در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  دولت، خانواده و تكريم بازنشستگان
تاریخ  :  1387/10/03
كلمات كليدي  :  دولت، خانواده، تكريم بازنشستگان، تعريف بازنشستگي، تاريخچۀ بازنشستگي، آرامش، نيازي طبيعي و فطري، نيازهاي بازنشستگان، دغدغۀ بازنشستگان
نوع مقاله : پژوهشي
موضوع مقاله : تاريخ ايران
نویسنده :  داوود رحیمی سجاسی
تعريف بازنشستگي:
  بازنشستگي در واقع مرحله‌اي از زندگي كاركنان است كه ديگر ضرورتي ندارد تا كار و فعاليت كنند. و مي‌توانند در خانه بمانند و به كارهاي مورد علاقۀ خود بپردازند. از آنجايي كه دورۀ بازنشستگي معمولاً با شروع سالمندي همراه است، لذا اختلالات جسماني، احساس بيهودگي در اثر بيكاري، ضعف حافظه، بيماريهاي تحليل برنده، بيماريهاي تنفّسي، پرحرفي، افسردگي، جنون پيري و آلزايمر، اسكيزوفرني، بي خوابي و بدخوابي لازمۀ اين سنين محسوب مي‌شوند.
 
تاريخچۀ بازنشستگي:
   در ايران پس از برقراري حكومت مشروطه، در تاريخ 1287 شمسي در مجلس اول، قانوني به نام قانون وظايف وضع شد كه براي عائله كارمندان حقوقي وضع كرد. ولي در آن فقط ورّاث كارمند، مورد توجه قرار گرفته بود و براي زمان حيات كارمند و دوران سالخوردگي يا از كارافتادگي او فكري نشده بود. و از اين جهت قانون جامعي محسوب نمي‌شد. در اثر اين ضعف، اولين قانون گذاري جامع در زمينۀ تأمين اجتماعي كاركنان دولت، به عنوان قسمتي از حقوق استخدامي و به منظور حمايت از كارمندان و ورّاث آنها در سال 1301 به عمل آمد و در حقيقت بيست و دوم آذر اين سال روز پيدايش نظام بازنشستگي در ايران است.
 
آرامش، نيازي طبيعي و فطري:
  زندگي در محيطي أمن و سالم و عاري از هر نوع تهديد، از اولين نيازهاي بشر است و حق طبيعي هر فرد براي بهره‌مند شدن از استانداردهاي رفاه اقتصادي و امنيّت و حقوق شهروندي امروزه در منشورهاي جهاني امري مسلم است؛ اگر چه بسياري از دولتها به آن جامۀ عمل نپوشاندند. بنابراين تأمين رفاه اعضاي جامعه در ابعاد مختلف به عهدۀ دولتها مي‌باشد، كه با برنامه‌ريزيهاي خرد و كلان موجبات آسايش جوامع و بطور خاص خانواده‌ها را فراهم كنند. در راستاي تحقق چنين هدفي دولتهاي رفاه شكل گرفت و به تأسيس نهادهايي همچون تأمين اجتماعي اقدام ورزيد. البته در جوامع اسلامي در ابتدا به دليل تمايلات و تظاهرات غرب گرايانه، مورد استقبال قرار نگرفت و لذا تكنيك‌هاي رفاهي مبتني بر مشاركت انجمن‌هاي خيريه پاسخگوي اين شرايط بودند، ولي به مرور زمان مورد پذيرش واقع شدند. و دولتهاي رفاه، با تأسيس نهادهاي مختلف، توانست بعضي جنبه‌هاي رفاهي خانواده‌ها را تحت پوشش قرار دهد؛ ولي آيا بازنشستگان و سالمندان كه از نظر ديني و فرهنگي مورد احترام ما بوده‌اند، از حقوق اجتماعي مناسب شأن برخوردارند؟
  سالمندان و بازنشستگان به دليل كهولت و كاهش توانايي هايشان، از أقشار آسيب پذير جامعه محسوب مي‌شوند، بنابراين بايد تحت توجه و حمايت‌هاي لازم قرار بگيرند و نيازهاي آنها در ابعاد جسمي، اجتماعي، و رواني مورد ارزيابي و پاسخگويي واقع شود. بيماري، ناتواني، اختلالات ذهني، فوت همسر، فقر و بسياري عوامل اجتماعي ديگر باعث مي‌شود تا نيازهاي سالمندان در پاره‌اي موارد متفاوت با نيازهاي ساير اقشار جامعه و اعضاي خانواده‌ها باشد.[1]
 
نيازهاي بازنشستگان:
  سالمندان و بازنشستگان به لحاظ سنّي نيازمند داشتن برنامه اوقات فراغت، مشاركت اجتماعي، فعاليّت اجتماعي و نيز داشتن فعاليت ورزشي هستند. ورزش‌هايي مثل نرمش، دو، كشتي باستاني، پياده‌روي، كوهپيمايي، شنا، تنيس، تيراندازي، پينگ پونگ و...اين نيازها، ريشه در كهولت آنها دارد؛ احساس تنهايي، كم حوصلگي، عصبانيت، احساس پوچي، دلهره و نگراني، بي خوابي، خستگي و كوفتگي از عمده ترين مشكلات آنها هستند كه براي غلبه بر آنها بايد زمينه‌هاي مشاركت اجتماعي سالمندان فراهم شود و مكان‌هاي تفريحي و ورزشي براي گذراندن اوقات فراغت آن‌ها با تسهيلات ويژه وجود داشته باشد.[2]
 
دغدغۀ بازنشستگان:
  يكي از مهمترين دغدغه‌ها و مشغوليّت ذهني آنها مسائل اقتصادي است. آن‌ها به دليل كهولت سنّ، توانايي انجام كار را ندارند، در نتيجه بزرگترين منبع در آمد خود را از دست مي‌دهند. حقوق بازنشستگي كه از پيامدهاي دولت رفاه است به قدري كم بوده‌ كه از اين اضطراب و تحيّر نمي‌كاهد.[3] اگر چه أخيراً كارهايي مثل دادن كارت‌هاي منزلت براي استفاده رايگان از حمل و نقل و ...تعبيه شده‌اند و يا دولت نهم حقوق بازنشستگان را افزايش داده است و اين خدمات در خور تقدير و قدرداني است كه تا حدّي زيادي فكر بازنشستگان را راحت مي‌كند، ولي مسائل و مشكلات عديدۀ ديگري وجود دارد كه پرداختن دولت به آنها ضروري است. به طور مثال، زمين خوردن سالمندان مسأله مشترك ميان همۀ آنها است، ولي هنوز معماري ما به استانداردي نرسيده كه گودي و پستي و بلندي پياده‌روها را ترميم كند. يا در فرهنگسراها، ما شاهد برنامه‌هايي براي جوانان يا نوجوانان هستيم، ولي برنامۀ خاصي براي سالمندان يا بازنشستگان وجود ندارد. و فقط پارك‌ها محلّي هستند كه پذيراي اين قشر آسيب پذير هستند، آن هم در صورتي كه در محلّه‌ها چنين پاركي باشد و در غير اينصورت آنها مجبورند، يا در خانه بمانند و انتظار مرگ را بكشند و يا در كوچه و خيابان با همسالان خود ملاقات كنند. در چنين بستري كه دولت‌ها نوعاً با آن دست به گريبان هستند و كوشش مي‌كنند تا استانداردهاي رفاه را افزايش دهند، مي‌توان دست به دامان استعدادهاي بالقوۀ بومي شد. مثلاً مساجد و حسينيّه‌ها، در هر محلّي مي‌توانند برنامه‌هايي براي اين قشر داشته باشند و حتّي در پاره‌اي موارد مسئوليت‌هايي نيز به آنها بدهند، تا هم از تجربيات آنها استفاده شود و هم آنها احساس پوچي نكنند.[4]
  در بعد سلامتي هم، بيمارستانها همانطوري كه بخش‌هاي ويژۀ كودكان را دارند، بايد بخش‌هايي را به سالمندان اختصاص دهند و كادر مجرب أعم از پزشك، پرستار، مددكار و روانشناس و...را آموزش دهند تا در خدمت اين عده از افراد جامعه باشند.
  آنچه گفته شد، در راستاي وظايف مسئولين و يا NGO ها در هر كشوري و در حيطۀ اجرايي بود.
 
وظایف خانواده ها:
  خانواده‌ها نيز وظايفي را در قبال سالمندان و بازنشستگان دارند. در فرهنگ ما رها كردن سالمندان و بازنشستگان، امري زشت و ناپسند تلقي مي‌شود. از طرفي در شهرهاي بزرگ خانه‌ها طوري ساخته مي‌شوند كه نمی‌توان از سالمندان در خانه نگهداري كرد، آپارتمانهاي 60- 50 متري در طبقات دوم به بالا و آن هم در مركز شهر كه معدن آلودگي و سر و صداست، چگونه مي‌تواند، پذيراي سالمندان باشد؟ و آيا حتي اگر سالمندی هم با رضايت قبلي خود به خانۀ سالمندان برود، آيا امكانات موجود در آن، مناسب شرايط جسمي و روحي او مي‌باشد؟ به هر حال آنچه در هر شرايطي بايد مدنظر باشد، اين است كه سالمندان چه در خانۀ سالمندان و چه در آپارتمانها و يا برج‌هاي مدرن باشند، از توجه عاطفي به آنها نبايد دريغ شود، به طوري كه احساس زيادي بودن يا سربار بودن يا فراموش شدگي پيدا نكنند. اگر چه محل سكونت اهميت زيادي در بهبود شرايط سالمند يا بازنشسته دارد و بايد ترجيحاً سعي شود، چنان فضايي ترسيم شود كه رضايتمندي سالمند جلب شود. البته آنچه مسلم است، عدم رضايت قطعي افراد از خانۀ سالمندان است؛ نه به خاطر پايين بودن استانداردهاي آن و يا موجود نبودن امكانات كافي و مناسب شرايط آنها، بلكه به خاطر معاني ضمني كه در مورد مهاجرت به خانۀ سالمندان مطرح است. يكي از آن معاني، نوع نگاه جامعه به اين عده مي‌باشد كه آنها را افرادي بي كس و فاقد سرپرست مي‌دانند و ديگر، نوع نگاه خانواده‌هاي آنهاست كه آنها را افرادي سربار و اضافي محسوب مي‌كنند كه با مرگشان به مشكلات خانواده‌ها پايان مي‌دهند. و البته ضرورت وجودي خانۀ سالمندان براي كساني كه فاقد سرپرست يا بدسرپرست هستند، انكار ناشدني است و گريزي از آن نيست، ولي متأسفانه آنچه در جوامع غربي نهادينه شده و در جوامع صنعتي شده يا در حال صنعتي شدن هم در حال شكل گريزي است، حضور بي قيد و شرط همۀ سالمندان است، و آنچه براي اين فرايند استدلال مي‌شود، با پيامدهاي زندگي مدرن بي ارتباط نيست، چرا كه سالمند يا بازنشسته بيش از درآمد خودش مخارجي دارد كه خانواده‌ها عهده دار آن نيستند و حال آنكه اين نوع نگاه به انسان و خصوصاً سالمندان در اسلام مطرود و همواره به رعايت احترام آنها تأكيد و توصيه شده است. پس مي‌توانيم نتيجه گيري كنيم كه دولت و خانواده در كنار هم بايدشرايط يك زندگي آرام بخش و بدون دغدغه چه در بعد اجتماعي و چه در بعد رواني فراهم كرده و موانع اين مناسبات را برطرف نمايند.
  اگر چه  تهيّه اين امكانات و تسهيلات، لازمۀ يك زندگي انساني و حداقل استاندارد شهروندي در دنياي امروز است، ولي ضرورت مضاعف آن در كشورها و جوامع اسلامي و خصوصاً دولتهاي اسلامي دو چندان مي‌شود. نظر به اينكه نوع نگاه به انسان در رويكرد اسلامي متفاوت از ساير مكاتب است و چون دولتهاي اسلامي مدّعي احقاق حقوق متعالي انسانها هستند و نوعاً شعار تحقق عدالت را سرمشق خود قرار داده‌اند، پس بايد به عنوان الگوي تكريم انسانيت، در همۀ سنين و مخصوصاً سالمندان و بي پناهان اجتماعي و رواني، تلاشهاي وافري مبذول دارند، و حداكثر توان خود را جهت بهبود شرايط آنها به كار گيرند؛ زيرا همين بازنشستگان و سالمندان در دوران جواني كشور را در ابعاد مختلف اداره كرده و جسم و روح خود را وقف جامعه كرده‌اند و علاوه بر غير انساني و غير اخلاقي بودن طرد آنها، تضييع حقوق مسلم آنها در صورت عدم رعايت شأن اين عدّه بر ناصيه دولتها و حكومت‌ها نوشته خواهد شد كه تاريخ آن را فراموش نخواهد كرد. دولتهاي اسلامي علاوه بر برنامه‌هايي كه به طور مستقل براي رفاه اين عدّه دارند، بايد در مورد فرهنگ سازي براي خانواده‌ها در رابطه با تكريم بازنشستگان و آموزش آنها براي رفتار مناسب و علمي با آنها، از طريق رسانه‌هاي عمومي، تلويزيون، راديو و مجلات و روزنامه‌ها و همينطور نهادهاي مذهبي مثل مسجد و نماز جمعه و هيئات تلاش و برنامه‌ريزي كنند و خانواده‌ها نيز به فرزندان خود فرهنگ تكريم سالمندان را منتقل كرده و آموزش دهند.
 
 
 
 
 


[1] . كلدي و ديگران، فصلنامۀ رفاه اجتماعي، سال چهارم، 1383، شماره 14، دانشگاه علوم بهزيستي، 1383، صص 44- 23.
[2] . جغتايي، محمدتقي؛ و اسدي، محمد حسين؛ وضعيت موجود سالمندان و ضرورت توجه به نيازهاي آنان، 1378، مجلۀ پژوهش حكيم، دورۀ دوم، شماره اول، 1378، ص 65.
[3] .  سيام، شهره؛ وضعيت اقتصادي سالمندان، 1380، بهداشت جهان، سال چهاردهم، شماره اول و دوم، 1380، ص110.
[4] . عشقپور، مجتبي، مشكلات پيري، 1370، تهران، انتشارات معين، ص 175.
 

 


2.1/5 - (11)
 
 
 
1393/06/10
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas