در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  روش مسير بحراني(CPM) Critical Path Method
نویسنده :  ابراهيم محمدي قراسوئي
كلمات كليدي  :  برنامه ريزي، مديريت پروژه، كنترل پروژه، فن ارزشيابي و بازنگري برنامه(PERT)، روش گرافيكي ارزشيابي و بازنگري(GERT)، شبكه، مديريت صنعتي
از جمله وظایف مدیران(همین‌طور مدیران پروژه) برنامه­ریزی، نظارت، هدایت و بسیج امكانات و منابع است. در بین وظایف مذكور نیز برنامه­ریزی از اولویت برخوردار است؛ زیرا كه اساس و شالوده دیگر وظایف است.[1]
بدیهی است كه برنامه­ریزی، تصمیم­گیری درباره آینده است. برای اینكه برنامه­ریزان تمام عوامل و متغیرهای مربوط به تصمیم­گیری(راجع به كارها و پروژه‌ها) را بتوانند در نظر داشته باشند؛ روش­های متعددی ابداع شده است؛ كه بعضی از آنها به تجسم عوامل و متغیر­های تصمیم­ها، بسیار می­توانند كمك كنند. یعنی این روش­ها و فنون كمك می­كنند كه تصمیم‌های مدیران و برنامه­ریزان به صورت نظام­مند و برنامه­ریزی شده اتخاذ شود.[2]
از جمله روش­ها و فنون برنامه­ریزی به نمودار­های میله­ای، گانت، روش مسیر بحرانی و فن ارزشیابی و بازنگری برنامه می­توان اشاره كرد.
از ساده­ترین روش­های برنامه­ریزی(علی­الخصوص برای پروژه­ها)،  نمودارهای گانت و میله­ای است؛ كه اولی توسط هنری گانت و دیگری توسط فردریك تیلور ارائه شده­اند. این دو نمودار به عنوان یکی از ساده‌ترین ابزارها برای نشان‌دادن زمان­های آغاز و پایان فعالیت­ها هنوز در بسیاری از مؤسسات و سازمان­ها، به عنوان تنها روش برنامه­ریزی، مورد استفاده قرار می­گیرند. این نمودارها از دو محور عمود برهم تشكیل شده‌اند. محور افقی این نمودارها، نشان‌دهنده عامل زمان و محور عمودی آنها نشان‌گر فعالیت­های لازم در اجرای پروژه است. از اشكالات عمده این نمودار­ها این است كه ارتباط بین فعالیت­ها و ترتیب تقدّم و تأخّر بین این فعالیت­ها را نشان نمی­دهند.
اشكالات این نمودار­ها و عدم كارآیی آنها در پروژه­های بزرگ، مدیران را به فكر استفاده از تكنیك­ها و فنون دیگری از جمله روش مسیر بحرانی و فن ارزشیابی و بازنگری برنامه انداخت.[3]
در دهه 1950 میلادی گروهی از دانشمندان رشته تحقیق در عملیات(Operation Research) به فكر ایجاد روشی برای برنامه­ریزی پروژه­ها افتادند. آنها تكنیكی را به عنوان طولانی­ترین مسیر غیر قابل كاهش رویداد­ها، برای اجرای پروژه تعمیرات اساسی یك نیروگاه برق ابداع نمودند. این تكینك بعد­ها به عنوان تكینیك ترتیب اصلی نامیده شد؛ که شباهت بسیار زیادی به روش­های CPM و (Program Evaluation and Review Technique)PERT داشت. ولی این روش هرگز به صورت رسمی چاپ و منتشر نشد. تقریبا همزمان با این رویداد(1957)، شركت تولیدی دوپان، یك گروه تحقیقاتی را مأمور بررسی روش كاربرد­های جدید مدیریت در امور مهندسی شركت نمود. این گروه بعد­ها با دكتر جان ماچلی از مركز پژوهش­های علمی شركت یونیواك و مهندس كلی، از شركت رمینگتون تكمیل شد. این گروه موفق به ابداع روش CPM شد.
این روش برای اولین بار در پروژه ساخت یك كارخانه برای شركت دوپان به‌كار گرفته شد. پس از آن شركت دوپان برای تعمیرات اساسی، در یكی از كارخانجات خود كه دارای سیستم تولیدی پیوسته بود، از CPM استفاده كرد. برای انجام تعمیرات باید این خط تولید متوقف می­شد؛ بنابراین هرگونه اقدام و ابتكاری كه در كاهش زمان تعمیرات می­توانست مؤثر باشد، كمك مهمی به شركت می­كرد. با استفاده از روش CPM زمان كل تعمیرات از 125 ساعت به 93 ساعت و در دوره­های بعدی به 74 ساعت کاهش پیدا کرد.[4]
 
اساس روش CPM
همان‌طور كه ذكر شد، روش­های گوناگونی برای تحلیل، برنامه­ریزی، زمان‌بندی و كنترل پروژه ابداع شده­اند؛ كه روش نمودار میله­ای و روش­های تحلیل شبكه از جمله رایج‌ترین آنها هستند. روش­های تحلیل شبكه؛ كه در آنها از نمودارهای شبكه استفاده می­شود، برای جبران تقاط ضعف عمده نمودار­های میله­ای ابداع شده­اند. اساس این روش­ها عموما بر نظریه گراف مبتنی است. روش  CPM نیز جزء روش­های تحلیل شبكه است.
یك شبكه، تصویری از پروژه است كه فعالیت­های پروژه و روابط میان آنها را نشان می­دهد. شبكه مانند قلب در كالبد روش­های تحلیل شبكه است. مدیر پروژه، كارشناسان، پیمانكاران و واحد­های سهیم در اجرای پروژه، با در اختیار داشتن شبكه، می­توانند تصورات و فرضیات قبلی خود درباره فعالیت­های پروژه و روابط میان آنها را به طور عینی بررسی كرده و آنها را اصلاح نمایند. برای ترسیم شبكه كه در واقع تصویر عینی روابط فعالیت‌های پروژه است، باید روابط میان فعالیت­های پروژه را تعریف و تعیین كرد.[5]
 در هر شبكه حداقل یك راه(از اولین واقعه شبكه شروع و تا آخرین واقعه پروژه) وجود دارد؛ كه شامل طولانی­ترین زمان است. به این مسیر یا راه، مسیر بحرانی گفته می­شود. رویداد­های بحرانی در یك شبكه، رویدادهایی هستند كه دارای كمترین شناوری‌(كه معمولا صفر است)، هستند؛ یعنی تفاضل بین زودترین و دیرترین تاریخ وقوع(شناوری) این رویداد­ها، صفر است. مسیر بحرانی نیز مسیری است كه از آغاز تا پایان همواره از رویداد­های بحرانی عبور می­كند.[6]
مسیر بحرانی  در واقع، وقت­گیرترین توالی رخداد­ها و فعالیت­های لازم برای تكمیل پروژه است؛[7] که مدت اجرای پروژه نیز برابر طول مسیر بحرانی است.[8]
در روش مسیر بحرانی با استفاده و توجّه كامل به مدت زمان، ارتباطات، وابستگی­ها و توالی فعالیت­ها، زود­ترین و دیرترین زمان شروع و خاتمه هر فعالیت، به طور قطعی، تعیین و مشخص می­شود. توجه اصلی این روش روی محاسبه زمان­های شناوری(فرجه) و میزان انعطاف در زمان اجرای فعالیت­ها است.[9]
 
 
موارد استفاده از CPM
قبل از اینكه مشخص شود كه روش CPM با چه پروژه­هایی تناسب دارد، باید فعالیت­ها را با توجه به احتمال اجرا و زمان اجرای آنها، تقسیم‌بندی كرد.
در یك پروژه، تعدادی از فعالیت­ها هستند كه در زمان برنامه­ریزی(قبل از اجرا) مشخص است که به طور قطعی و مسلم انجام خواهند شد؛ كه به آنها "فعالیت‌های قطعی" می­گویند. ولی ممكن است اموری وجود داشته باشند، كه انجام آنها الزامی ­شود و یا ممكن است كه احتیاجی به انجام آنها نباشد. برای مثال در پروژه تعمیرات اساسی كارخانه، قبل از توقف ماشین­ها و بازرسی قطعات، نمی­توان گفت كه آنها احتیاج به تعویض دارند یا خیر، به چنین فعالیت­هایی كه انجام آنها قطعی نباشد؛ "فعالیت­های احتمالی" می‌گویند. همچنین از نظر طول زمان اجرای یك فعالیت نیز فعالیت­ها را می­توان به دو گروه: فعالیت­های دارای زمان معین و فعالیت­های دارای زمان احتمالی تقسیم­بندی كرد. فعالیت­های دارای زمان احتمالی، برخلاف فعالیت­های دارای زمان معیّن، زمان اجرای آنها ثابت نیست و این زمان نسبت به حد متوسط برآوردها، انحراف زیادی دارد. مثلا در فصول بارندگی و در مناطق پرباران، فعالیت‌های جاده­سازی، به علت بارندگی، دارای زمان احتمالی هستند.
برای پروژه­های فاقد فعالیت­ها و زمان­های احتمالی، روش CPM مناسب است. همچنین برای پروژه­های فاقد فعالیت­های احتمالی، ولی دارای زمان­های احتمالی، روش PERT مناسب است. برای پروژه­های دارای فعالیت­های احتمالی كاربرد GERT مناسب­تر است.[10]
دو روش  PERTو CPM دارای اختلافات عمده با همدیگر نیستند، بلكه فقط روش محاسبه مدت زمان انجام فعالیت­ها در این دو متفاوت است. در برآورد مدت زمان فعالیت­ها در روش PERT از متوسط زمان مورد انتظار و در CPM از محتمل‌ترین زمان ممكن استفاده می­شود.[11]
امروزه با كاربرد روش­هایی مانند PERT و CPM، علاوه بر محاسبات زمانی، مسائلی، نظیر تخصیص و تسطیح منابعی مانند هزینه نیروی انسانی و تجهیزات و موازنه هزینه و زمان، قابل حل هستند.[12]


[1]. رضائیان، علی؛ اصول مدیریت، تهران، سمت، 1376، چاپ هشتم، ص86.
[2]. همان، ص113.
[3]. حاج‌شیرمحمدی، علی؛ مدیریت و كنترل پروژه، اصفهان، انتشارت جهاد دانشگاهی، 1378، چاپ اول، ص22.
[4]. حاج‌شیرمحمدی، علی؛ ص23-22.
[5]. نادری‌پور، محمود؛ برنامه‌ریزی و كنترل پروژه، تهران، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور، 1379،  چاپ چهارم، ص114- 105.
[6]. حاج شیر محمدی؛ ص106- 104.
[7]. رابینز، استیفن‌پی‌دی و ‌سنزو، دیوید ای؛ مبانی مدیریت، سیدمحمد اعرابی و محمدعلی حمیدرفیعی، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1379، چاپ اول، ص 115.
[8]. نادری‌پور، محمود؛ ص189.
[9]. انستیتیو مدیریت پروژه آمریكا، دانش مدیریت پروژه، حمید آلادپوش، مركز فرهنگی-انتشاراتی حامی، 1380، چاپ دوم، ص103.
[10]. حاج شیر محمدی؛ ص41- 38.
[11]. انستیتیو مدیریت پروژه آمریكا؛ چاپ دوم، ص154-153.
[12]. حاج‌شیرمحمدی علی؛ ص25.

 


2.8/5 - (91)
 
 
 
1393/02/04
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas