در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  تجربه ديني
نویسنده :  رضا میرزائی
كلمات كليدي  :  تجربه ديني، شلاير ماخر، ویلیام آلستون، پراودفوت، تجربه وحياني، وحي، علم حضوري، علم حصولي
تجربه دینی
 
  ناهمخوانی عقاید مسیحیت و مضامین کتاب مقدس با فهم عمومی انسان­ها مثل مسئله تثلیث، ارائه تصویری انسان وار از خداوند، نکوهش معرفت و آگاهی و طرح گناه ذاتی آدمیان و ... باعث شد بسیاری از متفکران و آزاد اندیشان گرایش­های الحادی پیدا کنند و متفکرانی هم که نمی­توانستند به دین آبا و اجداد خود پشت کنند برای حفظ دین به طرح نظریاتی ابداعی پرداختند، از جمله این نظریات ارائه تجربه دینی به عنوان گوهر و اساس دین بود که توسط «شلایر ماخر» (متکلم پروتستان آلمانی 1768-1834) برای دو منظور ذیل ارائه شد:
  1. حفظ دین مسیحیت و جذب نسل نو پشت کرده به دین مسیحیت با این توجیه که اساس دین احساس و توجه باطنی به بی نهایت است و افکار و عقاید و اعمال دینی که نسل نو با آن مخالفند جزء اساس دین نیست بلکه پوسته دین و تجلی احساسات دینی است.
  2. مصون سازی دین از نقادی­های فلاسفه­ای مانند کانت و هیوم
  
  بعد از شلایر ماخر این جریان فکری توسط کسانی مثل ویلیام جمیز، ردولف اتو، استیس، سوئین برن، پراد فوت و دیگران دنبال شد، که از نظر آنها دین به عنوان عنصری مستقل در تجربه انسانی شناخته می­شد که نباید به علم، متافیزیک یا اخلاق ارجاع شود. اساس دین بر یک لحظه تجربه قرار دارد که ذاتأ دینی است و نیازی ندارد تا با برهان متافیزیکی و شواهدی که پیروان برهان نظم اقامه کرده­اند، یا با توسل به اهمیت دین برای زندگی اخلاقی توجیه شود.[1]
 
تعریف تجربه دینی و بیان ماهیت آن
   تجربه واقعه و حادثه­اي را گويند كه شخص از سر خود مي­گذراند (چه بعنوان انجام دهنده و عامل آن واقعه و چه بعنوان ناظر و بيننده آن واقعه) و نسبت به آن آگاه است. مثل تجربه يك مسابقه فوتبال كه يا بصورت شركت در آن مسابقه است و يا به صورت تماشا كردن آن مسابقه. ما تجربه­هاي متنوعي داريم، اما در اينجا منظور ما تجربه ديني است كه غير از تجربه­هاي متعارف و معمولي است؛ يعني شخص متعلق اين تجربه را موجودي مافوق طبيعي مي­داند (يعني خداوند يا تجلي خداوند در يك فعل)،‌ يا آن را موجودي مي­انگارد كه به نحوي با خداوند مربوط است (مثل تجلي خداوند در شخصيتي مانند مريم مقدس) و يا آن را حقيقتي غايي مي­پندارد، حقيقتي كه توصيف ناپذير است.
   به طور خلاصه مي توان گفت؛ تجربه دینی تجربه­ای معنوی است که اولأ؛ متعلق آن موجودی فوق طبیعی باشد، یعنی تجربه در محدوده دین صورت گیرد. ثانیأ؛ فاعل آن در توصیف حالات و تجارب خود از مفاهیم و تعابیر دینی استفاده کند.[2]
در مورد ماهیت تجربه دینی چند دیدگاه وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
   1. شلایر ماخر تجربه دینی را احساس اتکای مطلق و يكپارچه به مبدا یا قدرتی متمایز از جهان می داند که بار معرفتی و شناختاری ندارد، بلکه از مقوله احساسات و مستقل از مفاهیم و اعتقادات و اعمال دینی است. او معتقد است كه چون اين تجربه نوعي احساس است و از حد تمايزات مفهومي فراتر مي­رود، لذا نمي­توانيم آن را توصيف كنيم.[3]
 
نقد
    الف) چگونه ممكن است كه شخص بتواند از دل احساساتي كه معرفت بخش و شناختاري نيستند گزاره­هاي صدق و كذب برداري بدست آورد كه در الهيات و فلسفه دين مورد استفاده قرار مي­گيرد. در واقع اگر تجربه بيان ناپذير است پس حقايق ديني چگونه از آنها نتيجه مي­شوند.
     ب) مدافعان اين نظريه درباره ماهيت احساسات و عواطف گرفتار سوء فهم شده­اند،‌ چرا كه احساسات و عواطف نيز مانند اعتقادات و اعمال قائم و وابسته به مفاهيم هستند. پس نمي­توان وجه معرفتي تجربه ديني را كاملا منتفي دانست.[4] 
     ج) این نظریه با ادیان آسمانی و ابراهیمی و تجارب وحیانی که صاحب کتاب دینی و معرفتی­اند سازگار نیست، چرا که باورها و گزاره های دینی شناختاری و صدق و کذب بردارند. همچنین این دیدگاه بر مکاشفات عرفانی که به علم حصولی تبیین می­شوند و بار معرفتی پیدا می­کنند انطباق ندارد.[5]
 
    2. ویلیام آلستون (متولد 1921) فیلسوف دین معاصر، تجربه دینی را نوعی ادراک حسی می­شمارد وساختار آن را مانند ساختار تجربه حسی می داند. او معتقد است همانگونه كه در ادراك حسي،‌ اشياء خودشان را به گونه­اي به ما نشان مي­دهند كه ما قادر به شناختشان باشيم، بر همين قياس در تجربه دینی نيز خداوند چنان خود را ظاهر مي­كند که شخص تجربه­گر قادر می­شود او و افعالش را بشناسد.[6]
 
نقد
   این دیدگاه هم بر تجربه وحیانی انطباق ناپذیر است چرا که در تجربه حسی ما اشیا را با اوصاف و کیفیات حسی آنها تجربه می کنیم در حالی که کسانی که خدا را تجربه می­کنند در گزارش تجربه­های خود خدا را عاری از اوصاف و کیفیات حسی می­دانند. در واقع تجربه خدا از سنخ علم حضوری است بر خلاف تجربه حسی که از سنخ علم حصولی است.[7]
 
  3. پراودفوت (متولد 1939) هم با نقد دو نظریه مذکور مدعی شد که ما تجربه دینی تفسیر ناشده­ای نداریم و هر تجربه­ای با مقولات اعتقادی و امور مافوق طبیعی تبیین می­گردد.[8] عقاید و اعمال دینی تفاسیری از تجربه­اند.[9]
         
 نقد
   ایراد این دیدگاه این است که اگر ما تجربه دینی را از سنخ علم حضوری بدانیم بدون تفسیر برای صاحب ادراک ظاهر و معلوم است، گرچه برای انتقال به دیگران نیازمند تفسیر و تبدیل آن به علم حصولی هستیم و اگر از سنخ علم حصولی باشد بدون تفسیر و تبیین قابل ارائه و انتقال به مخاطبان است.[10]
 


[1] . قائمي نيا، علي رضا،  تجربه ديني و گوهر دين، قم، بوستان كتاب، 1381، ص105-107 ؛ هوردن، ويليام، راهنماي الهيات پروتستان، ترجمه طاطاوس ميکائيليان، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي، 1368، ص36-40.
[2] . فعالي، محمد تقي، تجربه گرايي ديني و قرائت پذيري، کتاب نقد، شماره 23، ص47.
[3] . مايكل پترسون و ديگران، عقل واعتقاد ديني، ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران، طرح نو،1383،
عقل و اعتقاد ديني، ص41.
[4] . همان ، ص43.
[5] . خسروپناه، عبدالحسين، كلام جديد، قم، مركز مطالعات حوزه علميه قم، 1381، ص304.
[6] . عقل و اعتقاد ديني ،‌ ص44-45.
[7] . همان ،‌ ص 45؛ كلام جديد ، ص 304.
[8] . پراودفوت ، تجربه ديني ،ترجمه عباس يزداني ، موسسه طه ، 1377، ص200.
[9] .  همان ، ص 68.
[10] . کلام جديد ، ص305 .

 


2.2/5 - (11)
 
 
 
1393/09/30
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید