در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  شفاعت در اسلام
نویسنده :  سيد حسين ميرنور الهي
كلمات كليدي  :  شفاعت، معتزله و شفاعت، شفاعت كنندگان، شفاعت در آيات و روايات، منكرين شفاعت
  يكي از معارفی که در عقائد دینی به آن پرداخته شده، مسأله شفاعت در روز قیامت است. بدون تردید داشتن مقام شفاعت نشانه کرامت خداوند به صاحبان آن است. در این مقاله به بررسی اجمالی در مورد شفاعت پرداخته می­شود و بطور اجمال با منکران این عقیده آشنا می­شویم.   
 
شفاعت
  این کلمه از ريشه شفع به معني جفت بوده، در برابر وتر که به معنی تك و تنها است.[1]شفاعت نوعی کمک رسانی از شخص قوی به ضعیف است. به این شخص قوی و کمک رسان، شفیع و به كارش شفاعت و به شخص ضعیف مشفوع گفته می­شود. پس از روشن شدن معنی لغوی باید معنی اصطلاحی آن بازگو شود. اما برای بدست آوردن معنی اصطلاحی شفاعت و حدود و شرائط آن باید ابتدا از قرآن و روایات به یک ملاک صحیح در این زمینه دست یافت و بر طبق آن به نقد اندیشه مخالفین پرداخت.
 
شفاعت­ در قرآن
  آياتي كه در قرآن پيرامون شفاعت آمده است را مي­توان به چند دسته تقسيم كرد:
1ـ آياتي كه به طور مطلق شفاعت را نفي مي­كند:
الف.پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه داد و ستدی هست و نه دوستی ونه شفاعت، از آنچه روزیتان کرده­ایم، انفاق کنید...[2]
 ب.و از كسي شفاعتي نپذيرند...[3]
ج.شفاعت شفاعت كنندگان به حال ايشان سودي ندارد...[4]
  در اين آيات راه­هاي متصور براي نجات محرومان غير از ايمان و عمل صالح چه از طريق پرداخت عوض و ديُون مالي و مادي، يا پيوند و سابقهء دوستي و يا مسأله شفاعت نفي شده است.
2.آياتي كه شفيع را منحصراً خداوند متعال معرفي مي­كند و شفاعت را فقط مخصوص ذات اقدس الهي مي­داند. براي شما هيچ سرپرست و شفيعي غير از خداوند نيست...[5] بگو، شفاعت تماما از آن خداست...[6]
3ـ آياتي كه شفاعت را مشروط به اذن و فرمان خدا مي­كند:
چه كسي مي­تواند جز به اذن خدا  شفاعت كند؟...[7]شفاعت جز براي كساني كه خداوند اذن (اجازه) دهد سودي ندارد...[8]
4ـ آياتي است كه شرايطي را براي شفاعت شونده بيان نموده است که عبارتست از رضایت و عهد خداوند: و جز براي كسي كه خداوند رضايت دهد شفاعت نمي­كنند...[9]كسي به شفاعت دست مي­يابد كه به خداوند و به پيامبر(ص) ايمان داشته باشد و نزد خدا تعهد و پيمان بسته باشد...[10]
 5. آیه­ای که صلاحيت شفاعت شدن را از بعضي از مجرمان و گناهكاران سلب مي­كند. براي ستمگران نه ياوري هست و نه شفاعتگري كه مورد اطاعت باشد...[11]
 
شفاعت در روايات
  در روايات و احاديث تعبيرات فراواني درباره شفاعت آمده است كه در تبیین آيات قرآنی شفاعت وارد شده است مانند:
1. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: شفاعت من براي مرتكبين گناهان كبيره از امّتم است.[12]
ابن­ابي­عمير مي­گويد از امام كاظم(ص) پرسيدم چگونه براي مرتكبان گناهان كبيره شفاعت ممكن است، در حالي كه خداوند مي فرمايد: و لا یشفعون الا لمن ارتضی،[13] مسلّم است كسي که مرتكب گناهان كبيره شود، مورد ارتضاء و خشنودي خداوند نيست!  امام كاظم(ص) در پاسخ فرمود: هر فرد با ايماني كه مرتكب گناهي مي­شود طبعاً پشيمان خواهد شد و پيامبر(ص) هم فرموده پشيماني از گناه توبه است.... و كسي كه پشيمان نگردد مؤمن واقعي نيست و شفاعت براي او نخواهد بود و عمل او ظلم است، همينطور خداوند مي­فرمايد: ظالمان دوست و شفاعت كننده­اي ندارند.[14]
2.روایات مختلفی وجود دارد که شفاعت کنندگان عبارتند از پیامبر(ص) و اهل­بیت
طاهرینش(ع) و شیعیان و مومنان و عالمان و نیز منکرین شفاعت و دشمنان اهل بیت(ع) و کسانی که نماز را سبک بشمارند، شفاعت نمی­شوند.
 
شفاعت نزد فرق
  شيعه و اكثر فرق اهل سنت به اصل شفاعت اقرار دارند و آن را با آیات و روایات ثابت می­کنند. تنها اختلاف شیعه و سنی در محدوده شفاعت­ کنندگان و شفاعت شوندگان است.[15]اما برخی از فرق اهل سنت به انکار شفاعت پرداخته­اند، مانند وهابیت و خوارج.[16]از معتزله در مورد شفاعت نظرات مختلفی ارائه شده است. برخی ایشان را منکر اصل شفاعت معرفی کرده اند مانند، ابوالحسن خیاط که منکر شفاعت است و برخی شفاعت شوندگان در نظر معتزله را محدود می­دانند و معتقدند که  معتزله در مورد آن اختلاف دارد.[17]
 
مبنای نظریه معتزله
  معتزله با اعتقاد به جاودان بودن گناهکاران در جهنم معتقدند[18]که شفاعت مخصوص نیکوکاران و در جهت ارتقاء رتبه ایشان در بهشت صورت می­گیرد. و به عبارت دیگر معتقدند که کسانی که مستحق عذاب الهی هستند شفاعت نمی­شوند.[19]واضح است که این اعتقاد با کلام پیامبر اکرم(ص ) و معصومین(ع) مخالفت دارد.
 


[1] - الأفريقي المصري ،محمد بن مكرم بن منظور؛ لسان العرب، بيروت، دار صادر، بی تا، ج 8 ، ص  183
[2] - سورهء بقرة؛ آيه 254
[3] - سورهء بقرة؛ آيه 48
[4] - سورهء مدثر؛ آيه 48
[5] - سورهء سجده؛ آيه 4
[6] - سورهء زمر؛ آيه 44
[7] - سورهء بقره؛ آيه 255
[8] - سورهء  سباء ؛آيه 23
[9] - سورهء انبياء؛ آيه 28
[10] - سورهء مريم؛ آيه 87
[11] - سورهء غافر؛ آيه 18
[12] - مجلسى، محمد باقر ؛ بحار الأنوار، بيروت - لبنان، مؤسسة الوفاء ، 1404 هـ ق،ج 8 ، ص 34
[13] - سورهء انبیاء، آيه 28
[14] - حر عاملى، محمد بن الحسن ؛ وسائل الشيعة، قم، مؤسسه آل البيت عليهم‏السلام ، 1409 هـ ق، ج 15 ، ص 333
[15] - الشفاعة حقيقة إسلامية، ص 28
[16] -دشتی ، عبدلله ؛ الخلل الوهابي في فهم التوحيد القرآني، بی تا،ص 210 و مغنية،محمد جواد ؛هذه هي الوهّابيّة ،بی تا، ص 75 و العصّار،السيّد محمّد ؛رسالة في ردّ مذهب الوهّابية،بی تا، ص 89
[17] - الاشعری، ابوالحسن علي بن اسماعيل، مقالات الاسلاميين ، بی تا، ص 116
[18] - السبحاني ،العلامة الشيخ ؛الشفاعه في الكتاب والسنه،بی تا، ص 45
[19] - الاشعری ، ابوالحسن علي بن اسماعيل، همان ، بی تا، ص 116 و مفيد، محمد بن محمد بن نعمان ؛ أوائل المقالات، قم،  انتشارات كنگره جهانى شيخ مفيد ، 1413 هـ ق ،ص47 و السبحاني ،العلامة الشيخ ؛همان، بی تا، ص 44

 

 


 
 
 
1393/08/08
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas