در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  اغراق
كلمات كليدي  :  اغراق، مبالغه، غلو
اغراق
 
  اغراق، كلمه‌ای عربی و مصدر باب افعال است و در فرهنگ‌ها به معانی مختلف آمده است از جمله غرق كردن، پركردن كاسه و پركردن كمان. در فرهنگ‌های ادبی معنی اخیر را در وجه تسمیه اغراق در نظر داشته‌اند. در اصطلاح یعنی در وصف و مدح یا ذم كسی زیاده روی كنند و آنچه را وجود دارد، بیش از آنچه هست، جلوه دهند.
  تا حدود قرن هفتم، مؤلفین كتاب‌های بدیعی بین «مبالغه» و «اغراق» و «غلو» فرق نمی‌گذاشتند و هر سه كلمه را به یك معنا می‌گرفتند اما بعدها بین آنها فرق گذاشته‌اند.
  «اغراق» وصف، مدح یا ذم چیزی است زیادتر از حد معمول به گونه‌ای كه عقلاٌ ممكن باشد، ولی عادتاٌ امكان پذیر نباشد؛ مانند:
               باد اگر در من اوفتد ببرد    كه نماندست زیر جامه‌تنی
                                                                                      (سعدی)
 
  «مبالغه» آن است كه در وصف و مدح یا ذم، افراط و زیاده‌روی كنند اما از حد امكان عقلی و عادی تجاوز نكنند، آنچنان كه رودكی می‌گوید:
                همی بكشتی تا در عدو نماند شجاع 
                                       همی بدادی تا در ولی نماند فقیر      
 
  غلو، آن است كه در وصف چیزی مبالغه كنند و وصف را از حد درگذرانند، به طوری كه عقلاٌ و عادتاٌ محال باشد:
           نُه كرسی فلك نهد اندیشه زیر پای     
                                     تا بوسه بر ركاب قزل ارسلان زند
                                                                                     (ظهیر فاریابی)
 
  البته اصطلاحات مزبور، در موارد بسیاری به جای هم و به عنوان مترادف به كار رفته‌اند؛ اما، در این تقسیم‌بندی غلو از اغراق و اغراق از مبالغه قوی‌تر است.
  در باب اغراق و حد قبول آن، در میان اهل ادب، پیوسته اختلاف‌نظرهایی بوده است: برخی آن را به كلی رد كرده‌اند، چون به كار بردن آن را نشانه دور شدن گوینده از بیان حقیقت دانسته‌اند؛ برخی دیگر معتقدند كه همین دور شدن از حقیقت، نشان ذوق هنری است.
  به طوری كه مثل شده بود، «احسن الشعر اكذبه»؛ (زیباترین شعرها دروغ‌ترین آنهاست)؛ و نظامی گفته است:
در شعر مپیچ و در فن او            چون اكذب اوست احسن او
(همایی؛ 1374،267)
  دسته‌ای دیگر نیز اغراق را در حد معقول و معتدل جایز شمرده‌اند. به نظر می‌رسد آنچه حد زیبایی یا قابل قبول بودن اغراق را تعیین می‌كند، دوری یا نزدیكی آن به واقعیت نیست؛ بلكه، زیبایی و تناسب تصویری است كه به وسیله اغراق ارائه می‌شود و نیز این نكته كه شاعر بتواند با مهارت امری را كه محال به نظر می‌آید، ممكن جلوه دهد.
  اغراق جزو صنایع بدیع معنوی است و درگذشته از اهمیت فوق العاده‌ای برخوردار بوده، به گونه‌ای كه كمتر شعری از این صنعت خالی است. استفاده از این صنعت گاه چنان با افراط همراه بوده كه در مواردی به ترك ادب شرعی منجر شده است:
      صواب كرد كه پیدا نكرد دو جهان         
                   یگانه ایزد دادار بی‌نظیر و همال
      وگرنه هر دو جهان را كف تو بخشیدی 
                  امید بنده نماندی به ایزد متعال
                                                                   (قنبری؛ 68: 117)
 
  حماسه عرصه گسترده این صنعت بوده و از مختصات آن محسوب می‌شود؛ به طوری كه عده‌ای معتقدند نباید بدان صنعت اطلاق كرد زیرا، در حماسه قهرمان، فردی مافوق بشر است و از این رو رفتار و كردار او غیر طبیعی است.
  در شاهنامه فردوسی نمونه های زیبایی از اغراق را می‌توان یافت:
           زسمّ ستوران در این پهن دشت 
                       زمین شد شش و آسمان گشت هشت
           شود كوه آهن چو دریای آب
  اگر بشنود نام افراسیاب
 
  گذشته از آن قصیده های مدحی و بعضی هجوها نیز نمونه‌های خوبی از اغراق را در خود دارند. در قرن یازدهم و در میان شعر شاعران سبك هندی نمونه‌های فراوانی از اغراق‌های دور از ذهن كه اغلب از زیبایی و ظرافت خالی است، می‌توان یافت. در ادبیات غرب، «hyper bole»  كه در اصل یونانی به معنی دور پرتاب كردن است، یكی از صنایع بدیعی محسوب می‌شود و در همه اقسام ادبی چه جدی و چه غیر جدی به كار می‌رود. اگر مبالغه در جهت كم انگاری و دست كم گرفتن كسی باشد در ادبیات غرب نوعی جداگانه تلقی می‌شود و آن را nderstatement به معنای كم‌انگاری می‌نامند. در اصطلاحات و گفتار روزمره مردم، به نمونه های بسیاری برمی‌خوریم، مثل چشم به هم زدن، پر درآوردن و... .
 
 
منابع:
1- شمیسا، سیروس؛ نگاهی تازه به بدیع، تهران، فردوس، 1375، چاپ هشتم، ص 77.
2- قنبری، محبعلی؛ گوهركده، اداره كل ارشاد اسلامی، زنجان، 1368، چاپ اول، 68.
3- میرصادقی (ذوالقدر)، میمنت؛ واژه‌نامه هنر شاعری، تهران، كتاب مهناز، 1385، ص 29-20.
4- همایی، جلال الدین؛ فنون بلاغات و صناعات ادبی، تهران، هما، 1374، چاپ یازدهم، ص 267.

 

3.2/5 - (25)
 
 
 
1393/08/08
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas