تعداد همسران پیامبر (ص)
دین مقدس اسلام ازدواجهای نامحدود و بیقید و شرط را محدود و مشروط به شرایطی خاص مثل؛ عدالت (عاطفی،مادی) و رعایت برابری بین همسران نموده است. و براساس آیات قرآن كریم هر مرد مسلمان به شرط داشتن توانائی مالی و رعایت عدالت بین همسران خود میتواند تا چهار همسر دائم به صورت همزمان اختیار كند. و لی وقتی در مورد پیامبر اسلام (ص) مشاهده میكنیم كه آن حضرت بیش از چهار همسر دائم اختیار كرده بودند.
برخی مسئله تعدد همسران پیامبر (ص) را نقطه ضعفی در زندگی آن حضرت میدانند و گاه با تعدد زوجات در زمان ما كه معمولاً ناشی از شهوترانی و رسیدن به مال و منال پدر زن و استعمار زنان برای كارهای شخصی است. آن را مقایسه میكنند.
اساساً این طرز تلقیهای امروزه از تعدد زوجات در آن دوره مطرح نبوده چرا كه مخالفان زیادی كه درصد اسلام سعی داشتند با هر بهانه و اشكالی به آن حضرت و ایراد بگیرند، به این موضوع اشاره نكردهاند از سوی دیگر ازدواجهای متعدد پیامبر (ص) قبل از نزول آیه قرآن بود كه تعداد زنان را محدود به چهار عدد میكند چرا كه آیه مذكور در اواخر سال هشتم هجری نازل شد كه بعد از آن پیامبر (ص) ازدواجی نكردند و لذا همسران خود را قبل نزول این آیه اختیار كرده بودند.
پیامبر گرامی اسلام در سن بیست و پنج سالگی كه اوج جوانی یك انسان است با زنی چهل ساله ازدواج كرد كه قبلاً دو بار ازدواج كرده و از شوهران قبلی فرزند هم داشت. حضرت پیامبر حدود 25 سال با حضرت خدیجه بنت خویلد،زندگی كردند و تا زمانی هم كه این بانو در قید حیات بودند با هیچ زنی ازدواج نكردند پس از آن نیز هیچ دوشیزهای را جز عایشه ،آنهم در سن بالای 50 سالگی، به ازدواج خود نیاورد.
هدف پیامبر اسلام از انتخاب همسران متعدد چند مورد میتوانست باشد كه به اختصار به برخی از آنها اشاره میشود.
1- هدف سیاسی و برای كاستن از دشمنی دشمنان و یا ایمان آوردن و یا ایجاد دوستی و علاقۀ اشخاص و قبایل به اسلام بوده است.گاهی به خاطر این ازدواجها تمام افراد یك قبیله و یا عده زیادی از دشمنان اسلام به اسلام میگرویدند به عنوان نمونه ازدواج پیامبر (ص) با صفیه دختر حی بن اخطب رئیس قبیله بنینظیر،حفصه دختر عمربن خطاب،جویریه دختر حارث.
2- برانداختن برخی آداب و رسوم جاهلی اعراب: مثل ازدواج با زینب بنت حجش همسر سابق زید، پسر خوانده رسول خدا؛ از آنجا كه اعراب و قتی یك نفر را به عنوان فرزند خواندگی قبول میكردند او را مثل یك فرزند واقعی قلمداد نموده كه میتوانست از پدرخوانده ارث ببرد و پدرخوانده نمیتوانست با زن مطلقه او ازدواج كند. از این رو پیامبر (ص) با این ازدواج بر این پندار و سنت غلط خط بطلان كشیدند.
3- تأمین نیاز اقتصادی برخی بیوه زنان كه سرپرستی نداشتند. به خصوص كه بعضی از آنها سرپرست خود را در جبهۀ نبرد با دشمنان از دست داده بودند؛مثل «سوده» و «امسلمه»
این بانوان مومن و عاقل میتوانستند با بهره مندی از نعمت معاشرت با پیامبر (ص) معارف دینی و اخلاق زندگی آن حضرت و نیز احكام الهی را بدون قید و حیا بیاموزند و سپس آن را به دیگر زنان كه حیا اجازه نمیداد مسائلشان را نزد رسول خدا مطرح كنند تعلیم دهند. از سوی دیگر آئین اسلام براساس قرآن و سنت استوار گشته و سنت شامل گفتار،كردار و رفتار آن حضرت میشود و چه كسی بهتر از همسران آن حضرت كه گفتار و كردار رفتار حضرت را در خانهاش میبینند میتوانند برای سایرین بازگو كند از این رو برخی از همسران آن حضرت از قبیل ام سلمه و سوده آموزگارانی برجسته بودند.
در اینكه پیامبر (ص) با چه تعداد از زنان ازدواج كرد اختلاف هست كه بین 13 تا 23 همسر برای آن حضرت ذكر میكنند كه برخی را پس از مدتی و برخی را بدون عمل زناشوئی طلاق دادند و برخی از آنها در دوره حیات پیامبر (ص) از دنیا رفتند آنچه كه مسلم است حضرت پیامبر (ص) هنگام رحلت نُه همسر در حبالۀ نكاح داشتند. همسرانی كه در تواریخ مشهور هست كه با پیامبر ازدواج كردند عبارتند از:
خدیجه دختر خویلد اولین همسر حضرت، سوده، عایشه، حفصه ، زینب دختر حزیمه، ام سلمه،زینب دختر جحش، جویریه، امحبیبه دختر ابو سفیان،صفیه دختر ابن اخطب،میمونه دختر حارث هلالی. در ضمن دو كنیز در حبالۀ نكاح حضرت بود به نامهای ماریه قبطیه ،مادر ابراهیم، ریحانه دختر زید.
منابع:
1) ناصر مكارم شیرازی؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالكتاب الاسلامیه،1368 ، ح 4، صص 152 - 156 .
2) هیكل، محمدحسین؛ حیاة محمد، مصر، دارالمعارف، چاپ 13، (بیتا)، ص 332.
3) طباره، عفیف عبدالفتاح؛ همراه با پیامبران در قرآن، ترجمه حسین خاكساری و عباس جلالی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1379، ص 539.
4) ندوی، ابوالحسن؛ نبیرحمت، ترجمه قاسم قاسمی، تربت جام، احمد جام،1379،ص 412 – 413.
