الف: پايين‏ترين مرتبه اداى حق از مال اين است كه او را به منزله بنده و خادمت بدانى و همانگونه كه براى رفع حوايج آنان مى‏كوشى قبل از آنكه او را به خواهش وادارى حوايجش را بر آورى.
ب: بالاتر از مرتبه اول اين است كه او را مانند خود و در مال خود شريك بدانى.
ج: بالاترين مرتبه اداى حق از مال اين است كه دوست را بر خود مقدم بدانى و نيازهاى او را بر احتياجات خود ترجيح دهى قرآن كريم مى‏فرمايد: « وَ يُؤْثرُونَ عَلى‏ انْفُسهمْ وَ لَوْ كانَ بهمْ خَصاصَةً [2]
 ديگران را بر خود ترجيح مى‏دهند، اگر چه خود به آنچه مى‏بخشند نيازمند باشند.
امام سجاد عليه السّلام به مردى فرمود: آيا شما دست در جيب و كيسه يكديگر مى‏كنيد تا آنچه را كه نياز داريد بدون اجازه برداريد؟.
عرض كرد: نه.
حضرت فرمود: پس دوست و برادر نيستيد.
2 - حق او در يارى كردنش با جان و تن براى بر آوردن نيازها و حوايجش قبل از اينكه خواهش كند، اداى اين حق نيز درجات و مراتبى دارد كه پايين‏ترين مرتبه آن اين است كه چون او بخواهد و شخص قدرت بر انجام آن داشته باشد با گشاده رويى در انجام آن اقدام كند.
امام صادق عليه السّلام مى‏فرمايد: من در بر آوردن حوائج دشمنانم با شتاب اقدام مى‏كنم كه مبادا اگر دير اقدام كنم از من بى‏نياز شوند.
وقتى كه امام درباره دشمنان چنين مى‏فرمايد لزوم تعجيل در تأمين نيازهاى دوستان معلوم است.
3 - 4 - حق در زبان:
اداى اين حق در دو جنبه تحقق مى‏پذيرد.
جنبه اول سكوت از چند امر است.
الف: ذكر عيوب او چه در حضور و چه در غيابش.
ب: جدال و رقابت با او جز در راه خدا.
ج: افشاء اسرارى كه به او مربوط مى‏شود حتى بعد از قطع رابطه چه اينكه افشاء سر دوستان از پستى طبع است.
د: طعنه زدن و عيب وارد كردن به دوستان و خانواده و فرزندان او.
ه: بازگو كردن طعنه‏هايى كه ديگران به او مى‏زنند در پيش رويش، چه همانطور كه گفته‏اند همان كسى به تو بد مى‏گويد كه در روى تو مى‏گويد.
جنبه دوم: زبان گشودن به چند امر است:
الف: اظهار دوستى و محبّت.
ب: احوال پرسى.
ج: دعا و ثناء بر او.
د: نصيحت و تخويف او به هنگام ارتكاب محرمات.
ه: آگاه كردن او بر عيوبش[3] .
و: زشت نماياندن زشتيها و نيكو نماياندن خوبيها در نظر او.
پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: مؤمن آينه مؤمن است[4] .
يعنى انسان از ناحيه دوستش و به وسيله او مى‏تواند آن عيوبى را كه بدون او قادر به ديدنش نبود ببيند همانطور كه از آينه استفاده مى‏كند و عيوب ظاهرش را بوسيله آن در مى‏يابد.
5 - بخشيدن لغزشها و اشتباهات او:
«بخشيدن لغزشها به تناسب نوع لغزشها متفاوت و متغير است».
اگر كسى در امور دين بلغزد بايد او را نصيحت و ارشاد كرد.
و اگر لغزش در كوتاهى از اقدام به اداء حق اخوّت باشد بايد از او چشم پوشيد و او را مؤاخذه نكرد و اگر از تو معذرت خواست بايد عذرش را بپذيرى.
پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم مى‏فرمايد: كسى كه برادر مؤمنش از او معذرت بخواهد و عذرش را نپذيرد گناهش به اندازه گناه باجگيران است [5].
6 - دعا كردن در حق او در زمان حيات و بعد از حياتش به آنچه براى خود و خانواده‏اش دوست دارد، در دعا كردن بين خود و دوستت فرق نگذار كه دعا كردن براى او دعاى براى خود تو است.
پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: هنگامى كه مردى برادر مؤمنش را در پشت سر دعا مى‏كند فرشته‏اى همان دعا را در حق او مى‏كند[6] .
و امام باقر عليه السّلام در تفسير آيه شريفه: «وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ»[7].
مى‏فرمايد: منظور مؤمنى است كه پشت سر برادر مؤمنش براى او دعا مى‏كند، در اين حال فرشته‏اى براى او آمين مى‏گويد و خداى تعالى مى‏فرمايد: و براى تو است مثل آنچه براى‏برادرت خواستى، و آنچه را كه به خاطر دوستى با برادرت تقاضا كردى به تو داديم[8] .
و از نبى اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه فرمود: مثل مرده در قبر مثل شخصى است كه در حال غرق است به هر چيزى متشبّث مى‏شود، او انتظار مى‏كشد كه فرزند يا پدر يا برادر يا يكى از نزديكان برايش دعايى كند و در نتيجه دعاى زندگان براى مردگان، مانند كوه، نور به قبرشان وارد مى‏شود[9].
7 - وفا و اخلاص:
وفا عبارت است از پايدارى در دوستى و ادامه آن تا مرگ دوست با خودش و بعد از مرگ او با فرزندان و دوستانش زيرا دوستى از آن جهت مورد نظر است كه نتيجه اخروى ببخشد و اگر قبل از موت قطع شود بى نتيجه و ضايع خواهد شد و بهمين خاطر است كه گفته‏اند شخصى كه بعد از حيات دوستش وفاى كمترى دارد بهتر از كسى است كه در زمان زندگى دوست، بسيار با وفا است[10].
و روايت شده كه پيرزنى بر پيامبر اكرم عليه السّلام وارد شد و حضرت او را احترام كرد وقتى در مورد آن زن از حضرتش سؤال شد.
فرمود: اين پير زن در زمان خديجه با ما رابطه داشت.
يكى از شاخه‏هاى وفا، در دوستى مراعات كردن جميع نزديكان و دوستان دوست است.
و ديگر آنكه اگر وضع او تغيير كرد و شأن رفيع و ولايت وسيع يافت بيش از پيش براى او تواضع نكنى و ديگر اينكه با دشمنان او دوستى نكنى.
8 - سبكبارى و ترك تكلّفات:
به اين معنى كه كارى را كه براى برادر مؤمنت مشكل است به او واگذار نكنى و از او طلب جاه و مال نكنى و براى تواضع و احوال پرسى و قيام به حقوق او خود را به سختى نيندازى بلكه سزاوار است كه از دوستى با او غرضى جز خداى تعالى و استفاده از بركت دعايش و الفت با ديدارش نداشته باشى.
امير المؤمنين عليه السّلام فرمود: بدترين دوستان كسى است كه براى تو تكلّف كند و تو را وادار به نيرنگ و خدعه نموده و ناچارت كند كه از او عذر بخواهى[11] .
امام صادق عليه السّلام فرمود: سنگين‏ترين دوستان من بر من كسى است كه براى من تكلّف كند و من از چنين دوستانى پرهيز دارم.
و سبك‏ترين آنها بر قلب من دوستى است كه چون با او باشم مثل اين باشد كه خودم هستم[12].
 


[1] . شبّر؛سيدعبدالله،كتاب الاخلاق،محمدرضاجبران،قم،هجرت، 1381، هشتم، صص 159-163
[2] . سوره حشر، آيه 9
[3] . در ظاهر اين جمله با جمله‏اى كه در بند اول گذشت يعنى سكوت از ذكر عيوبش در حضور او تنافى دارد ولى با كمى دقت روشن مى‏شود كه منظور از آنچه در قسمت سكوت گفته شده نهى از اظهار عيوب به صورت طعنه و زخم زبان بود در حالى كه در اين قسم توجه دادن به صورت انتقاد سازنده واجب است.
[4] . المؤمن مرآة المؤمن
[5] . من اعتذر إليه اخوه فلم يقبل فعليه مثل اثم صاحب المكس.
[6] . اذا دعى رجل لاخيه في ظهر الغيب قال الملك و لك مثل ذلك.
[7] . و مستجاب مى‏كند دعاى كسانى را كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام مى‏دهند و از احسان بى سابقه‏اش بر آنچه خواسته‏اند مى افزايد.(سوره شورى، آيه 26).
[8] .هو المؤمن يدعوا لاخيه بظهر الغيب فتقول له الملائكة آمين، و يقول اللّه العزيز الجبّار و لك مثل ما سألت و لقد اعطيت ما سألت بحبّك ايّاه.
[9] .مثل الميت في قبره مثل الغريق يتعلّق بكلّ شي‏ء ينتظر دعوة من ولد او والد او اخ او قريب، و انّه ليدخل على قبور الاموات من دعاء الاحياء من الانوار مثل الجبال.
[10] .از آن جهت كه انسان، پس از مرگ از زمان حياتش به دوست محتاج‏تر است وفا و پايمردى دوست در آن حال اگر چه كم باشد از وفايى كه در زمان حيات از دوست خود مى‏بيند مفيدتر است. مثل اينكه مقدار كمى پول در زمان گرفتارى براى انسان مفيدتر از پول فراوانى است كه در حال بى‏نيازى به دست او برسد مفاد اين عبارت تصويرى است از نياز شديد انسان پس از مرگ.
[11] . شرّ الاصدقاء من تكلّف لك و من احوجك إلى مداراة و ألجأك إلى اعتذار.
[12] . اثقل اخوانى علىّ من يتكلّف لي و اتحفّظ منهم و اخفّهم على قلبى من اكون معه كما اكون وحدى.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1393/05/03
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas