در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  خليج هميشه‌ فارس
نویسنده : محمود طلوعی
كلمات كليدي  :  خلیج‌فارس، جزیرۀ هرمز، پرتغال، هلند، شاه‌عباس، محمدشاه قاجار، انگلیس، پرشین گولف، استرابون، قرن هفدهم میلادی، نادر شاه ، كریم ‌خان زند،
خلیج‌فارس PERSIAN GULF   
               
  خلیج‌فارس كه از آغاز دهۀ 1980 به كانون خطرناك‌ترین بحران‌های بین‌المللی تبدیل شده است، قدیمی‌ترین كانون تمدن بشری است و كهن‌ترین اقوام متمدن تاریخ بشر در كرانه‌های شمالی آن پا به عرصۀ گذاشته­اند.
   اشغال جزیرۀ هرمز از طرف پرتغالی‌ها در سال 1506 میلادی، كه تصرف بخشی از سواحل شمال و جنوب خلیج‌فارس را به دنبال داشت، سرآغاز رقابت‌های استعماری در خلیج‌فارس گشت كه تا قرن بیستم ادامه یافته است .سلطۀ آنان بر این جزایر پس از 115 سال پایان یافت.
  در طول قرن هفدهم میلادی، هلندی‌ها با استفاده از نارضایتی شاه‌عباس از زیاده‌روی‌ها و مداخلات  انگلیسی­ها در امور داخلی ایران ، به دربار نفوذ کرده موقعیت ممتازی در خلیج‌فارس تا اواسط قرن هجدهم  به دست آوردند. ولی با تضعیف موقعیت هلند در جهان، ناچار شدند برای همیشه از خلیج‌فارس وداع كنند.
  در طول قرن هجدهم میلادی كه مصادف با سلطنت نادرشاه و حكومت كریم‌خان زند در ایران بود، قدرت و نفوذ ایران در خلیج‌فارس افزایش یافت. ولی در اواخر این قرن، پس از مرگ كریم‌خان، سید سلطان ابن احمد، امام مسقط، به سواحل جنوبی ایران لشگر كشی كرد و بندرعباس و جزایر قشم و هرمز را تصرف نمود. قرن نوزدهم میلادی نیز قرن سلطۀ انگلیس بر خلیج‌فارس است.
  انگلیسی ها در حملۀ اول (1838.م ) که در زمان سلطنت محمدشاه قاجار رخ داد، چند كشتی جنگی وارد خلیج‌فارس کردند و در دومین حمله در نوامبر سال 1856، كه در اوائل سلطنت ناصرالدین شاه و به عنوان مقابله با عملیات نظامی ایران برای تسخیر هرات صورت گرفت سربازان انگلیسی در بوشهر پیاده شده تا برازجان پیش رفتند، از سوی دیگر از طریق شط ‌العرب و كارون اهواز را تصرف كردند. آنان همچنین حاکم مسقط و عمان را هم تحریك كردند تا به بندرعباس حمله‌ور شود بدین سان ناصرالدین شاه از روی
ناتوانی امین‌الملك غفاری را به پاریس فرستاد و از ناپلئون سوم تقاضای میانجی‌گری نمود.
   در نتیجۀ مذاكراتی كه با وساطت فرانسه بین ایران و انگلیس صورت گرفت، به موجب قرارداد پاریس، دولت ایران در ازاء خروج  نیروهای انگلیس، بندرعباس و چابهار را به مدت بیست سال به امام مسقط واگذار نماید و تنها برای هر سال شانزده هزار تومان مال‌الاجاره دریافت کند. به این ترتیب افغانستان برای همیشه از ایران منتزع شد و اختیار امور بنادر خلیج‌فارس هم عملاً از دست ایران خارج گردید.
  چهار سال بعد انگلیسی‌ها بر بحرین مسلط شدند و یك قرارداد رسمی تحت‌الحمایگی با شیخ بحرین امضا كردند. به تدریج سرتاسر سواحل جنوبی خلیج‌فارس نیز تحت سلطۀ انگلیس قرار گرفت و در پایان قرن نوزدهم خلیج ‌فارس عملاً به یك دریای اختصاصی برای كشتی رانی و تجارت انگلیسی‌ها تبدیل گردید.
  از آغاز قرن بیستم و اكتشاف نفت در خلیج‌فارس آمریكائی‌ها رقیب اصلی اشغال گران انگلیسی‌ گشتند كه به تدریج بر مهم‌ترین منابع نفتی اطراف خلیج‌ مسلط شدند. در نیمۀ اول قرن بیستم كمپانی‌های نفتی آمریكا انحصار اكتشاف و استخراج نفت عربستان سعودی، ونیز پنجاه درصد نفت كویت و 25 درصد نفت عراق را به دست آوردند و به دنبال ملی شدن نفت ایران در ازاء همكاری با انگلیسی‌ها برای ساقط كردن حكومت مصدق 40 درصد سهام كنسرسیوم نفت ایران را نیز به دست خود گرفتند. كشورهای ساحلی جنوبی خلیج‌فارس نیز كه تحت‌ الحمایه یا وابسته به انگلیس بودند به تدریج استقلال یافتند و برای حفظ امنیت خود در برابر تهدیدهای خارجی بیش‌ از پیش به آمریكا متكی شدند.
  جنگ ایران و عراق كه از سال 1980 تا 1988 به طول انجامید، بر نفوذ آمریكا در كشورهای ساحلی جنوب خلیج‌فارس افزود، و بعد از پایان این جنگ نیز ماجراجوئی‌ها صدام حسین و تجاوز وی به كویت بهانه‌ای برای مداخلۀ مستقیم نظامی آمریكا در این منطقه فراهم ساخت که تا کنون ناوهای عظیم هواپیمابر آمریکائی در این دریای نیل گون جولان می دهند و هر از گاهی نیز به تجاوز و کشتار وحشانه دست می زنند چنان که نمونه آن را در هدف قرار دادن هواپیمای مسافربری ایرانی دیدیم که منجر به کشته شدن صدها تن کودک و زن و مرد بی گناه از هم وطنان  گردید .
  مساحت خلیج‌فارس طبق آخرین برآوردها 000/240 كیلومتر مربع تخمین زده شده است. طول سواحل آن از مصب اروند رود تا تنگۀ هرمز در منابع ایرانی 805 كیلومتر و در منابع خارجی از جمله دائرة المعارف بریتانیكا 615 میل یا بیش از نهصد كیلومتر نوشته شده است.
  خلیج‌فارس یكی از كم‌عمق‌ترین دریاهای دنیا است و به استثنای تنگۀ هرمز و آب‌های مجاور آن كه عمق آب گاهی تا 180 متر می‌رسد، در عمیق‌ترین نقطۀ داخل خلیج‌ به ندرت از 90 متر تجاوز می‌كند.
عمق آب در طول ساحل ایران بیشتر از كرانه‌های جنوبی آن است و در طول سواحل جنوبی خلیج به علت كمی عمق آب جزایر كوچك و متعددی سر از آب بیرون آورده است.
  خلیج‌فارس علاوه بر انواع‌ ماهی‌ها و جانوران دریائی، دارای منابع معدنی فراوانی است كه بیشتر دست ‌نخورده مانده است.به موجب آخرین آمار بیش از شصت درصد منابع نفت شناخته شدۀ جهان در منطقۀ خلیج‌فارس ذخیره شده و حساسیت وضع خلیج‌فارس بیشتر از همین جا ناشی می‌گردد.
  دربارۀ نام خلیج‌فارس، تا اوائل دهۀ 1960 میلادی هیچ‌گونه بحث و جدلی در میان نبوده و در تمام منابع اروپائی و آسیائی و آمریكائی و دارئرة‌المعارف‌ها و نقشه‌های جغرافیایی كشور‌ها، این نام ذكر شده است. در تمام منابع عربی نیز تا قبل از این تاریخ از خلیج‌فارس به نام «الخلیج‌الفارسی» یاد شده است.
   در نیمۀ دوم دهۀ 1960  اصطلاح خلیج عربی برای نخستین بار از طرف یكی از نمایندگان سیاسی انگلیس در خلیج‌فارس به نام «سرچارلز بلگریر» عنوان شد؛ او بیش از سی‌سال نمایندۀ سیاسی و كارگزار دولت انگلیس در خلیج‌فارس بوده است که بعد از مراجعت به انگلستان در سال 1966 كتابی به نام «ساحل دزدان دریائی»دربارۀ سواحل جنوبی خلیج‌فارس منتشر كرد و در آن برای اولین‌بار نوشت كه «عرب‌ها ترجیح می‌دهند خلیج‌فارس را خلیج عربی بنامند».
   به سرعت اصطلاح «الخلیج‌العربی» در مطبوعات كشورهای عربی رواج پیدا می‌كند و در مكاتبات رسمی به زبان انگلیسی‌ نیز اصطلاح «آرابیان گولف» جای‌گزین اصطلاح رایج قدیمی «پرشین گولف»(5) می‌گردد. بعضی از كشورهای عرب از اصرار در به كار بردن این نام ساختگی دست برنمی‌داشتند و حتی اعتبار هنگفتی از محل درآمدهای كلان نفتی در اختیار بعضی از مأموران سیاسی خود در خارج از کشور گذاشته شده بود تا با تطمیع مطبوعات خارجی نام مجعول خلیج‌عربی را به جای خلیج‌فارس رواج بدهند. اما مطبوعات معتبر خارجی با وجود همۀ این تطمیع‌ها حاضر نشدند اصطلاح مجعول خلیج‌ عربی را به كار ببرند. ولی تا این حد تسلیم شدند كه به جای خلیج‌فارس یا خلیج عربی فقط «خلیج» بنویسند و اكنون نیز در مطبوعات خارجی و گزارش‌های خبرگزاری‌های بین‌المللی از اصطلاح مطلق «خلیج» استفاده می‌كنند. در این میان آن‌چه جای تأسف بیشتری دارد این است كه بسیاری از كتاب‌هایی كه از خلیج‌عربی نام برده‌اند در كشور سوریه به چاپ رسیده است.
اما واقعیت این‌است كه خلیج فارس یك نام تاریخی و قدیمی است كه از بدو تاریخ بر روی این خلیج گذاشته شده که در این سخن فقط به ذكر چند منبع معتبر اكتفا می‌كنیم:
1- نخستین مدرك تاریخی كه دربارۀ نام خلیج‌فارس موجود است، كتیبه‌ای است كه از داریوش اول هخامنشی در كانال سوئز كشف شده و در آن از خلیج‌فارس به نام «دریائی كه از پارس می‌آید» نام برده شده است. مشخصات این كتبیه در تمام منابع معتبر باستان‌شناسی موجود است.
2- مورخ معروف یونانی به نام «فلاویوس – آریانوس» كه در قرن دوم میلادی می‌زیسته و شرح سفر دریائی «نئاركوس» فرمانده نیروی دریائی اسكندر را در طول سواحل شمالی اقیانوس هند و دریای عمان و خلیج فارس نوشته است، از خلیج‌فارس به نام «پرسیكون كایتاس» نام می‌برد كه معنی دقیق آن همان خلیج فارس است.
3- «استرابون» جغرافی‌دان معروف یونانی اوائل قرن اول میلادی مكرر همین نام خلیج فارس را در جغرافیای خود به كار برده و از بحر احمر فعلی به عنوان «خلیج عرب» نام برده است. متن جغرافیای استرابون به زبان فرانسه هم ترجمه شده و این واژه در صفحات 357 تا 362 متن فرانسه كتاب به كرات آمده است.
4- «كلودیوس – پتولمااوس» بزرگ‌ترین عالم هئیت و جغرافیای قدیم كه در قرن دوم میلادی می‌زیسته و ما او را به نام «بطلمیوس» می‌شناسیم، در كتاب معروف خود دربارۀ جغرافیای عالم كه به زبان لاتین نوشته است از خلیج فارس به نام «پرسیكوس سینوس»  یاد كرده، كه درست به معنای خلیج‌فارس است.در بعضی كتاب‌های لاتین و نقشه‌های جغرافیا همین اصطلاح را به طور معكوس «سینوس پرسیكوس» نوشته‌اند.
5- در تمام كتاب‌های جغرافیا و نقشه‌هائی كه تا اواسط قرن بیستم در جهان چاپ شده از خلیج‌فارس به نام انگلیسی‌«پرشین گولف» یا فرانسه «گلف پرسیك» و آلمانی «پرسیشر گولف» و روسی «پرسیدس كیزالیو» و ایتالیائی «گلفو پرسیكو» یا ژاپنی «پروشا وان» نام برده شده كه همه به معنی خلیج فارس است.
6- و بالاخره در تمام منابع عربی و فارسی قبل از فتنه‌انگیزی‌های اخیر، خلیج‌فارس به همان نام «الخلیج‌الفارسی» یا «بحرفارس» خوانده شده است كه به طور نمونه می‌توان به كتاب‌های «مختصر كتاب البلدان» تألیف ابن فقیه (تألیف 279 هجری)، كتاب «تقویم البلدان» تألیف ابوعلی احمدبن عمربن رسته (290 هجری)، كتاب «المسالك والممالك» تألیف ابوالقاسم عبیدالله بن احمد بن خرداد به (300 هجری)، كتاب «مروج الذهب و معادن الجوهر» تألیف ابوالحسن علی بن الحسین بن علی مسعودی (346 هجری)، كتاب «نزهة القلوب» تألیف حمدالله بن ابوبكر مستوفی (740 هجری) و كتاب «تحفة النظار فی غرائب الامصار و عجائب الاسفار» تألیف ابن بطوطه اشاره نمود.
 
 
منبع:
طلوعی، محمود؛ فرهنگ جامع سیاسی، تهران، نشر علم، چاپ دوم، 1377
 

3.4/5 - (12)
 
 
 
1393/10/01
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای دریافت پنل پیامک رایگان کلیک کنید