در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  كارآيي Efficiency
نویسنده :  ابراهيم محمدي قراسوئي
كلمات كليدي  :  بهره وري، اثربخشي، ارزيابي عمل كرد، كارسنجي، مديريت صنعتي
كارآیی مربوط به اجرای درست كارها در سازمان است؛ یعنی تصمیماتی كه با هدف كاهش هزینه‌ها، افزایش مقدار تولید و بهبود كیفیت محصول اتخاذ می‌شوند[1].
 كارآیی عبارت است ازنسبت بازده واقعی بدست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین شده(مورد انتظار) یا نسبت مقدار كاری كه انجام می‌شود به مقدار كاری كه باید انجام شود.
از جمله مقیاس‌هایی كه برای تعریف و ارزیابی بهره‌وری ارائه شده‌اند، مقیاس‌های كارآیی هستند. مقیاس‌های كارآیی، نهاده‌ها یا منابع یك سازمان را با كالاها و خدمات نهایی كه تولید می‌شوند، مقایسه می‌كنند. كارآیی به نسبت كمیت خدمات و تولیدات ارائه شده به هزینه مالی یا نیروی كار كه برای ارائه آنها لازم است اشاره دارد. با این حال این مقیاس و شیوه ‌اند‌ازه‌گیری بهره‌وری، میزان رضایت مشتری یا میزان دسترسی به هدف مطلوب را اندازه نمی‌گیرد. برای مثال مقیاس‌های كارآیی نسبت تعداد افراد درمان‌شده را به نفر ساعت كار پزشكان نشان می‌دهد؛ حال آنكه مقیاس‌های اثربخشی طوری طراحی شده‌اند كه نشان ‌دهند؛ از كل بیماران تحت درمان چه تعداد در معالجه موفق بوده‌اند.‌[2]
نخستین سابقه و مدارك مربوط به كارسنجی به سال 1760 م، بر می‌گردد؛ زمانی كه یك فرانسوی به نام ژان برونه بررسی‌هایی در مورد عملیات انجام شده در ساخت سنجاق برای اصلاح فعل  و انفعالات آن انجام می‌داد[3]. حتی صد سال قبل از مدیریت علمی نیز صاحبان صنایع فرانسه و انگلیس برای تعیین استانداردهای عملكرد(كارآیی) و اصلاح فعل و انفعالات، از نوعی اندازه‌گیری كار استفاده می‌كردند. با شروع دوره نهضت مدیریت علمی در اوایل سالهای 1900 م، فردریك وینسل، تیلور، فرانك و لیلیان گیلبریث، به منظور افزایش كارآیی كارگران درباره تقسیم كار، بهبود شرایط كار و تعیین زمان استاندارد كار(سنجش كارآیی)، مطالعاتی را انجام دادند[4].
 
رابطه کارآیی با بهره‌وری و اثربخشی
در غالب موارد واژه­های بهره‌وری، كارآیی و اثر­بخشی بطور نابجا بكار گرفته شده یا با هم اشتباه می‌شوند.
بهبود كارآیی، ارتقای بهره‌وری را تضمین نمی‌كند؛ افراد غالبا فكر می‌كنند، اگر كارآیی بهبود یابد، بهره‌وری بیشتر خواهد شد. كارآیی شرط لازم بهره‌وری است؛ اما شرط كافی نیست. در واقع برای بهره‌ور بودن، هم اثربخشی و هم كارآیی لازم است. كارآیی  نسبت محصول واقعی(یاخدمات ارائه شده) به محصول مورد انتظار است، در حالیكه اثربخشی، درجه تحقق هدف‌ها در سازمان است و بهره‌وری مجموع كارآیی و اثر بخشی را مورد نظر دارد.[5] یعنی مفهوم بهره‌وری در برگیرنده دو مفهوم اثربخشی و كارآیی است:
بهره‌وری = اثر بخشی + كارایی
همچنانکه در ابتدا نیز عنوان شد، برای سنجش موفقیت و ارزیابی عملكرد سازمان‌ها، مقیاس‌ها و معیارهایی وجود دارند كه برخی از آنها عبارتند از: كارآیی، اثربخشی، بهره‌وری، سود، كیفیت، رشد، انعطاف‌پذیری، كیفیت زندگی كاری و ....[6]
اثربخشی به معنای انجام كارهای درست، كه سازمان را به اهداف خود نائل می‌كند و كارآیی به معنای انجام درست كارها و مترادف با استفاده بهینه از منابع (كاهش هزینه‌ها)، افزایش مقدارتولید است.[7]
بهره‌وری می‌تواند در سه سطح  فردی، گروهی و سازمانی اندازه‌گیری شود.[8] مهمترین شاخص بهبود بهره‌وری، افزایش مستمر نسبت ستانده به داده‌ها، همراه با افزایش كیفیت تعریف می‌شود. در سطح بنگاه یا كارگاه بهره‌وری به صورت اندازه‌گیری توناژ محصول یا تعداد تولید یا ساعت كار تعریف می‌شود و در سطح ملی رابطه درآمد ملی و هزینه جامعه، شاخص بهره‌وری تعریف می‌شود.[9]
 
عوامل مؤثر در کارآیی
معمولا عوامل موثر در بهره‌وری در كارآیی هم تأثیر دارند و موجب افزایش یا كاهش آن می‌شوند.
عوامل موثر در بهره‌وری به دو دسته كلی عوامل درون‌سازمانی(در اختیار و قدرت سازمان) و عوامل برون سازمانی یا محیطی كه در كوتاه مدت خارج از كنترل سازمان هستند، تقسیم می‌شوند:
عوامل درون سازمانی خود شامل:
1.  عوامل سخت‌افزاری: ماشین‌آلات  و تجهیزات و ابزار، تكنولوژی، مواد اولیه ،منابع مالی و زمین؛
2.    عوامل نرم‌افزاری: اطلاعات، دستورالعملها، نقشه‌ها و فرمولها؛
3.    عوامل انسان‌افزاری یا مغزافزاری:
أ‌.    نیروی انسانی: توانایی، تخصص، تجربه، تحصیلات، انگیزه، محیط كار و برخوردهای مدیریت؛
ب‌. مدیریت: فلسفه و سبك مدیریت، دسترسی به تكنولوژیهای اطلاعاتی و ....
عوامل برون‌سازمانی عواملی هستند كه در بهره‌وری بسیار مؤثر هستند ولی بنگاهها قادر به كنترل آنها نیستند؛ مانند: سیاستهای دولت، قوانین و مقررات ملی و بین‌المللی، محیط كار، دسترسی به منابع مالی، برق، آب، حمل و نقل، ارتباطات و مواد اولیه و ....[10]
 


[1]. طاهری، شهنام؛ بهره‌وری و تجزیه و تحلیل آن در سازمانها(مدیریت بهره‌وری فراگیر)، تهران، هستان، 1378، چاپ اول، ص9.
[2]. پیمان، سید حسین؛ بهره‌وری و مصداق‌ها، تهران، سازمان اقتصادی كوثر، 1374، چاپ اول، ص31.
[3]. ابطحی، سید حسین و مهروژان، آرمن؛ مهندسی روشها، تهران، قومس، 1372، چاپ اول، ص23.
[4]. همان، ص20.
[5]. همان، ص27.
[6]. طاهری، شهنام؛ ص 9.
[7]. ابطحی، سیدحسین و كاظمی، بابك؛ بهره‌وری، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، 1378، چاپ دوم، ص9.
[8]. رابینز، استیفن؛ تئوری سازمان، سید مهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، تهران، صفار، 1384، چاپ دهم، ص49.
[9]. طاهری، شهنام؛ ص176.
[10]. طاهری، شهنام؛ ص185-182.

 


3.4/5 - (35)
 
 
 
1393/05/03
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas