در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  ايجاز و اطناب‌
نویسنده : اصغر دادبه‌
كلمات كليدي  :  مساوات، اطناب‌، ايجاز
ايجاز و اطناب‌
 
ايجاز، در لغت‌ به‌ معناي‌ كوتاه‌گويى‌، و در اصطلاح‌ چنان‌ است‌ كه‌ «لفظ اندك‌ بود و معنى‌ آن‌ بسيار». ايجاز وَ اِطْناب‌، و نيز مساوات‌، گونه‌هاي‌ مختلف‌ اداي‌ مقصود و بيان‌ِ معانى‌ ذهنى‌ كه‌ گويندة بليغ‌ بنابر مقتضيات‌ از آنها استفاده‌ مى‌كند.
 ايجازي‌ كه‌ موجب‌ اخلال‌ در معنى‌ و سبب‌ ابهام‌ و تعقيد گردد، ايجاز مخل‌ يا مردود نام‌ دارد و از آن‌ به‌ «تقصير» نيز تعبير شده‌ است‌، اما ايجازي‌ كه‌ مخل‌ معناي‌ مقصود نباشد، داراي‌ ارزش‌ بلاغى‌ است‌ و در اصطلاح‌ ايجاز مقبول‌ ناميده‌ مى‌شود. اين‌ نوع‌ ايجاز بر دو نوع‌ است‌:
1.  ايجاز قصر  
2.  ايجاز حذف‌
 ايجاز قصر: سخنى‌ است‌ كوتاه‌ و رسا كه‌ كوتاهى‌ آن‌ از حذف‌ واژه‌ها و جمله‌ها پديد نيامده‌ باشد.
 در زبان‌ فارسى‌، متون‌ ادب‌ تا قرن‌ 7ق‌ آكنده‌ از ايجاز قصر است‌ و گلستان‌ سعدي‌، به‌ ويژه‌ باب‌ هشتم‌ آن‌ جلوه‌گاه‌ نمونه‌هاي‌ استادانة اين­گونه‌ ايجاز است‌. در زبان‌ عربى‌، به‌ ويژه‌ در قرآن‌ كريم‌ عالى‌ترين‌ نمونه‌هاي‌ اين‌ نوع‌ ايجاز را مى‌توان‌ يافت‌ (مثلاً بقره‌/179).
  ايجاز حذف‌: که حاصل‌ حذف‌ بخشى‌ از كلام‌ است‌، به‌ شرطى‌ كه‌ مخل‌ معنى‌ نباشد. براي‌ اين‌ نوع‌ ايجاز در زبان‌ فارسى‌، مثلاً نك: سعدي‌، 219، بيت‌ 6؛ نيز تقوي‌، 130؛ در زبان‌ عربى‌، مثلاً در قرآن‌ كريم‌، نك: يوسف‌ /82.
 
اطناب‌:
  در لغت‌ به‌ معناي‌ دراز گويى‌، و در اصطلاح‌ آن‌ است‌ كه‌ الفاظ بيش‌ از معانى‌ باشد.
اطناب‌ مردود و مُمِل‌ّ: اگر‌ درازگويى‌، ملال‌آور و دور از اعتدال‌ باشد و به‌ « بسط ناپسنديده‌ » كه‌ از آن‌ به‌ تطويل‌ نيز تعبير مى‌شود، بينجامد، آن‌ را اطناب‌ مردود و مُمِل‌ّ مى‌نامند.
اطناب‌ مقبول‌: آن­گونه‌ درازگويى‌ است‌ كه‌ موجب‌ ملال‌ نمى‌گردد و خود داراي‌ ارزش‌ ادبى‌ و هنري‌ است‌. اين‌ نوع‌ اطناب‌ وجوه‌ متعددي‌ دارد كه‌ گاه‌ آن‌ را تا 20 وجه‌ برشمرده‌اند.
  اطناب‌ مقبول‌ اگر سودمند به‌ حال‌ متكلم‌ باشد، مانند سخن‌ گفتن‌ طولانى‌ عاشق‌ با معشوق‌، از آن‌ به‌ التذاذ يا استلذاذ تعبير مى‌گردد؛ و اگر متكلم‌ سخن‌ خود را مؤكد سازد، يا به‌ تكميل‌ آن‌ دست‌ زند، يا به‌ تبيين‌ و توضيح‌ آن‌ بپردازد تا فايدة اطناب‌ عايد مخاطب‌ گردد، آن‌ را اطناب‌ سودمند به‌ حال‌ مخاطب‌ مى‌گويند. وجوه‌ متعدد اطناب‌ مقبول‌ به‌ همين‌ حوزه‌ تعلق‌ دارد و غرض‌ از آن‌ بيشتر تأكيد، تكميل‌ و تبيين‌ است‌؛ تأكيد خود شامل‌ «تكرير» و «تذييل‌» و «ايغال‌»؛ تكميل‌ شامل‌ «تتميم‌» و «احتراس‌»؛ و تبيين‌ شامل‌ ديگر وجوه‌ اطناب‌ مانند ايضاح‌ پس‌ از ابهام‌، ذكر خاص‌ پس‌ از عام‌ و... است‌.
 مساوات‌، يعنى‌ سخنى‌ كه‌ در آن‌ لفظ و معنى‌ برابر است‌. اين‌ معنى‌ كه‌ ميانة ايجاز و اطناب‌، مرحله‌اي‌ به‌ نام‌ مساوات‌ هست‌، يا نه‌، مورد بحث‌ و اختلاف‌ علماي‌ بلاغت‌ است‌. مباحث‌ مربوط به‌ ايجاز و اطناب‌ مانند ديگر فصول‌ علم‌ معانى‌ تا سدة 4ق‌/10م‌ به‌ صورت‌ ضمنى‌ و نامستقل‌ مطرح‌ مى‌شد و از سدة 5ق‌ به‌ تدريج‌ روي‌ به‌ استقلال‌ و تكميل‌ نهاد و آثاري‌ چون‌ جامع‌ العلوم‌ سكاكى‌، و المطول‌ و مختصر تفتازانى‌ پديد آمد. در آثار فارسى‌ سده‌هاي‌ 5 و 6ق‌ نشانى‌ از بحث‌ ايجاز و اطناب‌ نيست‌ و در سده‌هاي‌ بعد هم‌ فقط بحث­هايى‌ زير عناوين‌ حشو و اعتراض‌ الكلام‌ و بسط و اطناب‌ ديده‌ مى‌شود.‌ در ايران‌ بحث‌ ايجاز و اطناب‌ به‌ طور مستقل‌ و مفصل‌ تقريباً مربوط به‌ نيم‌ قرن‌ اخير است‌ كه‌ كسانى‌ چون‌ نصرالله‌ تقوي‌ در هنجار گفتار، و همايى‌ در معانى‌ و بيان‌ به‌ آن‌ پرداختند.
 
منبع:
دائرةالمعارف بزرگ اسلامی،زیرنظر: کاظم موسوی بجنوردی؛ تهر ان سازمان انتشارات وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی،چاپ اول، 1384، ج10

3.1/5 - (35)
 
 
 
1393/08/01
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas