در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  قيام 29 بهمن تبريز
تاریخ  :  1386/11/29
كلمات كليدي  :  قيام، تبريز، 19 دي، 29 بهمن، شاه، شهدا
نوع مقاله : پژوهشي
موضوع مقاله : تاريخ انقلاب
نویسنده :  محمد محمدي
نویسنده: محمد محمدي
 
  تاريخ معاصر آذربايجان، در كمتر از يك قرن دو نقش عمده در تحولات ايران ايفا نموده است؛ قيام مردم تبريز در دوره استبداد صغير و شكست محمدعلي شاه و قيام 29 بهمن 56 عليه محمدرضا شاه كه هر دو تأثير شگرفي در روند تاريخ معاصر ايران به جا گذاشته است. در بررسي مسير حوادث منجر به پيروزي انقلاب اسلامي، قيام 29 بهمن تبريز اولين حلقۀ زنجيره‌اي بود كه قيام 19 دي قم را به قیام­های پی در پی ایران زمین متصل نمود.
  با صلاحديد آيت الله قاضي طباطبايي[1] تصميم بر اين شد، در­ بزرگداشت چهلمين روز شهداي 19 دي  شهر قم[2]، مجلس بزرگداشتی در تبريز برگزار شود[3]. لذا به همين مناسب، جمعه 28 بهمن ماه 1356 اعلاميه‌اي با عنوان دعوت مردم به برگزاري مراسم چهلم شهداي قم در مسجد قزل‌لي و در  سطح شهر پخش شد، اين اعلاميه به امضاي 11 تن از علما و روحانيون از جمله آيت الله قاضي طباطبايي، آيت الله غروي، آيت الله قزلجه‌اي، آيت الله انگجی و ... رسيده بود.[4] یکی دیگر از پيش زمينه‌هاي اين قيام را مي‌توان در مسجد شعبان تبريز كه در آن زمان به پايگاه انقلابيون تبديل شده بود، جستجو كرد.[5]
 
آغاز درگيري:
  ساعت 9 صبح روز بهمن 56، مردم جهت شركت در مراسم اربعين در مقابل مسجد قزل لي تجمع كردند و منتظر شروع مراسم بودند، در اين حال، حق شناس، رئيس كلانتري ناحيه شش تبريز دستور داد كه در مسجد را ببندند، وقتی دوباره مراجعه كرده بود ديده بود همچنان مردم در حال رفت و آمدند. اين بار با لحن اهانت آميزي گفت؛ مگر من نگفته بودم درِ اين طويله را ببنديد! مردم كه تاب تحمل اهانت به مسجد را نداشتند، حركت او را بي‌جواب نگذاشتند. جواني از بين مردم بلند شد و به جسارت رئيس كلانتري پاسخ ‌داد. همهمه و سر و صدا در بين مردم بلند شد و مردم به حركت در‌آمدند. در اين هنگام، نيروهاي شهرباني شروع به تيراندازي ‌كردند، محمد تجلايي، اولين شهيدي كه در آن روز به­ دست سرگرد حق‌ شناس به شهادت ‌رسید. به دنبال اين جريانات، مردم به خروش آمده و جنازه شهيد تجلايي را بالاي دست گرفته و تظاهرات گسترده‌اي را آغاز کردند. حركت مردم به سمت مركز شهر آغاز شد و جوانان پرشور و انقلابي با آتش زدن سينماها و مشروب فروشي‌ها و مقر حزب رستاخيز و بانك صادرات (كه در اختيار بهائي‌ها بوده) خشم خود را نسبت به رژيم بروز داده و با شعار «مرگ بر شاه» و «درود بر خميني»[6] خط قرمزها را شكستند. تمام شهر دست به تظاهرات زد و نيروهاي شهرباني تاب و توان هيچ گونه مقابله­اي را نداشتند. مردم تا مدتي كنترل شهر را از دست مأموران رژيم خارج كردند. حوالي ظهر به دستور "آزموده"؛ استاندار آذربايجان، ارتش وارد عمل شد و با كاميون‌هاي پر از سرباز و تانك‌هاي خود صحنه‌اي خونين به وجود آورد و ده‌ها نفر را به شهادت رساند و صدها نفر را زخمي نمودند.
 
آمار شهدا و مجرومين:
  در برخي منابع رسمي رژيم، از جمله روزنامه كيهان و روزنامه رستاخيز، تعداد شهدا را 6 تا 9 مورد ذكر كرده بودند.[7] بعضي منابع نيز با توجه به ابعاد و وسعت قيام و كشتاري كه نيروهاي امنيتي و مأموران ساواك به راه انداخته بودند، اعتقاد داشتند كه اين تعداد بالغ بر 560 نفر مي‌باشد. همچنين اعلاميه‌اي كه از سوي «اتحاديه انجمن‌هاي اسلامي دانشجويان اروپا» در نهم اسفندماه 1357 منتشر شد، تعداد شهدا را 400 نفر ذكر كرده بودند.[8]
  اكثر منابع، تعداد مجرومان حادثه را 125 نفر ذكر كرده‌اند و گفته شده كه در بيمارستان پهلوي» 87 زخمي بستري شده بودند.[9]البته بسیاري از مردم از ترس اين­كه مجروحانشان به دست ساواك بيفتد، از انتقال آنان به بيمارستان خودداري كرده بودند.
در مورد تعداد دستگير شدگان آمار و ارقامي بين 504 تا 608 نفر ذكر شده است.[10]
 
واكنش شخص شاه نسبت به اين قيام:
  با توجه به اينكه تبريز از لحاظ جغرافيايي به شوروي سابق نزديك است، رژيم شاه از اين امر سوء استفاده كرد و قيام تبريز را به عوامل خارجي از جمله كمونيسم نسبت داد.[11] البته رژيم براي اثبات اين ادعا، هيچ­گونه دليلي نداشت و تنها مي‌خواست با استناد به مواردي همچون حكومت سيد جعفر پيشه‌وري و ساير جريانات انحرافي كه در اين منطقه روي داده بود، قيام تبريز را هم شبيه آن‌ها قلمداد كند.
 
واكنش حضرت امام خميني (ره):
  شايد يكي از زیباترین پيام‌هاي امام (ره) نسبت به ملت، پيامي بود كه به مناسبت قيام 29 بهمن سال 56 تبريز صادر كردند، پیامی که آکنده از مهر و لطف ایشان به مردم غیور تبریز بود:
«سلام بر اهالي شجاع و متدين آذربايجان عزيز! درود بر مردان برومند و جوانان غيرتمند تبريز! درود بر مرداني كه در مقابل دودمان بسيار خطرناك پهلوي قيام كردند و با فرياد «مرگ بر شاه» خط بطلان بر جزافه گويي‌هاي او كشيدند! زنده باشند مردم مجاهد عزيز تبريز، كه با نهضت عظيم خود مشت محكم بر دهان یاوه­گویانی زدند كه با بوق‌هاي تبليغاتي، "انقلاب خونين استعمار" را كه ملت شريف ايران با آن صد در صد مخالف است "انقلاب سفيد شاه و ملت" مي‌نامند و اين نوكر اجانب و خود باختۀ مستعمرين را نجات دهنده كشور مي‌شمارند[12]...من نمي‌دانم با چه زباني به اهالي محترم تبريز و به مادران داغديده و پدران مصيبت كشيده، تسليت بگويم. با چه بيانی اين قتل عام‌هاي پي در پي را محكوم كنم... .»[13]
 
   قيام 29 بهمن سال 1356، تبريز، يكي از نقاط عطف انقلاب محسوب مي‌شود، در كتب گوناگوني كه پيرامون ريشه‌هاي انقلاب اسلامي نوشته شده،[14]قيام تبريز به عنوان يكي از ريشه‌هاي اساسي انقلاب اسلامي ايران ذكر شده است؛ چون باعث شیوع سنت «چهلم‌ها» در كشور شد و قيام مردمي را از شهري به شهر ديگر سرايت داد و به ترتيب يزدي‌ها، شيرازي‌ها، جهرمي‌ها، كازروني‌ها و نهايتاً همه ايران به­پا خاستند.
این قيام يك ماهيت اسلامي و مذهبي داشت؛ چرا كه خاستگاه آن مسجد بود و ديدگاهش را از مراجع و علما وام گرفته بود. رهبر بزرگوار انقلاب اسلامي، حضرت آيت الله خامنه‌اي در سفر به تبريز، در سخنراني خود در بازار تبريز فرمودند:
 اين تبريز، همان تبريزي است كه نخستين ضربه را بر پيكر شاه بعد از مردم قم وارد كرد و هنوز هم سرآمد مبارزان و مجاهدان است».[15]
 
تحليلگراني كه روند انقلاب را دنبال مي‌كنند اذعان دارند؛ بيست و نهم بهمن 56 يك نقطه آغازين مردمي براي انقلاب اسلامي در خارج از حوزه قم محسوب مي‌شد. پس از قيام مردم تبريز، سخنرانان و خطبا با بيان آتشين خود، ماجراي تبريز را با شرح و بسط در خور توجه، در همه شهرها پخش كردند و به يك معنا، نخستين الگوي مبارزاتي عرضه شد و با تداوم حماسه‌ها تا 22 بهمن 57، پيروزي انقلاب اسلامي را به ارمغان آورد.
 
 
منابع:


[1]- جمعي از مؤلفين؛ انقلاب اسلامي و چرايي و چگونگي رخداد آن، قم، دفتر نشر و پخش معارف، 1379، چاپ هفتم، ص 90.
[2]- قيام 19 دي قم كه در واقع عامل برافروزنده  و شتاب دهنده نهضت انقلاب اسلامي بود، اين قيام عكس العمل خشمگينانه مردم انقلابي قم نسبت به مقاله «ايران و استعمار سرخ و سياهي» بود. مقاله ای که به امضای مستعار امد رشیدی مطلق ودر روزنامه اطلاعات 17 دی سال 56 منتشر شد. این مقاله به تمجید از اصلاحات ارضی و انقلاب سفید شاه، مخالفت حزب توده و مالکان بزرگ با آن پرداخت و در نهایت امام خمینی را به عنوان همکار خوانین، مورد اهانت قرار داد.
 -[3]  برگزاري مراسم چهلم براي شهداي قم علاوه بر ایت الله قاضی، درخواست علما بود از رژيم كه در سراسر كشور برگزار شود.
[4]- شيرخاني، علي؛ حماسه 29 بهمن تبريز، تهران، انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1378، چاپ اول، ص 19.
[5]- هر شب مردم در اين مسجد تجمع مي‌كردند و يكي از روحانيون مبارز به منبر رفت و با حضور آيت الله قاضي به افشاگري عليه رژيم منحوس پهلوي پرداخته مي‌شد و همچنين اعلاميه‌هاي امام (ره) براي مردم قرائت مي‌شد.
[6]- كه تا قبل از واقعه 29 بهمن، به صورت علني سر داده نمي‌شد.
[7]- كيهان، 2/12/1356، ص 2.
[8]- موحد، ه؛ دو سال آخر، رفرم تا ... انقلاب، تهران، انتشارات اميركبير، 1363، ص 106.
[9]- درباره قيام حماسه آفرينان قم و تبريز، بي‌جا، بي تا، 1356، ج1، ص 77.
[10]- موحد، ه؛ پيشين، ص 104.
[11]- شيرخاني، علي؛ پيشين، ص 45.
[12]- صحيفه امام، پيام به اهالي آذربايجان، ج3، ص 353.
[13]- همان، ص 355.
[14]- عميد زنجاني، عباسعلي؛ انقلاب اسلامي و ريشه‌هاي آن، تهران، نشر كتاب سياسي، 1370، چاپ چهارم، ص 507.
     مصباح يزدي، محمدتقي؛ انقلاب اسلامي و ريشه‌‌هاي آن، قم، مركز انتشارات موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، 1386، ص 259.
[15]- شيرخاني، علي؛ ص 140.

 


3.3/5 - (30)
 
 
 
1393/09/02
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید