در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  هرمنوتيك
نویسنده :  رضا میرزائی
كلمات كليدي  :  هرمنوتيك، هرمنوتيك فلسفي، تفسير، متون مقدس، فهم
اصطلاح Hermeneutice از فعل يوناني hermeneuin به معناي «تفسير كردن» گرفته شده است و معناي اسمي آن hermeneia يعني «تفسير» است. اشكال مختلف اين كلمه متضمن به فهم در آوردن چيز يا موقعيتي مبهم است. اين واژه را مرتبط با «هرمس» خداي پيام­رسان يونانيان مي­دانند كه واسطه­اي بعنوان مفسر و شارح بود و پيام خدايان را كه محتواي آن فراتر از فهم آدميان بود براي آنها به صورت قابل درك در مي­آورد .
   واژه يوناني هرمنوتيك از زمان افلاطون مورد استفاده بوده است و ارسطو هم از اين لفظ براي نامگذاري بخشي از كتاب «ارغنون» خود كه مربوط به مبحث منطق قضاياست استفاده كرد و در آن به بررسي ساختار دستوري گفتار آدمي پرداخت. اصطلاح هرمنوتيك به عنوان شاخه­اي از دانش تا عصر رنسانس و رفرميسم مذهبي يعني قرن شانزدهم ميلادي هنوز تحقق خارجي نيافته بود لذا اين مفهوم به منزله شاخه­اي خاص از دانش، پديده­اي نو ظهور و مربوط به دوران مدرنيته است.[1]
  در قرن هفدهم براي نخستين بار از واژه هرمنوتيك براي اشاره به مباحث مربوط به روش تفسير متن استفاده شد. هرمنوتيك در اين دوره با عنوان هرمنوتيك كلاسيك شناخته مي­شود و دانشي است كه قواعد و اصول تفسير متون را كشف مي­كند و در واقع منطق گفتمان است و روش فهم صحيح متن را فراهم مي­كند و قواعد ابهام­زدايي از متون مبهم را در اختيار مي­گذارد. در قرن شانزده و هفده افراد بسياري تحت تاثير گرايش­هاي اصلاح طلبانه نهضت اصلاح ديني و پروتستانتيسم در مسيحيت قرار گرفتند، كه توسط مارتين لوتر در نتيجه مخالفت با مرجعيت كليسا براي تفسير كتاب مقدس، به راه انداخته شد. اين افراد جدا شده از كليسا براين باور بودند كه فهم متون امري ممكن و عادي است و اما براي مراجعه به كتاب مقدس و فهم آن،خود را نيازمند قواعد و اصولي ديدند كه بتوان با اعمال آن قواعد و اصول، جلوي بدفهمي­هاي احتمالي را گرفت. در واقع هرمنوتيك كلاسيك واكنشي به اين نياز بود.[2] دانش هرمنوتيك در اين معنا بيش از هر چيز در حكم روش شناسي تاويل و نوعي روش و منطق براي تفسير كتاب مقدس بود، لذا دانهاور (1654 م) اثر مكتوب خود را «هرمنوتيك قدسي» يا «روش تفسير متون قدسي» ناميد[3] او هرمنوتيك را در اين كتاب به منزله قواعد و روشهاي لازم براي تفسير كتاب مقدس دانست. بر اساس هرمنوتيك كلاسيك يك متن بيش از يك تفسير ندارد و چندين تفسير و قرائت را نمي­پذيرد.
تعريف هرمنوتيك
  از آنجا كه دانش هرمنوتيك در مغرب زمين دچار تغيير و تحول هاي بسيار اساسي شده است، لذا تعاريف متعددي براي آن ارائه شده است كه با جمع بندي آنها مي­توان به اين نتيجه دست يافت كه عملا نمي­توان تعريفي جامع از آن ارائه داد، به گونه­اي كه همه نحله­ها و گرايش­هاي هرمنوتيكي را بتواند پوشش دهد. مثلأ؛ 
    1. شلاير ماخر (1834-1768): به هرمنوتيك به مثابه «هنر فهميدن» مي­نگريست و معتقد بود كه تفسير متن دائما در معرض خطر ابتلاء به سوء فهم قرار دارد، لذا هرمنوتيك بايد به منزله مجموعه قواعدي روشمند براي رفع اين خطر به استخدام درآيد. بدون چنين هنري راهي براي حصول فهم وجود نخواهد داشت.[4]
   2. ويلهلم ديلتاي (1911-1833 م): هرمنوتيك را دانشي مي­داند كه عهده دار ارائه روش شناسي علوم انساني است هدف اصلي تلاش هرمنوتيكي ديلتاي ارتقاي اعتبار و ارزش علوم انساني و همطراز كردن آن با علوم تجربي است.[5]
   3. بابنر: يكي از نويسندگان معاصر آلماني هرمنوتيك را «آموزه فهم» معرفي مي­كند.[6] اين تعريف با هرمنوتيك فلسفي هايدگر و گادامر تناسب دارد، چرا كه هدف از هرمنوتيك فلسفي وصف كردن ماهيت فهم است و هرمنوتيك فلسفي برخلاف هرمنوتيك­هاي گذشته نه به مقوله فهم متن منحصر مي­شود و نه خود را در چارچوب فهم علوم انساني محدود مي­كند، بلكه به مطلق فهم نظر دارد و درصدد تحليل واقعه فهم و تبيين شرايط وجودي حصول آن است.
  با توجه به اين تعاريف و تعاريف ارائه شده ديگر مي­توان به اين نتيجه رسيد كه شايد نتوان تعريفي جامع براي هرمنوتيك ارائه داد و حداقل انجام اين كار بسيار دشوار خواهد بود، بر همين اساس برخي از متفكرين اين حوزه به تعريف مسامحي هر منوتيك بسنده كرده­اند، مثلا «پل ريكور» آنرا اين گونه تعريف مي كند: «هر منوتيك نظريه عمل فهم است در جريان روابطش با تفسير متون» و ريچارد پالمر هم مي گويد: «هرمنوتيك امروز عرضه كننده سنت تامل فلسفي آلمان و اخيرا فرانسه درباب ماهيت فهم است كه از طريق شلاير ماخر و ديلتاي و هايدگر گسترش يافته است و امروزه گادامر و ريكور به ارائه آن مي­پردازند.»[7]
   مباحث هرمنوتيكي به سوالاتي از اين قبيل پاسخ مي­دهد كه؛ آيا مي­توان بدون دخالت پيش داوري و پيش فرض به معناي كلام يا متن دست يافت؟ دليل اختلاف بين مفسران يك متن چيست؟ آيا نيت مولف قابل دست يابي است يا نه؟ آيا ملاك و معياري براي تمييز فهم صحيح و ناصحيح وجود دارد؟ آيا هر متني نياز به تفسير دارد؟ حقيقت فهم و تفهيم چيست؟
 
مراحل تحول هر منوتيك و اقسام آن
  هرمنوتيك در غرب سه دوره اصلي را پشت سر گذاشته است كه عبارتند از:‌ كلاسيك،‌ رمانتيك و هرمنوتيك فلسفي. در يك جمع بندي از مراحل سير و تكامل هرمنوتيك مي­توان گفت كه هرمنوتيك در آغاز راه به دنبال يافتن روشي براي حصول فهم صحيح از متون ديني و كتاب مقدس بوده است و سپس تفسير مطلق متون را دنبال نموده و پس از آن دنبال قاعده سازي و روش شناسي قاعده­مند فهم متون بوده است. از زمان ديلتاي هدف اصلي هرمنوتيك تدوين روشي  براي بدست آوردن علوم انساني معتبر شده است. در تمام اين مراحل كشف مراد متكلم يا مولف مهم تلقي مي­شد، ولي از زمان هايدگر، گادامر، ريكور و دريدا هرمنوتيك فلسفي تاسيس گرديد و بدون توجه به صحت و سقم فهم، درصدد ارائه نگرش توصيفي و پديدار شناختي نسبت به ماهيت فهم و شرايط حصول آن برآمدند. نتيجه آنكه هرمنوتيك دو مرحله هرمنوتيك روش شناختي و هرمنوتيك فلسفي را سپري كرده است.[8]
 
 
 


    واعظي، احمد ، درآمدي بر هرمنوتيك، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه،1382، ص25 ..[1]
   2. محمد حسين زاده ، درآمدي برمعرفت شناسي و مباني معرفت ديني، موسسه امام خميني (ره) ، 1385، ص 109-110
  سعيدي روشن، محمد باقر ، تحليل زبان قرآن و  روش شناسي فهم آن، موسسه حوزه ودانشگاه، ص91 ..3
[4] .Sources of Hermeneutics , p 6 .
[5] .Introduction to philosophical Hermeneutics , pp 86,88,89 .
[6] .The Hermeneutics Reader , p 27.
  درآمدي بر هرمنوتيك ، ص22-30. .[7]
  خسروپناه، عبدالحسين ، كلام جديد، قم، مركز مطالعات حوزه ، 1379، ص97-102..[8]

 


2.9/5 - (19)
 
 
 
1393/05/10
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas