در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  انسان شناسي
نویسنده :  رضا میرزائی
كلمات كليدي  :  انسان شناسي، مردم شناسي، آنتروپولوژي
انسان شناسی
 
 دو اصطلاح «انسان شناسی» و «مردم شناسی» ترجمه انگلیسی و فرانسوی اصطلاحاتAnthropologie   و ethnologie است که از نظر ریشه لغوی هم معنا و معادلند. اولی از ریشه یونانی Anthropos   به معنی انسان و دومی از ریشه یونانی  Ethnosبه معنی قوم و مردم گرفته شده است. واژه آنتروپولوژی برای اولین بار توسط ارسطو مورد استفاده قرار گرفت و منظور او علمی بود که در جهت شناخت انسان تلاش کند.[1] 
  اصطلاح انسان شناسی نخستین بار در کشورهای انگلیسی زبان در ابتدای قرن بیستم رایج شد و به شاخه­ای علمی درباره موضوع انسان اطلاق می­شد که در پی مطالعه این موجود و زندگی اجتماعی او در مفهومی بسیار گسترده بود، از این رو موضوع مورد علاقه انسان شناسی مطالعه جوامع موسوم به ابتدایی بود، هر چند که حوزه­ای گسترده­تر از این محدوده می­خواست.
  اصطلاح مردم شناسی نیز در آغاز قرن بیستم عمدتا به مفهوم مطالعه انحصاری جوامع ابتدایی، اقوام و قبایل و ... بود. در فرانسه واژه مردم شناسی تا مدت­ها معادلی برای واژه انگلیسی «آنتروپولوژی» بود اما امروز گرایش بسیاری به جایگزینی مردم شناسی با انسان شناسی وجود دارد. واژه انسان شناسی در فرانسه مدت­ها تنها مفهوم انسان شناسی طبیعی را می­رساند، یعنی مطالعه ریخت شناسی نژادهای انسانی. در دهه 50 قرن بیستم، استراوس واژه انسان شناسی را به معنایی که انگلیسی زبانان آن را به کار می­بردند وارد زبان فرانسه کرد. نزد او انسان شناسی در آن واحد هم به معنای شناخت تالیفی از سازمان یافتگی جوامع باستانی بود و هم به صورتی عام تر به مفهوم مطالعه عمومی انسان.[2] 
  با توجه به مباحثی که ارائه شد، می­توان این نتیجه کلی را به دست آورد که در انسان شناسی ما دنبال شناخت انسان هستیم، و از آن جا که انسان موجودی است بسیار پیچیده و دارای ابعاد و شئون وجودی مختلف، که بررسی و تحقیق همه آنها در یک شاخه علمی امری نا ممکن به نظر می­رسد، لذا هر شاخه­ای از معرفت که به گونه­ای، ساحتی از ابعاد وجودی انسان را مورد بررسی قرار دهد، شایسته عنوان انسان شناسی خواهد بود. پس عنوان جامع انسان شناسی شامل همه شاخه­های علمی خواهد بود که به بررسی و شناخت و تحلیل بعد یا ابعادی از ساحت های وجودی انسان یا گروه و قشر خاصی از  انسان­ها می­پردازد.[3]  اهمیت و ضرورت مبحث انسان شناسی از دو حیث قابل توجه و بررسی است که در بحث آتی به آن اشاره می­شود:
 
 الف) انسان شناسی در چارچوب معارف بشری
   1.معنا دهی به زندگی؛ اگر تصویر ما از انسان بعنوان موجودی دارای هدف معقول باشد که در طول حیات دنیوی خود به سوی آن هدف در حرکت است و با اختیار و اراده خود این توانایی را دارد که سرنوشت خود را رقم بزند، در این صورت زندگی انسان هدفمند خواهد بود، در حالی که اگر تصویر ما از انسان به این صورت باشد که او را موجودی بدون اراده و اختیار قلمداد کنیم، که در زندگی خود هیچ دخالتی در تعیین سرنوشت خویش ندارد، در این صورت زندگی او یک زندگی بی معنا و پوچ خواهد بود.
 
    2. عقلانیت و کارآمدی نظام­های اجتماعی از قبیل (نظام اقتصادی، سیاسی، حقوقی و تعلیم و تربیت)؛ اگر تصویری که ما از انسان داریم، تصویری صحیح و مطابق با واقعیت انسانی نباشد، قطعأ نیازهای اساسی او هم برای ما روشن نخواهد شد، و در این صورت نظام­های اجتماعی مذکور هم بر پایه نیازهای واقعی انسان پایه ریزی نشده، در نتیجه از پشتوانه معقول و منطقی برخوردار نخواهد بود.
                                
   ب) انسان شناسی در حوزه معارف دینی    
   1. انسان شناسی و مساله خداشناسی؛ ادیان توحیدی و بویژه اسلام، شناخت انسان را بعنوان راهی برای دست یابی به معرفت خداوند معرفی می کنند. در واقع انسان مي­تواند دو نوع شناخت و معرفت داشته باشد؛ شناخت حصولي و شناخت حضوري. درشناخت حصولي انسان بوسيله صورت­ها و مفاهيم ذهني اشياء به آنها علم پيدا مي­كند و خود شيژء در ذهن يا نفس شخص عالم حاضر نيست، مانند علم ما به وجود اشياء خارجي يا وجود درد در دوستمان. در علم حضوري بر خلاف شناخت حصولي خود معلوم در نزد عالم حاضر است و عالم به خود معلوم علم پيدا مي­كند، نه اينكه علم او به معلوم از طريق صورت ذهني يا مفهوم آن معلوم باشد، مانند علم ما به وجود خودمان يا احساس درد دندان در درون خودمان. پس انسان نسبت به خودش هم مي­تواند علم حصولي داشته باشد و هم علم حضوري، و اگر گفته شده است كه شناخت انسان از خودش منجر به شناختش از خدا مي­شود، شامل هر دو نوع علم حصولي و حضوري مي­شود. به طور خلاصه می­توان گفت که شناخت حضوری انسان راهی برای آگاهانه شدن معرفت حضوری نسبت به خدا و شناخت حصولی انسان هم طریقی برای شناخت حصولی نسبت به خداست،[4] که اولی با عبادت و تزکیه نفس و سلوک عرفانی حاصل می­شود و دومی با تامل و تدبر در اسرار و حکمت­هایی که در وجود انسان به ودیعت نهاده شده است. 
 
     2 . انسان شناسی و مساله نبوت؛ نبوت به این معنا است که افرادي به آن مرحله از رشد و تعالی دست می­یابند که مي توانند با خداوند ارتباط پیدا کنند، و مجرای تحقق معجزات الهی و رساندن پیام های خداوند به سایر انسان ها قرار گیرند. چنین حقیقتی مستلزم آن است که ما قائل شویم انسان دارای چنین ظرفیت بالائی است.
 
    3 . انسان شناسی و مساله معاد؛ اعتقاد به حیات پس از مرگ، فرع براین مطلب است، که انسان دارای ساحتی روحانی و مجرد است ،كه بعد از جدایی از بدن می­تواند بطور مستقل به حیات خود ادامه دهد و درهنگام قیامت به بدن برگردد.
   
   4. انسان شناسی و علم اخلاق؛ شالوده مباحث اخلاقی بر اصل کمال پذیری نفس و تاثیرپذیری آن از افعال اخلاقی استوار است، ما برای آگاهی از چگونگی تکامل نفس بوسیله افعال اخلاقی، باید کمال نفس را شناخته، رفتارهای اخلاقی خود را به عنوان راهی برای رسیدن به آن مقصد اعلی تنظیم کنیم.[5]
 
 
 


[1] . فربد، محمد صادق، مبانی انسان شناسی ، تهران، نشر منصوري، 1372، ص3 .
[2] . دورتيه، ژان فرانسوا، علوم انسانی، گستره شناخت­ها، ترجمه مرتضي كتبي و ديگران، تهران، نشر ني، 1382، ص28-29 .
[3] . واعظی، احمد، انسان از دیدگاه اسلام، تهران، دفتر همكاري حوزه و دانشگاه، 1377، ص12-13؛ خسروپناه، عبدالحسین، گستره شریعت، قم، نشر معارف، ص215؛ رجبی، محمود، انسان شناسی، قم، موسسه امام خميني، 1385، ص16.
[4] . مصباح يزدي، محمد تقی، شرح جلد هشتم اسفار، جزء اول، قم، موسسه امام خميني، 1375، ص23-24.  
[5] . برای مطالعه بیشتر در مورد ضرورت انسان شناسی، ر.ک: مصباح يزدي، محمد تقی، معارف قرآن(1-3)، قم، موسسه امام خميني، 1378، ص321-324؛
 جوادی آملی، عبدالله ، صورت و سیرت انسان در قرآن، قم، نشر اسراء، 1379، ص21-25؛
رجبی، محمود، انسان شناسی، ص18-27 ؛ واعظی، احمد، انسان از دیدگاه اسلام، ص14-17؛
خسروپناه، عبدالحسین، گستره شریعت، ص225-226.

 

2.7/5 - (15)
 
 
 
1393/04/22
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas