در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  كنايه
نویسنده :  حميده سلطاني مقدم
كلمات كليدي  :  كنايه ، مكني¬منه، مكني¬عنه، بلاغت، ادبيات فارسي
  کنایه در لغت به معنای "پوشیده سخن گفتن"[1] است و در اصطلاح ادبیات فارسی، ترکیب یا جمله­ای است که مراد گوینده معنای ظاهری آن نباشد، اما قرینه­ای هم که ما را از معنای ظاهری(مکنی­به) متوجه معنای باطنی (مکنی­عنه) می­کند، وجود نداشته باشد. بنابراین کنایه ذکر مطلبی و دریافت مطلبی دیگر است[2].
 
فرق "کنایه" با مجاز و استعاره
  در هر سه مورد، معنای ظاهری مقصود نیست؛ اما در مجاز و استعاره به دلیل وجود قرینه در کلام بکار گرفتن معنای ظاهری عبارت یا کلمه جایز نیست، ولی در کنایه، گرچه خواست شاعر معنای باطنی عبارت است؛ اما معنای ظاهری هم قابل پذیرش است. مثلاً در بیت:
خصمان در طعنه باز کردند
              در هر دو زبان دراز کردند (نظامی)    
           
هر دو معنای ظاهری و کنایه قابل قبول است:
  1.کسی برای تحقیر دیگری، واقعاً زبان­اش را دراز کند(درآورد).
  2.سرزنش کردن و ناسزا گفتن به کسی. بنابراین در این بیت کنایه بکار رفته است. اما در بیت:
مباد روزی بی ملک تو جهان، که جهان
         به روز روشن از آن پس ستاره بشمارد (انوری)                                                                                         
  کنایه بکار نرفته، زیرا معنای ظاهری "ستاره شمردن" کاربرد ندارد و شاعر به قرینه "روز روشن" می­خواهد بگوید روز روشن بی تو چون شب می­شود و شب شدن در حکم رواج فساد و اختلال در احوال است.[3]
 
انواع کنایه به لحاظ بکارگیری مکنّی­عنه
  1.کنایه از موصوف(اسم): آوردن وصف یک اسم و اراده خود آن.
 
تبارک الله از آن آب سیر آتش فعل
           که با رکاب تو خاک است با عنایت هوا (انوری) 
 
  منظور از "آب سیر آتش فعل" شراب است؛ که به جای خود آن آورده شده­ است.
 
  2.کنایه از صفت: وقتی معنای ظاهری، صفتی است؛ که ما باید از آن متوجه صفت دیگر، یعنی معنای باطنی شویم. که خود به دو نوع قریب و بعید تقسیم می­شود:
دهر سیه کاسه­ای است ما همه مهمان او
      بی­نمکی تعبیه است در نمک خوان او (خاقانی)                                                                            
 
  سیه کاسه، کنایه از پلیدی و بخیلی روزگار و بی­نمکی، بدون جاذبه بودن زندگی را می­رساند.
 
  3.کنایه از فعل: فعلی را به چیزی یا کسی نسبت دهیم، اما معنای دیگری را از آن دریافت کنیم:
به تاراج داد آن همه بوم و رست   
           به یکبارگی، دست بد را بشست (فردوسی)
 
"دست شستن از کاری" کنایه از آغاز کردن به آن کار است.[4]
 
انواع کنایه از نظر وضوح و خفا
  دانشمندان علم بیان به اعتبار اینکه واسطه­های میان معنای اولیه و معنای مورد نظر آشکار باشد یا مخفی، کنایه را به چهار نوع تقسیم کرده­اند.
1. تلویح: واسطه میان معنی اول و دوم متعدد و فهم کنایه دشوار باشد. چماننده چرمه هنگام گرد
            چراننده کرکس اندر نبرد (فردوسی)
 
  "چراندن کرکس" کنایه از بسیار کشتن دشمنان و به نوا رساندن لاشخورها­ست و کنایه از شجاعت بسیار است.
 
  2. رمز: واسطه معنای اول و معنای مورد نظر اندک، اما کنایه مخفی و دیریاب است.
عاشق بکشی به تیر غمزه
چندان که به دست چپ شماری
 
  شمردن به دست چپ کنایه از کثرت عدد است؛ چون در قدیم، با انگشتان دست راست یکان و دهگان را می­شمردند و صدگان و هزارگان را با دست چپ حساب می­کردند.
  3. ایماء: واسطه میان معنای نخستین و معنای مورد نظر اندک و معنای کنایی هم آشکار است.
دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت
       رخت بر بندم و تا ملک سلیمان بروم(حافظ )
 
"رخت بر بستن" کنایه آشکار و نزدیکی است از سفر کردن.
 
  4. تعریض: کنایه­ای است در نکوهش، ریشخند و یا اندرز، و همان گوشه­زدن به کنایه است. و به قول عامه به در گویند تا دیوار شنود. چنانکه برای کسی که به خود­پسندی لاف می­زند این ابیات را بخوانند. [5]
نه هر که چهره بر افروخت دلبری داند
نه هر که آینه سازد سکندری داند


[1] . همایی، جلال الدین؛ معانی  و بیان، تهران، نشر هما، چاپ سوم، 74، ص 210.
[2] . تجلیل، جلیل؛ معانی بیان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 62، ص 79.
[3] .شمسیا، سیروس؛ معانی و بیان، تهران، فردوس، 71، ص 99.
[4] .کزازی، جلال الدین؛ زیبایی شناسی سخن پارسی(1) ، تهران، نشر مرکز، 68، ص 170 ـ 165
[5] . احمد نژاد، کامل؛ معانی و بیان، تهران، زوار، 82، ص 68.

 

 


3.1/5 - (286)
 
 
 
1393/10/05
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید