واتر گیت (Watergate)
«واتر گیت» نام مجتمعی مسكونی – اداری و هتلی در واشنگتن (پایتخت آمریكا) است كه كمیته ملی حزب دموكرات، طبقه ششم هتل را اجاره كرده بود تا ستاد مبارزه انتخاباتی سال 1972 خود را در آنجا مستقر سازد.
گردانندگان حزب جمهوری خواه كه نیكسون- رئیس جمهور وقت آمریكا -نیز از آن حزب بود، شبانه به ستاد انتخاباتی حزب دموكرات در «واتر گیت» وارد شده و با سرقت مدارك و پروندهها و نصب میكروفونهای مخفی، به استراق سمع و جاسوسی علیه آن حزب پرداخته بودند تا از برنامههای انتخاباتی دموكراتها آگاه شوند. هیاهوی عجیبی كه به دنبال لو رفتن این ماجرا برخاست به دستگیری گروهی منتهی گشت كه عمده آنها از ماموران كاخ ریاست جمهوری بودند؛ روز 10 ژانویه 1973م. پنج تن از آنان در ضمن محاكمه اعتراف كردند كه شب 7 ژوئیه 1972، به مركز انتخاباتی دموكراتها رفته و دست به سرقت زدند. افراد مزبور متعلق به كمیته «انتخاب مجدد نیكسون» برای مقام ریاست جمهوری آمریكا بودند.
ابتدا تصور میشد كه یك سرقت عادی صورت گرفته باشد، حتی سخنگوی رئیس جمهور اولین دروغ را اینجا گفت و موضوع را به صورت یك دزدی جزئی توضیخ داد؛ ولی، دو خبرنگار از روزنامه «واشنگتن پست» به نامهای «باب وودوارد» و «كارل برنشتاین» قضیه را پیگیری کرده و مدارك و اسنادی را به دست آوردند كه معلوم میساخت پای مقامات كاخ سفید و شخص نیكسون در میان آمد.
اتهام اصلی مرتكبین این نبود كه چرا مرتكب چنین جرمی شدهاند، بلكه بیشتر این بود كه بر ارتباط خود با كاخ سفید سرپوش گذاشته و به طور كلی راه اجرای عدالت را سد كردهاند. این رسوایی بزرگی بود اما چون ماجرای كامل آن، پس از پیروزی نیكسون در انتخابات 1972 فاش شده بود، نتوانست مانع پیروزی مجدد نیكسون در انتخابات ریاست جمهوری بشود. از آنجا كه روشن شده بود خود رئیس جمهور (نیكسون) در پنهان ساختن ماجرا از مردم، شریك بوده است، اعضای مجلس نمایندگان درصدد اعلام جرم و استیضاح نیكسون برآمدند؛ در این میان نوارهای سرّی مصاحبههای رئیس جمهور در كاخ سفید فاش شد و نیكسون را با كمك تشریفات قضایی مجبور كردند تا این مدرك مهم را افشا كند. نیكسون به هر مستمسكی دست یازید تا جلوی این حركت را بگیرد، و ادعا كرد كه قضیه نوارها مشمول مصونیتی است كه رئیس جمهور از آن برخوردار است اما دیوان عالی كشور این ادعا را وارد ندانست.
در حالی كه استیضاح قطعی به نظر میآمد قضیه واتر گیت با افشا سازی غیر عادی پایان گرفت زیرا نیكسون استعفا كرد. او در آگوست 1974م به عنوان سی و هفتمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریكا در عین اصرار بر بیخبری از همه چیز و دست نداشتن در ماجرای جاسوسی مزبور استعفا داد و معاون او جرالد فورد جانشین وی شد؛ یك ماه بعد فورد با استفاده از اختیار عفو عمومی، نیكسون را از تعقیب قضایی مصون كرد.
آنچه به عنوان یك معما از جریان واتر گیت باقی مانده بود، اینكه فرد ناشناسی كه اطلاعات ارزشمندی را اندك اندك به دو خبرنگار «واشنگتن پست» میرساند چه كسی است؟ وودوارد و برنشتاین نام این شخص را «ته حلق» نامیده بودند و هویت وی تا سال 2005 نامعلوم بود. سال 2005 یك كارمند بازنشسته پلیس، برای وكیلی كه با او دوست بود تعریف كرد كه «ته حلق» است. «مارك فلت» معاون رئیس اف بی آی بیش از سی سال هویت خود را مخفی نگه داشته بود و در این مدت تنها وودوارد، برنشتاین و «بردلی» یكی از سر دبیران واشنگتن پست او را میشناختند. در آن زمان گمانه زنیهای زیادی در مورد شناخت هویت فرد یاد شده انجام میگرفت، از آن جمله پاتریك گری رئیس پلیس، هنری گیسنجر و حتی جورج بوش پدر كه نماینده آمریكا در سازمان ملل بود. ته حلق مرموزترین فرد در ایالات متحده لقب گرفته بود، اما مارك فلت با معرفی خود آخرین صفحه پرونده واتر گیت با نام خود به پایان رساند. امروزه هر چند نام واژۀ واتر گیت باقی مانده و به صورت كلیشهای ژورنالیستی درآمده، امّا تقریباً هر رسوایی سیاسی را بویژه اگر با دزدی مدارك و استراق سمع همراه باشد با پسوند «گیت» میآرایند.
منابع:
1. رابرتسون، دیود؛ فرهنگ سیاسی معاصر، عزیز كیاوند (ترجمه)، تهران، نشر البرز، 1375، چاپ اوّل، ص 324.
2. علی بابایی، غلامرضا؛ فرهنگ علوم سیاسی، تهران، نشر ویس، 1369، چاپ دوم، ص 821.
3.وودوارد، باب؛ سایه شرم واتر گیت، شهناز انوشیروانی (ترجمه)، تهران، مؤسسه خدماتی فرهنگی رسا، 1381، چاپ اول، ص 10.
4. سرابی، محمد؛ «نگاهی به پرونده واتر گیت»، روزنامه شرق، مورّخ 16/5/85.
