در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  نظام برده داري
نویسنده :  سمانه خالدی
كلمات كليدي  :  برده، بنده، برده داري(نظام بردگي)، طبقات برده دار، طبقه حاكم
برده و بنده برای توصیف یک مفهوم استعمال می‌شوند؛ «بَر یعنی سود و برده یعنی كسی كه سود می‌دهد. بنده هم یعنی كسی كه بسته شده یا بند به دست و پایش است».[1] «برده انسانی است كه قانون، او را در ملك دیگری می‌داند، در شدیدترین حالت، او كاملاً فاقد حقوق و صرفاً یك مال منقول است.»[2]
سیستم برده‌داری شكلی از قشر‌بندی اجتماعی است كه در آن انسانها می‌توانند مالك یا مایملك دیگران باشند. در چنین سیستمی، انسان می‌تواند بصورت كالایی درآید كه قابل خرید و فروش باشد. بنیان و اساس بسیاری از تمدنهای اولیه مانند تمدن مصر، یونان و روم بر كار بردگان استوار بود. اما این عمل تنها به دوران باستان اختصاص ندارد؛ بلكه بین قرون پانزدهم تا نوزدهم میلادی تجارت برده، در اروپا و آمریكای شمالی هم رواج داشته است.
 
تاریخچه برده‌داری
«تكامل ابزار سبب شد كه تولید انسان بالا برود و بیشتر از احتیاج خود تولید كند. پیش از این اگر جنگی درمی‌گرفت، اسیران جنگی را با مراسم خاصی قربانی می‌كردند؛ ولی از این پس اسیران جنگی را نمی‌كشتند و از آنها برای تولید بیشتر، كار می‌كشیدند. در نتیجه اسیران جنگی تبدیل به "برده" یا "بنده" شدند».[3] كار برده‌ها باعث شد كه مقدار محصول زیاد شود؛ بنابراین دیگر نه تنها غذای كافی برای افراد خانواده، وجود داشت، بلكه انبارها از محصول اضافی پر می‌شدند.
«بدین ترتیب افراد بانفوذ مانند ریش‌سفیدان از اعتبار و نفوذ خود استفاده كرده و كم‌كم به مالك اموال و برده‌ها تبدیل شدند. مالكیت خصوصی، تراكم ثروت و تقسیم كار اجتماعی به وجود آمد. به تدریج انسانهایی كه قبلاً به صورت جامعه اشتراكی می‌زیستند، به یك جامعه طبقاتی تبدیل شدند؛ افراد با نفوذ و صاحب برده به صورت برده‌داران در آمدند و در مقابل آنها طبقه بردگان قرار گرفتند. بردگان برای تولید بیشتر، به انجام كارهای طاقت‌فرسا وادار شدند. در نظام برده‌داری - از آنجا كه دولت همیشه حافظ منافع طبقه حاكم بود -، تمامی قوانین و مذهب در خدمت برده‌داران بود؛ به این ترتیب طبقه حاكم هر روز ثروتمندتر و افراد طبقه پایین فقیرتر می‌شدند. تا جایی كه بعضی از توده‌های مردم از روی احتیاج برای طبقه برده‌دار كار می‌كردند؛ حتی در بعضی موارد به برده تبدیل می‌شدند. كم‌كم شهرها و كشورهای برده‌داری به وجود آمدند و نظام برده‌داری به عنوان یك نظام مسلط اقتصادی و اجتماعی برقرار شد. نظام برده‌داری تا سقوط امپراتوری روم(قرن 5 میلادی) سلطه داشت. برده‌داری تنها مربوط به دوران قبل از میلاد نیست؛ بلكه در دوره فئودالیسم در بعضی نقاط طبقه حاكم، علاوه بر برده‌ها از رعیت‌ها نیز به عناوین مختلف مانند خدمتكاری، نگهبانی، باغداری، پیشه‌وری و ... بهره ‌كشیدند.»[4]
در ایران باستان نیز بردگی به صور گوناگونی رواج داشت و آیین زرتشت نیز آنرا نهی نكرد. كریستن سن(Christen Sen.)، خاورشناس شهیر دانماركی در كتاب «ایران در زمان ساسانیان» درباره اسرای جنگی كه به دست ایرانیان می‌افتادند، می‌نویسد: ایرانیان معمولاً دست اسیران جنگی را بر پشت بسته و آنها را به غلامی می‌فروختند». قوانین بردگان به مرور زمان در ایران باستان به شكلی تنظیم و تغییر یافت كه مثلاً اگر مردی از یكی از كنیزان زر خرید خود صاحب فرزند می‌شد، آن فرزند و یا زن آزاد می‌شدند. به مرور با آمدن اسلام به ایران و قوانین رهایی‌بخش آن دستوراتی مبنی بر آزادی هر چه بیشتر، احترام به بردگان و حتی مهیا نمودن شرایط ازدواج برای آنها، وضعیت برده‌داری تغییر كرد و به مرور منسوخ شد.
 
اشکال برده‌داری و نسخ آن
برده‌داری اشكال متنوعی داشته و حقوق قانونی و خودمختاری بردگان به صورت‌های مختلفی متجلی می‌شده است. برای مثال، در شهر آتن در دوران باستان، بردگان با وجود آنكه مایملك اربابان خود بوده‌اند، با این حال می‌توانسته‌اند در موقعیت‌های مسئولیت‌پذیری قرار بگیرند. اما با بردگانی كه در ساخت بناها و ساختمانهای بزرگ، مزارع و یا در معدن كار می‌كردند موقعیت بسیار نازلی داشتند و با آنها به مثابه موجودات پست رفتار می‌شده. برخی از مردمی كه در جنگ‌ها بصورت اسیر گرفتار می‌شدند اغلب بصورت برده، خرید و فروش می‌گردیدند، «بعضی از بردگان باسواد بودند و در برخی كشورها از آنها به عنوان كارگزاران اداری حكومت استفاده می‌شده، بسیاری نیز در زمینه مهارتهای صنعتی آموزش دیده بودند. در روم كه گروههای حاكم داد و ستد و بازرگانی را خوار می‌پنداشتند، بردگان گاهی از فعالیتهای سوداگری بسیار ثروتمند می‌شدند و بعضی برده‌های ثروتمند، حتی خود صاحب برده بودند.»[5]
امپراطوری بریتانیا در سال 1833 و ایالات متحده در سال 1865 برده‌داری را رسماً منسوخ كردند. گر چه برده‌داری در شكل كلاسیك آن از میان رفته است، اما هنوز می‌توان اشكال جدید آن را به صورت كار اجباری، تن‌فروشی كودكان و ازدواج‌های اجباری در برخی نقاط دنیا مشاهده كرد.


[1]. مانتفیلد، آن؛ دوره‌ای از برده‌داری(تجارت برده)، محمود فلكی‌مقدم، تهران، گوتنبرگ، چاپ اول، 1357، ص8.
[2]. شایان‌مهر، علیرضا؛ دائرةالمعارف تطبیقی،علوم اجتماعی(كتاب اول)، تهران، كیهان، چاپ اول، 1385، ص530.
[3]. مانتفیلد، آن؛ دوره‌ای از برده‌داری(تجارت برده)، ص8.
[4] . مانتفیلد، آن؛ همان، ص 9 و 10 و 11 و 12.
[5]. گیدنز، آنتونی؛ جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی، چاپ پنجم، 1378، ص 219.

 


3.4/5 - (19)
 
 
 
1393/06/10
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas